Cyfansoddi

Ben Twthill


Angharad Price

27·06·2018

Llun gan Richard Outram

Mae gan yr Alban Ben Nevis a chan Gaernarfon Ben Twthill. Fan hyn yr oedd y gaer gyntaf. Fan hyn, os byth, y bydd yr olaf. Dwrn caled o graig yn codi yn ei noethni dros amlinell afreolus y dre.

Dydi hi ddim yn hardd o bell. Ei chroen yn felyn. Ei chnawd yn rhychiog. Blewiach yr eithin a’r grug. Cen melynwyrdd yn gleisiau drosti.

Rhaid mynd yn nes i gael ei hansawdd. Cyrraedd ati. Dringo arni. Dod yn un â hi.

Mae’r llwybr yn gul o sil i sil, y llethrau’n serth ar bob ochr, a dim llawer i’ch tywys ond y bobl a aeth o’ch blaen. Ôl gwadnau fandals, enwau cariadon ar y fainc, ôl mêts yn cael mygyn.

Mae’r dringo’n dwysáu. Mae ’na le i lithro drachefn a thrachefn, ac ar y graig, o raid, y mae’ch golygon.

Ond wedyn, dyna’r cyrraedd! Troedle gwastad pen y graig.

Panorama mynydd a môr. I’r chwith, copaon glas Eryri’n gylch amdanoch, a choron bell yr Eifl. I’r dde, glannau coediog Môn, a’r Fenai’n fil o bum-ceiniogau.

Islaw, toeau porffor tref Caernarfon: y siopau a’r tai, y capeli a’r eglwysi, y tafarndai a’r swyddfeydd, y lloriau, y muriau, y seddau, y beddau. Y castell melynwyn, a waliau segur y gaer.

A dan eich traed, dwrn caled yr hen, hen graig – yn codi yn ei noethni dros amlinell afreolus y dre.


Daw'r darn hwn o gyfrol arbennig sydd newydd ei chyhoeddi gan Wasg Carreg Gwalch (Mehefin, 2018). Mae hanner yr elw o werthiant Trysorau Cudd Caernarfon gan Angharad Price a Richard Outram yn mynd i GISDA.

Prynwch y gyfrol gan Wasg Carreg Gwalch yn y fan hon.


Mae O’r Pedwar Gwynt yn gyhoeddiad annibynnol. Mae pob tanysgrifiad a chyfraniad yn hynod werthfawr wrth geisio sicrhau dyfodol llewyrchus i’r cylchgrawn.


Dyddiad cyhoeddi: 27·06·2018

Yn ôl i frig y dudalen

Dadansoddi


Angharad Closs Stephens

Dros y misoedd diwethaf aeth llawer ati i baentio ‘Cofiwch Dryweryn’ ar waliau ac adeiladau ar hyd a lled Cymru. O blith y rhai a welais i – mewn mannau cyhoeddus ac ar blatfform trydar – mae’r arwyddion fel petaent yn golygu amrywiol bethau i wahanol bobl. Gwelais un ag…

Adolygu


Dylan Huw

Yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn Llanrwst eleni, crëwyd yr hyn a alwyd yn AGORA, o hen ddrysau a gyfrannwyd gan bobl Sir Conwy. Gofod canolog, cyhoeddus ac agored yn ninas-wladwriaethau Hen Roeg oedd yr αγορά yn wreiddiol; mae’r gair hefyd yn golygu 'cynulliad' neu 'man cwrdd'. Paentiwyd y…

Adolygu


Esyllt Lewis

Pnawn glawog, pawb bach yn fflat, naws oer yn yr awyr. Dydd Sadwrn ola’ Steddfod. Trodd sudd yr wythnos yn byllau mwdlyd dan draed. Brysiais draw o’r maes i Oriel Ffin y Parc cyn i’r falen Eisteddfodol allu gafael ynof. Dyma ofod gogoneddus yn y goedwig, yn gynnes ynghanol…

Cyfansoddi


Guto Dafydd

Yn ôl ar y lôn, ceisia Dadi dynnu ei sylw’i hun oddi ar sŵn y caneuon plant sy’n llenwi’r car. Mae mewn lle rhyfedd – wedi laru ar garafanio, a ddim eisiau noson arall mewn carafán am amser hir, ond eto’n dyheu am dripiau eraill. Nid yw’n siŵr pam y mae’n mwynhau…

Cyfansoddi


Beirniad: Aled Llion Jones

Cyhoeddwyd ar ddydd Iau wythnos yr Eisteddfod Genedlaethol yn Llanrwst (8 Awst 2019) mai Morgan Owen yw enillydd Her Gyfieithu 2019. Yn hanu o Ferthyr Tudful, graddiodd gydag MA Astudiaethau Cymreig a Cheltaidd o Brifysgol Caerdydd yn 2017 ... 

Adolygu


Amrywiol

Dwi wedi darllen ac edmygu gwaith sawl awdur o Iwerddon yn ystod y blynyddoedd diwethaf: Fintan O’Toole, Sally Rooney, Colm Tóibín, Sara Baume, Nicole Flattery. Gwelwyd datblygiadau gwleidyddol cyffrous yn ystod y cyfnod hwn, megis y refferendwm ar erthyliad y llynedd; mae’r genedl…

Adolygu


Huw Waters

Prif gonsýrn James Bridle yn y gyfrol hon yw tynnu ein sylw at y modd y cawn ein camarwain o ganlyniad i’n hymddiriedaeth mewn technoleg. Tueddwn i feddwl bod gallu technoleg i gasglu mwy a mwy o ddata o reidrwydd yn ein harwain…

Adolygu


Richard Crowe

Roedd 2006 yn flwyddyn nodedig yn hanes hoyw Machynlleth. Dyna’r flwyddyn y cynhaliwyd y seremoni partneriaeth sifil gyntaf yn y dref, ychydig fisoedd ar ôl i’r gyfraith ganiatáu hynny, a hynny rhwng dau o gymeriadau’r gyfrol hon, sef George a Reg. Yn dystion i’r seremoni roedd…