Mwy o The Valleys: ffotograffau gan Anthony Stokes

Ffotogaleri y Gofeb, Heol Penrallt, Machynlleth, hyd 22 Medi 2018

Colofnau

New Build, Brynmenyn


Diane Bailey

Amser darllen: 3 munud

29·08·2018


Chwaraeir tric gweledol neu ddau gan y ffotograff New Build, Brynmenyn gan Anthony Stokes. Gellir maddau i ni am fethu â gweld, ar yr olwg gyntaf, yr hyn sydd yno mewn gwirionedd, yr hyn y mae Stokes wedi sylwi arno ac am ei ddangos.

Denir y llygad yn y 'readymade' hwn gan gymesuredd y llinellau, y petryalau llydan, fflat o liw llwyd, hufen, llwydfelyn a du; caf f'atgoffa o ddarluniadau pensaernïol dyfrlliw sydd yn perthyn i fyd cyn dyfodiad ffotograffiaeth.

Mae'r darlun hwn, ar y llaw arall, gan ffotograffydd sydd yn barod i oedi ac i beidio â throi ymaith i chwilio am olygfa mwy pictiwrésg; mae'n dewis peidio â chamarwain ac yn croesawu croesddywediadau i'w ffrâm weledol, yn hytrach na'u nacáu. Hynny er mwyn arsylwi ar y defnydd o ddeunyddiau, ar gyflwr diwydiant adeiladu sy'n ffugio, yn creu tai ersatz, ac ar ddatblygwyr yn methdalu. Wrth wneud, mae'n darparu darlun mwy triw sydd yn fwy tebyg o godi cwestiynau. Mae'r argraff ddechreuol a gawn o ffotograff dau ddimensiwn yn dyfnhau mewn modd dogfennol.

Ffugiad yw'r adeilad newydd hwn, gyda'i wyneb sham yn deillio, mae'n rhaid, o economeg sham. Mae'r raddfa'n anghywir. Collwyd cymesuredd rhwng ffenest a wal, rhwng llawr cyntaf a daear. Mae'r drysau'n rhy gyfyng. Tai pâr? Does bosib. Wrth graffu gwelir y torion ar hap o hen bren haenog yn cau'r ffenestri ar y llawr daear a fframiau pren ar eu hanner wedi eu gosod i gastio'r ffenestri ar y llawr cyntaf. Dyma natur caboli y 'new build'. Unffurfiaeth glasurol anfoddog, heb osgeiddrwydd, heb ras.

Digon posib y byddai adeilad ar raddfa fwy sylweddol wedi gofyn am lens lletach, tra mae wyneb yr adeilad hwn yn ffitio yn ffenestr y camera ar bellter o ychydig lathenni'n unig. A gyda'r fframio penodol hwn rhwng cysgod y bondo bas uwch ben sy'n prin ymestyn allan (does dim yma o sylwedd), a daear lom gywasgedig y safle adeiladu islaw, mae'r ffotograffydd wedi pwysleisio'r argraff a gawn o ddarn o gardbord. Tydi'r façade ddim yn ffit i wneud mwy na disgyn yn glewt ar lawr – yn amlwg yn llai sylweddol na'r papur ffotograffig inkjet Hahnemuhle o ansawdd uchel a ddefnyddiwyd i argraffu'r ffotograff.

Gallaf godi fy ngolygon o'r atgynhyrchiad maint cerdyn post yr wyf yn dal yn fy llaw i'r print 50cm x 38cm sydd wedi ei arddangos yma fel rhan o'r arddangosfa 'Mwy o The Valleys: ffotograffau gan Anthony Stokes'. Ydi, mae'n brint godidog. Yn lân, yn groyw, gyda manylion cywrain, hyd at y coesyn o ddail gwyrdd sydd yn benderfynol o adennill tir a gollwyd. Yr unig beth byw oddi mewn i'r ffrâm.

Fel cyfanwaith, mae'r arddangosfa hon yn rhoi i ni bortread o gymoedd de Cymru, heb y bobl. Meddai Stokes, ‘I was well into this endeavour before I saw that the Valleys people were absent. Or were they?' Mewn gwrthgyferbyniad gyda'r tai teras twt a lliwgar – cartrefi pobl a fradychwyd ond nad ydynt eto wedi ildio – mae New Build, Brynmenyn yn darlunio'r anghymesuredd a'r diffyg sydd wrth galon ein system economaidd. Gall mai perthyn i fusnes bychan a sefydlwyd ar sail addewid yr oedd yr adeiladwyr hyn, yn adladd deifiol cau'r diwydiant glo, heb gynllun i'r dyfodol ar gael. Ond, yn ei phrydferthwch twyllodrus, mae'r ddelwedd hon, gyda'i lliwiau claear, tawel a'r cymesuredd perffaith, hefyd yn ein hatgoffa bod disgwyl i'r bobl hyn fodoli mewn realiti mwy garw o dipyn.


Diane Bailey a sefydlodd Ffotogaleri y Gofeb, Machynlleth, ar y cyd â Geoff Young. Mae'r galeri yn cynnal arddangosfeydd ac yn gwerthu printiadau ffotograffig yn ogystal â llyfrau ym maes ffotograffiaeth. Ceir detholiad o gardiau post Magnum ar werth. 

Mae'r arddangosfa 'Mwy o The Valleys: ffotograffau gan Anthony Stokes' ar agor yn Ffotogaleri y Gofeb, Machynlleth hyd 22 Medi 2018. 

Am 11 y bore, dydd Sadwrn, 8 Medi 2018: cyfle i weld yr arddangosfa a phrintiadau pellach dros goffi a chacen cyn sesiwn gyda Geoff Young, cyd-guradur Ffotogaleri y Gofeb a Judith Alfrey (CADW) yn sgwrsio gydag Anthony Stokes. Tocynnau yn £4 i'w harchebu o flaen llaw trwy ffonio 01654 700 559 neu trwy wefan ffotogaleriygofeb.co.uk


Mae O’r Pedwar Gwynt yn gyhoeddiad annibynnol. Mae pob tanysgrifiad a chyfraniad yn hynod werthfawr wrth geisio sicrhau dyfodol llewyrchus i’r cylchgrawn.


Ffugiad yw’r adeilad newydd hwn, gyda’i wyneb sham yn deillio, mae’n rhaid, o economeg sham. Mae’r raddfa’n anghywir. Collwyd cymesuredd rhwng ffenest a wal, rhwng llawr cyntaf a daear

Dyddiad cyhoeddi: 29·08·2018

Yn ôl i frig y dudalen

Adolygu


Llio Mai Hughes

Nos Wener, 15 Mawrth, perfformiodd Cymdeithas John Gwilym Jones eu cynhyrchiad cyntaf yn Stiwdio Pontio, Bangor. Ac Eto Nid Myfi oedd y ddrama, a phob tocyn wedi’i werthu. Roedd Pontio yn llawn bwrlwm wrth i’r dorf ymgasglu; yn eu mysg roedd myfyrwyr, cyn-fyfyrwyr, darlithwyr,…

Cyfansoddi


Emyr Lewis

Mae Lana Turner 'di colapsio! O'n i'n trotian heibio ac yn sydyn ddechreuodd hi fwrw glaw a bwrw eira a deudist di ei bod hi'n bwrw cenllysg ond mae cenllysg yn dy hitio di ar dy ben yn galad felly go iawn ... 

Adolygu


Angharad Tomos

Da oedd gweld y theatr yn Pontio yn gyfforddus lawn ar nos Iau, 21 Chwefror ar gyfer y ddrama Anweledig. Roedd y cynhwysion cywir ar gyfer noson dda yno – Ffion Dafis yn gwneud sioe un wraig, ac Aled Jones Williams yn awdur. Ychwanegwch ddyfeisgarwch…

Dadansoddi


Huw L Williams

Undod – sy’n sefyll dros annibyniaeth radical i Gymru – yw un o’r grwpiau diweddaraf i ymuno â’r mudiad ehangach #indywales. Mae ambell ymateb i ddyfodiad y grŵp hwn wedi bod yn ddadlennol. Holwyd yn lled gyson ‘Pam?’, gyda rhai yn ei ystyried fel rhaniad diangen, eraill yn mynnu…

Dadansoddi


Sioned Puw Rowlands

Ar yr ymosodiadau gwrth-Semitaidd yn Ffrainc yr wythnos hon.

Roeddwn i'n methu â dod dros y ffaith ei bod hi'n gwisgo wig; byddwn yn ei dychmygu yn ei dynnu i ddatgelu pen moel, yn gyfrinachol, yng ngŵydd ei gŵr; gwnaethwn fy ngorau i wthio'r…

Adolygu


Sioned Puw Rowlands

Wrth edrych am yn ôl i'r saithdegau a thurio cof plentyndod, synhwyraf bâr o lygaid yn serio'r tywyllwch. Ymhlith y gwmnïaeth a aeth yn bapur wal ymwybod wrth i mi aeddfedu, ynghanol cymdeithas ddigon ecsentrig Mary Vaughan Jones, gwelaf lygaid dolefus a phenderfynol…

Adolygu


Angharad Penrhyn Jones

Mae Gwn Glân Beibl Budr yn albwm sydd yn cydio yn eich calon o’r dechrau un ac yn gwrthod llacio gafael tan y nodyn olaf. Mae i’r caneuon hyn deimlad elfennol, oesol. Dyma albwm tywyll, dirdynnol; mae’n gynnil ac yn treiddio i’ch cwsg, yn tarfu ar eich…

Adolygu


Ceri Williams

Nodweddir perfformiadau Public Service Broadcasting gan gyfuniad unigryw o gerddoriaeth roc electronig egnïol a ffilmiau archif gwreiddiol – 'think Pathé meets Pet Shop Boys,' meddai'r Guardian. Trefnwyd y daith ddiweddaraf, a ddaeth i Ganolfan Gelfyddydau Pontardawe yn yr hydref, ar gefn llwyddiant yr albwm Every Valley.

Dyma un…