Cyfansoddi

Olion yn Uffington

Detholiad o’r casgliad a ddaeth yn ail am goron Eisteddfod Caerdydd 2018


Frank Olding

04·10·2018

Y MAMAU

Cawn gwrso eu cysgodion
a chwilio am eu henwau cyfrin
ar allorau treuliedig;

cawn bori trwy ryw gyfnodolion sych
a olygwyd gan Brwsiaid moel
o ysgolheigion cyn chwalu’r byd.

Cawn ddysgu ynganu’n fanwl gywir
lafariaid byr breuddwydion epenthetig
a rhithiau metathesis.

Cawn olrhain nentydd troellog
ar eu hyd i’w llygad cudd
i fesur beddrod llanc o arwr

a’i gael weithiau’n chwech ac weithiau’n naw
ac weithiau’n ddeuddeg o droedfeddi
et ego solus probavi . . .

Cawn eu hela trwy’r llyfrgelloedd,
mewn neuaddau rhynllyd
ac ystafelloedd cefn tafarndai

cyn dychwelyd i’r man cychwyn
mewn glyn coediog yn yr haf
a drychiolaeth wib ar gil y llygad.

 

PABÏAU

Anghofiais eu gwasgu’n ddiogel
yng nghoflaid y brenhinoedd,
rhwng y delwau cerfiedig
a gwellhad y swp o ffigys.

Gwelet yn eu gweddi bengam
gur a dagrau’r gweddwon,
doluriau’r blynyddoedd milain.

Er i’w sgarlad wywo’n frown
a’u glesni’n felyn,
gallaf weld o hyd eu rhwysg a’u swae
hyd glawdd yn swydd Amwythig.

Caret wastad eu prydferthwch
gan gasáu o hyd y celwydd –
yr hen symbolau sy’n drech na’r gwir

ac er mor llipa eu petalau
rhwng dalennau myth,
gallaf weld o hyd dy lygaid craff
yr haf hwnnw yn swydd Amwythig.

 

UFFINGTON

March gwyn ar garlam hyd orwel glas
yn llatai hen gredoau –
ffrwyth awen hyn o dir,

ffrwyth sbonc y borfa grop
ac ernes glaw mân ar y gwynt,
persawr yr eithin ar ymyl y rhiw.

Yng ngoleuni clir y machlud,
cawn weld o ochr ddall y bryn
am eiliad y dirwedd gudd

a grëwyd trwyddo, ganddo, ynddo
yn ymddiddan rhwng dau fyd,
yn ddelwedd yn y drych.

 

Ffugenw Frank Olding yn y gystadleuaeth oedd Enlli.


Mae Frank Olding yn archeolegydd wrth ei waith ac yn byw yn y Fenni. Roedd yn gadeirydd pwyllgor gwaith Eisteddfod Sir Fynwy yn 2016.


Mae O’r Pedwar Gwynt yn gyhoeddiad annibynnol. Mae pob tanysgrifiad a chyfraniad yn hynod werthfawr wrth geisio sicrhau dyfodol llewyrchus i’r cylchgrawn.


 

Categorïau:

Barddoniaeth, Eisteddfod 2018

 


Dyddiad cyhoeddi: 04·10·2018

Yn ôl i frig y dudalen

Cyfansoddi


Ruth Richards

‘DEW,’ MEDDAI NOW-HOW, gan ryfeddu at lun y Marcwis yn ei deits gwynion, gyda phlethen hir a phagoda ar ei ben. ‘Tydi hwn ddim byd tebyg i’r crach arferol.’ ​Gwenodd Annie arno, ei phenelin yng nghledr un llaw ac un o sigaréts Senior Service Now yn hongian rhwng deufys y llall, mewn ystum a…

Dadansoddi


Elin Haf Gruffydd Jones

Ym myd cyhoeddi, nodir yr Hydref gan Ffair Lyfrau Frankfurt sydd, gyda llaw, yn arddel ei henw swyddogol Almaeneg, Frankfurter Buchmesse, hyd yn oed wrth gyfathrebu’n Saesneg ac yn rhyngwladol. Dyma ganolbwynt y farchnad ar gyfer y diwydiant hwn, gyda dros 7,000 o stondinwyr, 10,000 o…

Adolygu


Dyfrig Williams

Cyfrol i herio ein persbectif ar fyd gwaith a'r cyd-destun economaidd sy'n ei hybu yw Bullshit Jobs: A Theory gan yr anthropolegydd David Graeber. Mae'r awdur, sydd yn Athro yn yr LSE, eisoes yn adnabyddus am fathu'r slogan y mudiad Occupy Wall Street, 'We are the 99%', ac am…

Cyfansoddi


Frank Olding

Casgliad Frank Olding ddaeth yn ail yng nghystadleuaeth y Goron eleni yn Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd. Rydym yn falch o gyhoeddi detholiad o'r cerddi ar Ddiwrnod Cenedlaethol Barddoniaeth 2018.

Cyfansoddi


Mihangel Morgan

Gwn fod y Fanaweg wedi cael ei hatgyfodi gyda chryn lwyddiant yn ddiweddar, ac yn wir, maentumiai rhai na fu iddi farw gyda Ned Maddrell o gwbl. Ond credaf ei bod yn deg dweud iddi ddod i ben fel iaith…

Dadansoddi


Andrew Green

Roedd y cwpwrdd tridarn yn unigryw i Eryri a’r ardal gyfagos. Fe’i gwelid yn aml yn nhai ffermwyr cyfoethog a boneddigion. Tra dechreuodd arddulliau newydd ddylanwadu ar ddodrefn mewn mannau eraill, goroesodd y traddodiad lleol a ffynnu, o tua 1660 i tua 1770.

Gwneid…

Dadansoddi


Andrew Green

Erbyn diwedd y ddeunawfed ganrif, Caerfyrddin oedd prif ganolfan argraffu a chyhoeddi Cymru. Tua 1792, cyhoeddodd John Daniel, yr argraffydd blaenaf yn y dref, bamffled un ar bymtheg o dudalennau, ar werth am geiniog, a ysgrifennwyd gan ddyn anhysbys, ‘Cymro, gelynol i bob…

Dadansoddi


Andrew Green

Roedd Evan Roberts yn gyn-löwr ifanc o Gasllwchwr oedd yn hyfforddi i fod yn weinidog gyda’r Methodistiaid. Ym mis Tachwedd 1904, ym Mlaenannerch ger Aberteifi, fe’i llethwyd gan weledigaeth ddwys. ‘Pwysodd iachawdwriaeth eneidiau yn drwm arnaf. Teimlais ar dân am fynd trwy Gymru gyfan i ddweud wrth y bobl am y…