Mwy o The Valleys: ffotograffau gan Anthony Stokes

Ffotogaleri y Gofeb, Heol Penrallt, Machynlleth, hyd 22 Medi 2018

Colofnau

New Build, Brynmenyn


Diane Bailey

Amser darllen: 3 munud

29·08·2018


Chwaraeir tric gweledol neu ddau gan y ffotograff New Build, Brynmenyn gan Anthony Stokes. Gellir maddau i ni am fethu â gweld, ar yr olwg gyntaf, yr hyn sydd yno mewn gwirionedd, yr hyn y mae Stokes wedi sylwi arno ac am ei ddangos.

Denir y llygad yn y 'readymade' hwn gan gymesuredd y llinellau, y petryalau llydan, fflat o liw llwyd, hufen, llwydfelyn a du; caf f'atgoffa o ddarluniadau pensaernïol dyfrlliw sydd yn perthyn i fyd cyn dyfodiad ffotograffiaeth.

Mae'r darlun hwn, ar y llaw arall, gan ffotograffydd sydd yn barod i oedi ac i beidio â throi ymaith i chwilio am olygfa mwy pictiwrésg; mae'n dewis peidio â chamarwain ac yn croesawu croesddywediadau i'w ffrâm weledol, yn hytrach na'u nacáu. Hynny er mwyn arsylwi ar y defnydd o ddeunyddiau, ar gyflwr diwydiant adeiladu sy'n ffugio, yn creu tai ersatz, ac ar ddatblygwyr yn methdalu. Wrth wneud, mae'n darparu darlun mwy triw sydd yn fwy tebyg o godi cwestiynau. Mae'r argraff ddechreuol a gawn o ffotograff dau ddimensiwn yn dyfnhau mewn modd dogfennol.

Ffugiad yw'r adeilad newydd hwn, gyda'i wyneb sham yn deillio, mae'n rhaid, o economeg sham. Mae'r raddfa'n anghywir. Collwyd cymesuredd rhwng ffenest a wal, rhwng llawr cyntaf a daear. Mae'r drysau'n rhy gyfyng. Tai pâr? Does bosib. Wrth graffu gwelir y torion ar hap o hen bren haenog yn cau'r ffenestri ar y llawr daear a fframiau pren ar eu hanner wedi eu gosod i gastio'r ffenestri ar y llawr cyntaf. Dyma natur caboli y 'new build'. Unffurfiaeth glasurol anfoddog, heb osgeiddrwydd, heb ras.

Digon posib y byddai adeilad ar raddfa fwy sylweddol wedi gofyn am lens lletach, tra mae wyneb yr adeilad hwn yn ffitio yn ffenestr y camera ar bellter o ychydig lathenni'n unig. A gyda'r fframio penodol hwn rhwng cysgod y bondo bas uwch ben sy'n prin ymestyn allan (does dim yma o sylwedd), a daear lom gywasgedig y safle adeiladu islaw, mae'r ffotograffydd wedi pwysleisio'r argraff a gawn o ddarn o gardbord. Tydi'r façade ddim yn ffit i wneud mwy na disgyn yn glewt ar lawr – yn amlwg yn llai sylweddol na'r papur ffotograffig inkjet Hahnemuhle o ansawdd uchel a ddefnyddiwyd i argraffu'r ffotograff.

Gallaf godi fy ngolygon o'r atgynhyrchiad maint cerdyn post yr wyf yn dal yn fy llaw i'r print 50cm x 38cm sydd wedi ei arddangos yma fel rhan o'r arddangosfa 'Mwy o The Valleys: ffotograffau gan Anthony Stokes'. Ydi, mae'n brint godidog. Yn lân, yn groyw, gyda manylion cywrain, hyd at y coesyn o ddail gwyrdd sydd yn benderfynol o adennill tir a gollwyd. Yr unig beth byw oddi mewn i'r ffrâm.

Fel cyfanwaith, mae'r arddangosfa hon yn rhoi i ni bortread o gymoedd de Cymru, heb y bobl. Meddai Stokes, ‘I was well into this endeavour before I saw that the Valleys people were absent. Or were they?' Mewn gwrthgyferbyniad gyda'r tai teras twt a lliwgar – cartrefi pobl a fradychwyd ond nad ydynt eto wedi ildio – mae New Build, Brynmenyn yn darlunio'r anghymesuredd a'r diffyg sydd wrth galon ein system economaidd. Gall mai perthyn i fusnes bychan a sefydlwyd ar sail addewid yr oedd yr adeiladwyr hyn, yn adladd deifiol cau'r diwydiant glo, heb gynllun i'r dyfodol ar gael. Ond, yn ei phrydferthwch twyllodrus, mae'r ddelwedd hon, gyda'i lliwiau claear, tawel a'r cymesuredd perffaith, hefyd yn ein hatgoffa bod disgwyl i'r bobl hyn fodoli mewn realiti mwy garw o dipyn.


Diane Bailey a sefydlodd Ffotogaleri y Gofeb, Machynlleth, ar y cyd â Geoff Young. Mae'r galeri yn cynnal arddangosfeydd ac yn gwerthu printiadau ffotograffig yn ogystal â llyfrau ym maes ffotograffiaeth. Ceir detholiad o gardiau post Magnum ar werth. 

Mae'r arddangosfa 'Mwy o The Valleys: ffotograffau gan Anthony Stokes' ar agor yn Ffotogaleri y Gofeb, Machynlleth hyd 22 Medi 2018. 

Am 11 y bore, dydd Sadwrn, 8 Medi 2018: cyfle i weld yr arddangosfa a phrintiadau pellach dros goffi a chacen cyn sesiwn gyda Geoff Young, cyd-guradur Ffotogaleri y Gofeb a Judith Alfrey (CADW) yn sgwrsio gydag Anthony Stokes. Tocynnau yn £4 i'w harchebu o flaen llaw trwy ffonio 01654 700 559 neu trwy wefan ffotogaleriygofeb.co.uk


Mae O’r Pedwar Gwynt yn gyhoeddiad annibynnol. Mae pob tanysgrifiad a chyfraniad yn hynod werthfawr wrth geisio sicrhau dyfodol llewyrchus i’r cylchgrawn.


Ffugiad yw’r adeilad newydd hwn, gyda’i wyneb sham yn deillio, mae’n rhaid, o economeg sham. Mae’r raddfa’n anghywir. Collwyd cymesuredd rhwng ffenest a wal, rhwng llawr cyntaf a daear

Dyddiad cyhoeddi: 29·08·2018

Yn ôl i frig y dudalen

Cyfansoddi


Giacomo Leopardi

Cyhoeddir ar ddiwrnod Santes Dwynwen eleni gyfieithiad Saesneg newydd o gasgliad o feddyliau a gwirebau un o awduron mwyaf nodedig yr Eidal, Giacomo Leopardi (1798-1837). Mae Leopardi fwyaf adnabyddus am ei gasgliad o gerddi, Canti (1835), a ystyrir yn un o binaclau llenyddiaeth Eidaleg. Dywedodd Italo Calvino amdano: 'Yr hyn sy'n wyrthiol am…

Dadansoddi


Morgan Owen

Pan symudais, dros dro, i ogledd-orllewin Cymru i fyw mewn cymuned Gymraeg lle mae’r iaith i’w chlywed o hyd yn hollol naturiol – i’r ‘Fro Gymraeg’, beth bynnag yw honno – darganfûm rywbeth annisgwyl: fy mod ers blynyddoedd wedi bod yn atal a chladdu fy nghefndir, sef y Cymoedd.…

Adolygu


Rhys Watkin

Cyflwynwyd cyngerdd o weithiau gan Ralph Vaughan Williams, Lili Boulanger, a’r Gymraes Rhian Samuel gan Gerddorfa Symffoni’r Coleg Cerdd a Drama fis Tachwedd, ar y thema ‘tirluniau’. Roedd cysgod Sul y Cofio a’r Rhyfel Mawr yn drwm ar y rhaglen, a gynhwysai The Lark Ascending (1914) a…

Dadansoddi


Qing Niao

Y diwrnod hwnnw, mi es i fy hen ysgol uwchradd. Dilynais yr un llwybr ag yr arferwn droedio’n ystod fy nhair blynedd yn ddisgybl yno. Bob haf, mae’r sefydliad hwn yn agored am fis ychwanegol ar gyfer y disgyblion sydd ar fin dechrau ar eu…

Dadansoddi


Gareth Leaman

Waeth i ni gydnabod un gwirionedd sylfaenol ar y dechrau un: nid oes unrhyw beth cynhenid Gymreig am y cyfryngau cyfrwng Saesneg yng Nghymru ac ni cheir ychwaith y fath beth â chyhoeddfan neu fywyd cyhoeddus penodol Gymreig trwy gyfrwng y Saesneg. Mae difrifoldeb y…

Adolygu


Dylan Huw

Artes Mundi, a agorodd ei hwythfed arddangosfa ddiwedd mis Hydref yn yr Amgueddfa Genedlaethol yng Nghaerdydd, yw gwobr gelf ‘fwyaf’ y Deyrnas Gyfunol – fel mae ei nodiadau i ymwelwyr yn hoff o’n hatgoffa. Er ei bod, o ran proffeil, yn parhau i geisio dal i…

Cyfansoddi


Boz Groden

gŵyl

Dydd neu ddyddiau pryd na chyflawnir gwaith beunyddiol, dydd neu ddyddiau o ddifyrrwch neu adloniant; diwrnod wedi ei neilltuo a'i gadw'n barchus yn flynyddol er coffa am ryw sant neu berson arbennig neu am ryw ddigwyddiad cofiadwy, dydd gŵyl (grefyddol), dygwyl, dydd cysegredig, gwyl-mabsant, diwrnod…

Cyfansoddi


Jerry Hunter

[Diweddariad. Cynnig arall arni] Aeth y stori o gwmpas y wlad. Ar ôl iddyn nhw glywed, daeth y dynion pwysig ynghyd a phenderfynu gofyn iddo ysgaru â'i wraig am gyflawni trosedd mor erchyll. Dyma'i ateb o: 'Does dim rheswm [...] ngwraig gan fy mod i'n gwybod…