Cyfansoddi

Olion yn Uffington

Detholiad o’r casgliad a ddaeth yn ail am goron Eisteddfod Caerdydd 2018


Frank Olding

04·10·2018

Y MAMAU

Cawn gwrso eu cysgodion
a chwilio am eu henwau cyfrin
ar allorau treuliedig;

cawn bori trwy ryw gyfnodolion sych
a olygwyd gan Brwsiaid moel
o ysgolheigion cyn chwalu’r byd.

Cawn ddysgu ynganu’n fanwl gywir
lafariaid byr breuddwydion epenthetig
a rhithiau metathesis.

Cawn olrhain nentydd troellog
ar eu hyd i’w llygad cudd
i fesur beddrod llanc o arwr

a’i gael weithiau’n chwech ac weithiau’n naw
ac weithiau’n ddeuddeg o droedfeddi
et ego solus probavi . . .

Cawn eu hela trwy’r llyfrgelloedd,
mewn neuaddau rhynllyd
ac ystafelloedd cefn tafarndai

cyn dychwelyd i’r man cychwyn
mewn glyn coediog yn yr haf
a drychiolaeth wib ar gil y llygad.

 

PABÏAU

Anghofiais eu gwasgu’n ddiogel
yng nghoflaid y brenhinoedd,
rhwng y delwau cerfiedig
a gwellhad y swp o ffigys.

Gwelet yn eu gweddi bengam
gur a dagrau’r gweddwon,
doluriau’r blynyddoedd milain.

Er i’w sgarlad wywo’n frown
a’u glesni’n felyn,
gallaf weld o hyd eu rhwysg a’u swae
hyd glawdd yn swydd Amwythig.

Caret wastad eu prydferthwch
gan gasáu o hyd y celwydd –
yr hen symbolau sy’n drech na’r gwir

ac er mor llipa eu petalau
rhwng dalennau myth,
gallaf weld o hyd dy lygaid craff
yr haf hwnnw yn swydd Amwythig.

 

UFFINGTON

March gwyn ar garlam hyd orwel glas
yn llatai hen gredoau –
ffrwyth awen hyn o dir,

ffrwyth sbonc y borfa grop
ac ernes glaw mân ar y gwynt,
persawr yr eithin ar ymyl y rhiw.

Yng ngoleuni clir y machlud,
cawn weld o ochr ddall y bryn
am eiliad y dirwedd gudd

a grëwyd trwyddo, ganddo, ynddo
yn ymddiddan rhwng dau fyd,
yn ddelwedd yn y drych.

 

Ffugenw Frank Olding yn y gystadleuaeth oedd Enlli.


Mae Frank Olding yn archeolegydd wrth ei waith ac yn byw yn y Fenni. Roedd yn gadeirydd pwyllgor gwaith Eisteddfod Sir Fynwy yn 2016.


Mae O’r Pedwar Gwynt yn gyhoeddiad annibynnol. Mae pob tanysgrifiad a chyfraniad yn hynod werthfawr wrth geisio sicrhau dyfodol llewyrchus i’r cylchgrawn.


 

Categorïau:

Barddoniaeth, Eisteddfod 2018

 


Dyddiad cyhoeddi: 04·10·2018

Yn ôl i frig y dudalen

Adolygu


Dyfrig Williams

Mae cyfrol ddiweddaraf Mariana Mazzucato, Athro yng Ngholeg Prifysgol Llundain, yn ddadl angerddol dros fuddsoddi a gwario er budd ein dyfodol. Yn ôl yr awdur, dylid ailfeddwl y berthynas rhwng marchnad a llywodraeth a bod yn gwbl lygatglir ynghylch pwy sydd yn…

Adolygu


Pedr Jones

Ar drothwy’r Rhyfel Mawr, roedd tueddiad gan y Cymry i gysylltu militariaeth â Seisnigrwydd, Eglwys Lloegr a gormes landlordiaeth. Yn y gyfrol bwysig hon gan Aled Eurig, sydd yn ffrwyth ymchwil archifol sylweddol, cawn ein hatgoffa bod nifer y Cymry a ymunodd â’r Fyddin yn…

Dadansoddi


Angharad Dafis

Aeth tridiau heibio bellach ers i gabinet Cyngor Dinas a Sir Abertawe benderfynu yn unfrydol i gau Ysgol Gynradd Gymraeg Felindre. Bu’n dridiau anodd. Rwyf wedi bod yn galaru droeon am anwyliaid. Mae hwn yn alar gwahanol: galar am gymuned benodol iawn…

Dadansoddi


Mabon Llŷr Hincks

Benben â’i gilydd, mewn cydbwysedd perffaith, mae dau gerflun yng nghanol cylch. Heb fwy na lled bys rhyngddyn nhw, does dim dwywaith nad ar y bwlch bychan hwn yr hoelir ein sylw gyntaf. Nid sefyll yn urddasol a wna’r siapiau rhyfedd ychwaith, ond…

Adolygu


Llio Mai Hughes

Nos Wener, 15 Mawrth, perfformiodd Cymdeithas John Gwilym Jones eu cynhyrchiad cyntaf yn Stiwdio Pontio, Bangor. Ac Eto Nid Myfi oedd y ddrama, a phob tocyn wedi’i werthu. Roedd Pontio yn llawn bwrlwm wrth i’r dorf ymgasglu; yn eu mysg roedd myfyrwyr, cyn-fyfyrwyr, darlithwyr,…

Cyfansoddi


Emyr Lewis

Mae Lana Turner 'di colapsio! O'n i'n trotian heibio ac yn sydyn ddechreuodd hi fwrw glaw a bwrw eira a deudist di ei bod hi'n bwrw cenllysg ond mae cenllysg yn dy hitio di ar dy ben yn galad felly go iawn ... 

Cyfweld


Sioned Puw Rowlands

Roedd hi'n llonydd braf uwch ben moryd Dyfi fis Chwefror eleni. Yn gynnes. Roedd yr eithin wedi hen agor ei des melyn i'r cloddiau. A oedd pioden ddŵr – yr halcyon – wedi drysu a rhithnythu ar y môr gan leddfu'r dyfroedd? Fel y byddai ar fyrddydd gaeaf, yn ôl awduron…

Adolygu


Angharad Tomos

Da oedd gweld y theatr yn Pontio yn gyfforddus lawn ar nos Iau, 21 Chwefror ar gyfer y ddrama Anweledig. Roedd y cynhwysion cywir ar gyfer noson dda yno – Ffion Dafis yn gwneud sioe un wraig, ac Aled Jones Williams yn awdur. Ychwanegwch ddyfeisgarwch…