Mariana Mazzucato


THE VALUE OF EVERYTHING

Allen Lane, 384tt, £20, 2018

Pwy sy’n creu gwerth?
Adolygu

Pwy sy’n creu gwerth?


Dyfrig Williams

Amser darllen: 5 munud

17·04·2019

Mae cyfrol ddiweddaraf Mariana Mazzucato, Athro yng Ngholeg Prifysgol Llundain, yn ddadl angerddol dros fuddsoddi a gwario er budd ein dyfodol. Yn ôl yr awdur, dylid ailfeddwl y berthynas rhwng marchnad a llywodraeth a bod yn gwbl lygatglir ynghylch pwy sydd yn creu gwerth, pwy sydd yn echdynnu gwerth, a phwy sydd yn ei ddinistrio. Mae’n llawer rhy hawdd drysu rhyngddynt mewn economi farchnad, yn arbennig yn ein heconomi gyfredol lle mae’r sector ariannol yn deyrn. 

Tueddwn i ystyried yr economi yn actor niwtral. Dyma’r feddylfryd sydd yn bwydo polisïau ledled y byd. Ceisio ailgynnau dadl ynghylch ein dealltwriaeth o’r economi a wna Mazzucato yn y gyfrol hon, felly. Amlinella sut yr oedd trafod ar y cysyniad o ‘werth’ yn un o gonglfeini economeg ar un adeg. Ond ers tro, prin y trafodir beth ydyw a pham fod y drafodaeth yn un dyngedfennol. Dadleua fod ein cysyniad mwy diweddar o ‘werth’ wedi esblygu er budd y sector ariannol a’r rhai hynny sy’n cael y manteision mwyaf o’r system bresennol. Dyma’r feddylfryd gyfalafol, wrth gwrs, sy’n datgan mai ein dewisiadau (fel prynwyr) yn unig sy’n pennu gwerth – gwerth yn nhermau’r pris ar y pecyn, wedi ei luosi gan nifer. 

Ond tystia’r awdur mai prin yw’r dystiolaeth sydd gennym i’r twf hwn yn y sector ariannol arwain at dwf mewn gwerth gwirioneddol. Ceir offer cyllidol cynyddol gymhleth ar y farchnad, â’u termau nodweddiadol anhryloyw megis ‘securities’ a ‘derivatives’. Ond yn ôl Mazzucato, nid oddi mewn i’r sector ariannol y cynhyrchir y ‘gwerth’ a ddosbarthir (i’r rhai sy’n weithredol yn y maes). Yn hytrach, gwneir hynny, i bob pwrpas, trwy ddwyn gwerth oddi ar feysydd eraill – trwy dechnegau niferus megis gwahaniaethau mewn llog a chostau trosglwyddiadau uchel. Oherwydd y canfyddiad bod y sector yn cynhyrchu ei helw ei hun, caiff ei gweld fel sector gynhyrchiol a hanfodol i ffyniant ein Cynnyrch Mewnwladol (GDP). Y cyfranddalwr, wrth gwrs, sydd frenin yn y byd hwn. 

Cefais fy synnu wrth ddeall nad oedd y sector ariannol yn cael ei hystyried yn gynhyrchydd gwerth gan feddylwyr economaidd y gorffennol. Manyla Mazzucato ar weledigaeth tad cyfalafiaeth, Adam Smith, a oedd o’r farn nad oedd y sector ariannol yn creu gwerth oherwydd nad oedd unrhyw wrthrych parhaol yn deillio ohoni. John Maynard Keynes a nododd yn y tridegau fod marchnadoedd economaidd ac agwedd y cyhoedd yn newid, a bod y sector hon yn datblygu’n allbwn ynddo ei hun yn hytrach nag yn hwylusydd twf gwirioneddol yn yr economi. O ganlyniad i’r dadreoleiddio yn y saithdegau, ffynnodd y maes ymhellach. Dylid cofio, felly, mai cysyniad modern sydd wrth wraidd creu gwerth uniongyrchol trwy gyfrwng gweithrediadau cyllidol.

Heddiw, mae’r diwydiant arian yn gyrru’n bydolwg yn fwy nag erioed. Y canfyddiad cyffredinol ym Mhrydain, fel ag yn yr Unol Daleithiau, yw bod y sector gyhoeddus yn aneffeithiol a dyma’r neges sy’n cael ei phwysleisio gan gonfensiynau mesur cyfredol. Dadleua Mazzucato fod hyn yn ganlyniad ein ffordd o fynd ati i fesur yr economi, ac oherwydd nad yw’r llywodraeth yn creu gorwerth yn ôl y termau cyfalafol a arferir. Ar y llaw arall, mae beirniaid Mazzucato yn dadlau iddi fethu ystyried un o’r problemau mwyaf sy’n rhwystro cynnydd mewn nifer sylweddol o wledydd, sef llygredigaeth a diffyg cymhwysedd llywodraethau.

Aiff Mazzucato yn ei blaen i drafod gwaith Richard Kahn, sef cyd-weithiwr i Keynes, a ddangosodd fod gwerth gwariant cyhoeddus yn cael ei luosi oherwydd ei fod yn ysgogi gwariant ychwanegol. Gwelir hyn wrth ystyried sgileffeithiau polisïau llymder diweddar. Er bod y polisïau yn ymgais i fynd i’r afael â dyled gyhoeddus, dim ond symud y ddyled i bocedi unigolion mae’r llywodraeth mewn gwirionedd. Gellir gweld y persbectif tymor byr hwn ar waith mewn ffyrdd eraill yng Nghymru. Ar un lefel, mae toriadau gwariant cyhoeddus wedi cael effaith sylweddol ar y 26% o bobl yng Nghymru sydd yn cael eu cyflogi yn y sector gyhoeddus, sy’n uwch o lawer na’r 21% sy’n cael eu cyflogi drwy’r Deyrnas Unedig yn ei chyfanrwydd. Ond, ar gyfartaledd, mae gan bobl Cymru hefyd anghenion mwy dwys. 

Cyfrol amserol yw hon gan ei bod yn rhoi llais i naratif amgen sydd wedi bod yn absennol o’r ddeialog gyhoeddus ynghylch yr economi ers yn rhy hir. Cawn ein cymell ganddi i gamu tu hwnt i’r ystrydeb ddu a gwyn bod marchnad yn beth da a llywodraeth yn beth drwg. Er nad yw’n cynnig atebion (gellid, o bosib, feirniadu’r llyfr am hynny), mae Mazzucato’n ffyrnig wrth iddi fynd i’r afael â phroblemau cyfredol yr oes. Gellid dadlau bod hyn yn angenrheidiol mewn byd lle nad oes yna fawr ddim anghytuno â’r weledigaeth brif ffrwd. A dyma lwyddiant mwyaf y gyfrol: mae’n gyfle i rymuso’r rhai sydd wedi eu distewi gan y status quo. Ein diffyg dealltwriaeth o weithrediadau’r system fel ag y mae sydd yn gyfrifol am hynny, i raddau, a hefyd y gred nad oes dewis amgen. Mae’n galonogol gweld bod mudiadau megis Rethinking Economics (sy’n ceisio diwygio addysg uwch mewn economeg) ac Ecnmy (sy’n gyfrifol am ymgyrch i hwyluso trafodaeth gyhoeddus fwy hygyrch ynghylch yr economi) yn ymdrechu i newid hyn. Os gallwn wella dealltwriaeth a chodi ymwybyddiaeth, mae gobaith y gallwn hefyd ddychmygu ffyrdd eraill o gamu i’r dyfodol, a dyfalu sut fath o fyd rydym yn dymuno byw ynddo – dechreubwynt da os ydym am sicrhau economi sy’n gweithio’n galetach er lles pawb.


Mae Dyfrig Williams wedi bod yn gweithio i geisio gwella gwasanaethau cyhoeddus am bron i bymtheng mlynedd, gyda Chymunedau yn Gyntaf, Cyngor Gweithredu Gwirfoddol Cymru a Chyfnewidfa Arfer Da Swyddfa Archwilio Cymru. Bellach, mae'n Gydlynydd Dysgu i Research in Practice, sy'n cynorthwyo mudiadau i weithio gyda phlant, oedolion a theuluoedd mewn modd sy'n seiliedig ar ymchwil a thystiolaeth.
 


Mae O’r Pedwar Gwynt yn gyhoeddiad annibynnol. Mae pob tanysgrifiad a chyfraniad yn hynod werthfawr wrth geisio sicrhau dyfodol llewyrchus i’r cylchgrawn.


 

Categorïau:

Dyfrig Williams, Economeg, Rhifyn 9

 


Cyfrol amserol yw hon oherwydd ei bod yn rhoi llais i naratif amgen sydd wedi bod yn absennol o’r ddeialog gyhoeddus ynghylch yr economi ers yn rhy hir

Dyddiad cyhoeddi: 17·04·2019

Yn ôl i frig y dudalen

Cyfansoddi


John Emyr

Casglodd Glyn ei fagiau gan sylwi, drwy ffenest ei lofft, fod llechi’r toeau yn sych. Hyd yma, ar y bore hwn o Fai ym Mangor Uchaf, roedd y tywydd o’i blaid. Er iddo glywed chwyrniadau ffrae atmosfferig y cymylau uwchlaw’r Carneddau neithiwr, roedd…

Adolygu


Angharad Penrhyn Jones

Mae’r profiad o ddarllen y gyfrol hon fel eistedd ar soffa yn gwrando ar ferch alluog, ddidwyll a byrlymus yn adrodd hanes ei bywyd, paned mewn un llaw, hancesi papur mewn llaw arall, a digon o chwerthin. Mae’n lyfr mor hawdd ei ddarllen ar un ystyr, mor agos at rywun, y…

Cyfansoddi


Osian Wyn Owen

Pobol coleg fu’n clegar ‘nad oes byd na phlaned sbâr wedi hon’ a bod ‘i wedd yr haf gynhesrwydd rhyfedd ... 

Cyfansoddi


Rhiannon Ifans

Piciodd Ingrid i'r ardd i dorri cabatsien. Roedd hi’n ddychryn o oer, ac asgwrn ei chlun yn boen byw rhwng y gwynt main a’r eira’n pluo’n ysgafn o gwmpas ei phen. Ers dyddiau roedd yr awyr dywyll fel petai’n dal ei hanadl, yn gyndyn o ryddhau mwy na sgeintiad…

Cyfansoddi


Carl Chapple

Yn 2013 y dechreuodd fy niddordeb mewn dawns. Cynigiodd John Livingston, dawnsiwr a hen ffrind i mi, eistedd ar gyfer llun. Roeddwn yn gweithio ar gyfres o bortreadau o berfformwyr llwyfan ar y pryd – comedïwyr ac actorion yn bennaf ... 

Dadansoddi


Angharad Closs Stephens

Dros y misoedd diwethaf aeth llawer ati i baentio ‘Cofiwch Dryweryn’ ar waliau ac adeiladau ar hyd a lled Cymru. O blith y rhai a welais i – mewn mannau cyhoeddus ac ar blatfform trydar – mae’r arwyddion fel petaent yn golygu amrywiol bethau i wahanol bobl. Gwelais un ag…

Adolygu


Dylan Huw

Yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn Llanrwst eleni, crëwyd yr hyn a alwyd yn AGORA, o hen ddrysau a gyfrannwyd gan bobl Sir Conwy. Gofod canolog, cyhoeddus ac agored yn ninas-wladwriaethau Hen Roeg oedd yr αγορά yn wreiddiol; mae’r gair hefyd yn golygu 'cynulliad' neu 'man cwrdd'. Paentiwyd y…

Adolygu


Esyllt Lewis

Pnawn glawog, pawb bach yn fflat, naws oer yn yr awyr. Dydd Sadwrn ola’ Steddfod. Trodd sudd yr wythnos yn byllau mwdlyd dan draed. Brysiais draw o’r maes i Oriel Ffin y Parc cyn i’r falen Eisteddfodol allu gafael ynof. Dyma ofod gogoneddus yn y goedwig, yn gynnes ynghanol…