Cyfansoddi

Olion yn Uffington

Detholiad o’r casgliad a ddaeth yn ail am goron Eisteddfod Caerdydd 2018


Frank Olding

04·10·2018

Y MAMAU

Cawn gwrso eu cysgodion
a chwilio am eu henwau cyfrin
ar allorau treuliedig;

cawn bori trwy ryw gyfnodolion sych
a olygwyd gan Brwsiaid moel
o ysgolheigion cyn chwalu’r byd.

Cawn ddysgu ynganu’n fanwl gywir
lafariaid byr breuddwydion epenthetig
a rhithiau metathesis.

Cawn olrhain nentydd troellog
ar eu hyd i’w llygad cudd
i fesur beddrod llanc o arwr

a’i gael weithiau’n chwech ac weithiau’n naw
ac weithiau’n ddeuddeg o droedfeddi
et ego solus probavi . . .

Cawn eu hela trwy’r llyfrgelloedd,
mewn neuaddau rhynllyd
ac ystafelloedd cefn tafarndai

cyn dychwelyd i’r man cychwyn
mewn glyn coediog yn yr haf
a drychiolaeth wib ar gil y llygad.

 

PABÏAU

Anghofiais eu gwasgu’n ddiogel
yng nghoflaid y brenhinoedd,
rhwng y delwau cerfiedig
a gwellhad y swp o ffigys.

Gwelet yn eu gweddi bengam
gur a dagrau’r gweddwon,
doluriau’r blynyddoedd milain.

Er i’w sgarlad wywo’n frown
a’u glesni’n felyn,
gallaf weld o hyd eu rhwysg a’u swae
hyd glawdd yn swydd Amwythig.

Caret wastad eu prydferthwch
gan gasáu o hyd y celwydd –
yr hen symbolau sy’n drech na’r gwir

ac er mor llipa eu petalau
rhwng dalennau myth,
gallaf weld o hyd dy lygaid craff
yr haf hwnnw yn swydd Amwythig.

 

UFFINGTON

March gwyn ar garlam hyd orwel glas
yn llatai hen gredoau –
ffrwyth awen hyn o dir,

ffrwyth sbonc y borfa grop
ac ernes glaw mân ar y gwynt,
persawr yr eithin ar ymyl y rhiw.

Yng ngoleuni clir y machlud,
cawn weld o ochr ddall y bryn
am eiliad y dirwedd gudd

a grëwyd trwyddo, ganddo, ynddo
yn ymddiddan rhwng dau fyd,
yn ddelwedd yn y drych.

 

Ffugenw Frank Olding yn y gystadleuaeth oedd Enlli.


Mae Frank Olding yn archeolegydd wrth ei waith ac yn byw yn y Fenni. Roedd yn gadeirydd pwyllgor gwaith Eisteddfod Sir Fynwy yn 2016.


Mae O’r Pedwar Gwynt yn gyhoeddiad annibynnol. Mae pob tanysgrifiad a chyfraniad yn hynod werthfawr wrth geisio sicrhau dyfodol llewyrchus i’r cylchgrawn.


 

Categorïau:

Barddoniaeth, Eisteddfod 2018

 


Dyddiad cyhoeddi: 04·10·2018

Yn ôl i frig y dudalen

Dadansoddi


Angharad Closs Stephens

Dros y misoedd diwethaf aeth llawer ati i baentio ‘Cofiwch Dryweryn’ ar waliau ac adeiladau ar hyd a lled Cymru. O blith y rhai a welais i – mewn mannau cyhoeddus ac ar blatfform trydar – mae’r arwyddion fel petaent yn golygu amrywiol bethau i wahanol bobl. Gwelais un ag…

Adolygu


Dylan Huw

Yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn Llanrwst eleni, crëwyd yr hyn a alwyd yn AGORA, o hen ddrysau a gyfrannwyd gan bobl Sir Conwy. Gofod canolog, cyhoeddus ac agored yn ninas-wladwriaethau Hen Roeg oedd yr αγορά yn wreiddiol; mae’r gair hefyd yn golygu 'cynulliad' neu 'man cwrdd'. Paentiwyd y…

Adolygu


Esyllt Lewis

Pnawn glawog, pawb bach yn fflat, naws oer yn yr awyr. Dydd Sadwrn ola’ Steddfod. Trodd sudd yr wythnos yn byllau mwdlyd dan draed. Brysiais draw o’r maes i Oriel Ffin y Parc cyn i’r falen Eisteddfodol allu gafael ynof. Dyma ofod gogoneddus yn y goedwig, yn gynnes ynghanol…

Cyfansoddi


Guto Dafydd

Yn ôl ar y lôn, ceisia Dadi dynnu ei sylw’i hun oddi ar sŵn y caneuon plant sy’n llenwi’r car. Mae mewn lle rhyfedd – wedi laru ar garafanio, a ddim eisiau noson arall mewn carafán am amser hir, ond eto’n dyheu am dripiau eraill. Nid yw’n siŵr pam y mae’n mwynhau…

Cyfansoddi


Beirniad: Aled Llion Jones

Cyhoeddwyd ar ddydd Iau wythnos yr Eisteddfod Genedlaethol yn Llanrwst (8 Awst 2019) mai Morgan Owen yw enillydd Her Gyfieithu 2019. Yn hanu o Ferthyr Tudful, graddiodd gydag MA Astudiaethau Cymreig a Cheltaidd o Brifysgol Caerdydd yn 2017 ... 

Adolygu


Amrywiol

Dwi wedi darllen ac edmygu gwaith sawl awdur o Iwerddon yn ystod y blynyddoedd diwethaf: Fintan O’Toole, Sally Rooney, Colm Tóibín, Sara Baume, Nicole Flattery. Gwelwyd datblygiadau gwleidyddol cyffrous yn ystod y cyfnod hwn, megis y refferendwm ar erthyliad y llynedd; mae’r genedl…

Adolygu


Huw Waters

Prif gonsýrn James Bridle yn y gyfrol hon yw tynnu ein sylw at y modd y cawn ein camarwain o ganlyniad i’n hymddiriedaeth mewn technoleg. Tueddwn i feddwl bod gallu technoleg i gasglu mwy a mwy o ddata o reidrwydd yn ein harwain…

Adolygu


Richard Crowe

Roedd 2006 yn flwyddyn nodedig yn hanes hoyw Machynlleth. Dyna’r flwyddyn y cynhaliwyd y seremoni partneriaeth sifil gyntaf yn y dref, ychydig fisoedd ar ôl i’r gyfraith ganiatáu hynny, a hynny rhwng dau o gymeriadau’r gyfrol hon, sef George a Reg. Yn dystion i’r seremoni roedd…