Cyfansoddi

Fukushima

( Mawrth 2016 )


Gerwyn Wiliams

24·07·2016


Am groesi llinell yr hanner cant, fy ngwobr gysur
ar wyliau yn Fiena – catalog arddangosfa Fukushima.
Ond nid delweddau’r apocalyps: anadliadau’r wlad,
ei rhythmau beunyddiol, goddefol dros ddegawd
a ddaliwyd ar lens ffotograffydd bum mlynedd ynghynt
a chyn lansio’r enw diarffordd yn frand rhyngwladol.
Y capsiynau mor elfennol â phenillion haicw
– ‘Enfys ym Mehefin’, ‘Gwynt yr hydref’, ‘Dyfodiad y gaeaf’ –
a thudalennau’r darluniau wedi eu gwisgo mor finimalaidd
o gelfydd, mor lân yn nillad gorau’r fframiau gwyn.

Ar ben blwydd y swnami’n bump, gohebydd a’i gamera’n ailymweld
â phentref mor llonydd â set ffilm a ratlo’r peiriant wrth ei draed
fel sioncyn y gwair ar steroids yn mesur yr ymbelydredd.
Yng ngweithdy’r crochenydd, cwpanau a phlatiau anorffen
a’r ffwrnais, dan rym y ddaeargryn, ynghanol y llawr.
A’r cartref a gyfanheddwyd gan ddeunaw cenhedlaeth,
y presennol a ddolennai’n ôl dri chan mlynedd,
mewn cwta hanner degawd a halogwyd gan y baeddod,
a draflyncwyd yn ôl gan natur wyllt pan welodd honno ei chyfle.

Pan oeddwn laslanc darllenais ddameg yr Albanwr
am ddychweliad y ceffylau triw ar ôl y rhyfel naw niwrnod:
er eu ffeirio am gerbydau cynnydd, drwyddyn nhw
yr ailgodwyd tai gwareiddiad. Tybed nad oedd
ein beirdd ni’n nes ati? Gadawyd i’r moch
ruthro’r winllan, ni chadwyd mo’r bwystfil rhag y mur.


Mae Gerwyn Williams yn Athro a Phennaeth Ysgol y Gymraeg, Prifysgol Bangor. Ei gyfrol ddiweddaraf o gerddi yw Rhwng Gwibdaith a Coldplay (Gwasg y Bwthyn, 2011).


Mae O’r Pedwar Gwynt yn gyhoeddiad annibynnol. Mae pob tanysgrifiad a chyfraniad yn hynod werthfawr wrth geisio sicrhau dyfodol llewyrchus i’r cylchgrawn.


 

Categorïau:

Barddoniaeth, Rhifyn 1

 


Dyddiad cyhoeddi: 24·07·2016

Yn ôl i frig y dudalen

Cyfansoddi


Grug Muse

Gan ymddangos mewn gofod diamser dechreuais siarad trwy fy nghlustiau yn y pnawn roeddwn eisiau diffodd y golau ond wyddwn i ddim pryd yn union roedd y golau am orffen canu roedd fy mreichiau wedi blino arwain yr unig beth y dois o hyd iddo o blith atgofion gorffennaf oedd yr offeiriad yn chwydu wedi’r priodasau ... 

Dadansoddi


Sioned Puw Rowlands

Fis Hydref eleni, yn fuan wedi cyhoeddi enw enillydd gwobr Nobel llenyddiaeth 2019 – Peter Handke (Griffen, Awstria, 1942) – cyhoeddodd PEN America eu bod yn gegrwth: ‘We are dumbfounded by the selection of a writer who has used his public voice to undercut…

Adolygu


Siân Melangell Dafydd

Sylwch ar ddarlun y nico bach, mor gysáct ei ystumiau, yn hedfan hyd glawr y gyfrol hon. Bron na ellir clywed fflap ei adenydd, ei gân benysgafn, sionc. Ond mae awgrym o rywbeth arall ar y clawr: darlun manwl berffaith cloc dant y llew…

Adolygu


Jerry Hunter

Mae hanes Unol Daleithiau America yn hanes ymerodraeth: dyna neges graidd y llyfr hwn. Yn ogystal â chraffu ar hynt imperialaeth Americanaidd, mae Daniel Immerwahr yn archwilio’r berthynas ryfedd rhwng dinasyddion yr Unol Daleithiau ac ymerodraeth eu gwlad. Fel yr awgryma teitl y gyfrol, ymerodraeth gudd ydyw o…

Adolygu


Mike Parker

Er na chefais gyfle hyd yma i gyfarfod â Daryl Leeworthy, awdur y gyfrol hon, rwyf wedi dod i’w nabod yn lled dda yn rhithfyd Twitter. Dywedodd wrthyf bod A Little Gay History of Wales yn ‘very “me”, as it were’. Ni allwn fod wedi cyfleu hynny’n…

Adolygu


Grug Muse

Dilyn hanes teulu ifanc o Grangetown mae’r nofel hon, a hynny yn sgil Brexit. Adroddir y stori o safbwynt tad ifanc o Gwm Gwendraeth, sef Carwyn. Dyma deulu bach niwclear dosbarth canol, efo morgais, y rhieni â graddau da i’w henwau, ac o leiaf un…

Cyfansoddi


Jerry Hunter

1. y noson honno. 2. gadael yr Eglwys Gadeiriol. 3. dweud rhywbeth [fel hyn] wrtho fo [:]. 4. chwara teg, roedd yr hen gastrato na yn canu'n wych. Dwi wrth modd â'r math yna o sŵn – pedwar llais yn dod ynghyd felna, yn…

Cyfansoddi


Jerry Hunter

Mae'n haws gosod popeth mewn trefn. Llyma dechreu [sic] rhoddi trefn ar ... Rhaid eu rhestru: pry genwair / hunangenhedlahalogol / O bosibl ymysg y rhai a oedd wedi bwyta Liwsi a'r lleill ac amlygu'r esgyrn ...