Anton Tshechof


A Life in Letters

Penguin, 624 tt, £14.99, 2004

Beth yw bod yn ddiwylliedig?
Dadansoddi

Beth yw bod yn ddiwylliedig?

Cynghorion gan feistr y stori fer


Anton Tshechof

Amser darllen: 3 munud

15·02·2017

Beth yw ystyr bod yn ddiwylliedig? Dyna'r cwestiwn a ystyriwyd gan Anton Tshechof (1860-1904) mewn llythyr at ei frawd, Nicolai, a oedd yn artist. Roedd y ddau yn eu hugeiniau ar y pryd. Mae'r llythyr yn rhan o gasgliad a gyhoeddwyd am y tro cyntaf yn Saesneg yn Letters of Anton Chekhov to His Family and Friends (Macmillan, 1920).

Ymhlith yr amodau y mae pobl ddiwylliedig yn eu bodloni, mae Anton Tshechof yn nodi’r canlynol:

1. Mae [pobl ddiwylliedig] yn parchu personoliaeth person ac felly maent yn garedig bob amser, yn hynaws, yn gwrtais ac yn barod i ildio i eraill. Nid ydynt yn creu stŵr am forthwyl neu ddarn o india-ryber a gollwyd. Os ydynt yn rhannu cartref â rhywun, nid ydynt yn ystyried eu bod yn gwneud ffafr â’r person hwnnw ac, wrth adael, nid ydynt yn dweud, ‘Mae byw gyda chi’n amhosib.’ Maent yn maddau sŵn ac oerfel, cig crimp, ffraethinebau gwirion a phresenoldeb dieithriaid yn eu cartrefi.Anton Tshechof a'i frawd, Nicolai

2. Nid â chardotwyr a chathod yn unig y maent yn cydymdeimlo. Ac mae eu calonnau yn gwaedu dros bethau anweledig hefyd ... Maent yn aros ar eu traed tan yr oriau mân er mwyn cynorthwyo P—, er mwyn talu costau brodyr yn y Brifysgol, ac i brynu dillad i'w mam.

3. Maent yn ddidwyll ac mae celwyddau yn atgas ganddynt. Nid ydynt yn dweud anwiredd hyd yn oed am bethau bychain. Mae celwydd yn sarhau'r gwrandäwr ac yn ei israddio yn llygad y siaradwr. Nid ydynt yn ymhongar, ac maent yn ymddwyn ar y stryd fel y maent yn ymddwyn gartref. Nid ydynt yn rhodresgar yng nghwmni cymrodyr mwy gostyngedig.

4. Nid ydynt yn gwagymffrostio. Nid ydynt yn talu sylw i ffug ddiemwntau fel adnabod enwogion neu bod yn boblogaidd yn y tafarndai. Os ydynt wedi cwblhau rhyw waith gwerth chweil nid ydynt yn strytian fel petaent wedi cyflawni gwyrthiau ac nid ydynt yn ymffrostio iddynt lwyddo pan fethodd eraill ... Mae'r rhai yn ein plith sydd yn meddu ar dalent wirioneddol yn aros yn y cysgodion bob amser, pan fyddant mewn cwmni, ac yn osgoi cyn belled â phosib y demtasiwn i dynnu sylw atynt eu hunain ... Dywedodd Crilof hyd yn oed bod casgen wag yn atseinio â mwy o rym na chasgen lawn.

5. Mae [pobl ddiwylliedig] yn meithrin eu synnwyr esthetig. Nid ydynt yn gallu dioddef cysgu yn eu dillad, gweld craciau yn llawn hen bryfetach ar y waliau, anadlu awyr lygredig, cerdded ar lawr y poerwyd arno na bwyta uwch stof olew. Maent yn ceisio ffrwyno eu cyneddfau rhywiol cymaint â phosib a rhoi urddas iddynt ... Nid rhywun i gyd-orwedd â hi yn unig y maent yn chwilio amdano mewn gwraig ... Nid ydynt yn deisyfu'r clyfrwch hwnnw sydd yn mynegi ei hun ar ffurf celwyddau parhaus. Maent yn chwilio, yn hytrach, am hoen, ceinder, trugaredd, a’r gallu i fod yn fam ... Nid ydynt yn yfed fodca o geg y botel ddydd a nos ac nid ydynt â'u trwynau mewn cypyrddau, am eu bod yn gwybod yn iawn nad moch mohonynt. Maent yn yfed ddim ond pan fyddant yn rhydd, ac o bryd i'w gilydd ... Oherwydd maent yn deisyfu mens sana in corpore sano [meddwl iach mewn corff iach].

Ac yn y blaen. Dyma sut y mae pobl ddiwylliedig. Er mwyn bod yn ddiwylliedig ac osgoi syrthio islaw safonau dy gynefin, nid yw'n ddigon i fod wedi darllen The Pickwick Papers neu gofio ymson o Faust. Yr hyn sydd ei angen yw gwaith parhaus, ddydd a nos; darllen ac astudio parhaus, a phenderfyniad ... Mae pob awr yn werthfawr.


Anton Tshechof yw un o feistri digamsyniol y stori fer.  Roedd ei frawd, Nicolai Tshechof, yn troi yng nghylchoedd artistig Rwsia'r 19eg ganrif ond poenai Anton ei fod yn yfed gormod ac yn gwastraffu ei dalent. 

Cyfieithiad gan Sioned Puw Rowlands, cyd-olygydd O'r Pedwar Gwynt.

Llun: Y brodyr Tshechof, Anton ar y chwith, Nicolai ar y dde. Parth cyhoeddus.


Mae O’r Pedwar Gwynt yn gyhoeddiad annibynnol. Mae pob tanysgrifiad a chyfraniad yn hynod werthfawr wrth geisio sicrhau dyfodol llewyrchus i’r cylchgrawn.


Nid yw pobl ddiwylliedig yn yfed fodca o geg y botel ddydd a nos

Dyddiad cyhoeddi: 15·02·2017

Yn ôl i frig y dudalen

Adolygu


Dyfrig Williams

Mae cyfrol ddiweddaraf Mariana Mazzucato, Athro yng Ngholeg Prifysgol Llundain, yn ddadl angerddol dros fuddsoddi a gwario er budd ein dyfodol. Yn ôl yr awdur, dylid ailfeddwl y berthynas rhwng marchnad a llywodraeth a bod yn gwbl lygatglir ynghylch pwy sydd yn…

Adolygu


Pedr Jones

Ar drothwy’r Rhyfel Mawr, roedd tueddiad gan y Cymry i gysylltu militariaeth â Seisnigrwydd, Eglwys Lloegr a gormes landlordiaeth. Yn y gyfrol bwysig hon gan Aled Eurig, sydd yn ffrwyth ymchwil archifol sylweddol, cawn ein hatgoffa bod nifer y Cymry a ymunodd â’r Fyddin yn…

Dadansoddi


Angharad Dafis

Aeth tridiau heibio bellach ers i gabinet Cyngor Dinas a Sir Abertawe benderfynu yn unfrydol i gau Ysgol Gynradd Gymraeg Felindre. Bu’n dridiau anodd. Rwyf wedi bod yn galaru droeon am anwyliaid. Mae hwn yn alar gwahanol: galar am gymuned benodol iawn…

Dadansoddi


Mabon Llŷr Hincks

Benben â’i gilydd, mewn cydbwysedd perffaith, mae dau gerflun yng nghanol cylch. Heb fwy na lled bys rhyngddyn nhw, does dim dwywaith nad ar y bwlch bychan hwn yr hoelir ein sylw gyntaf. Nid sefyll yn urddasol a wna’r siapiau rhyfedd ychwaith, ond…

Adolygu


Llio Mai Hughes

Nos Wener, 15 Mawrth, perfformiodd Cymdeithas John Gwilym Jones eu cynhyrchiad cyntaf yn Stiwdio Pontio, Bangor. Ac Eto Nid Myfi oedd y ddrama, a phob tocyn wedi’i werthu. Roedd Pontio yn llawn bwrlwm wrth i’r dorf ymgasglu; yn eu mysg roedd myfyrwyr, cyn-fyfyrwyr, darlithwyr,…

Cyfansoddi


Emyr Lewis

Mae Lana Turner 'di colapsio! O'n i'n trotian heibio ac yn sydyn ddechreuodd hi fwrw glaw a bwrw eira a deudist di ei bod hi'n bwrw cenllysg ond mae cenllysg yn dy hitio di ar dy ben yn galad felly go iawn ... 

Cyfweld


Sioned Puw Rowlands

Roedd hi'n llonydd braf uwch ben moryd Dyfi fis Chwefror eleni. Yn gynnes. Roedd yr eithin wedi hen agor ei des melyn i'r cloddiau. A oedd pioden ddŵr – yr halcyon – wedi drysu a rhithnythu ar y môr gan leddfu'r dyfroedd? Fel y byddai ar fyrddydd gaeaf, yn ôl awduron…

Adolygu


Angharad Tomos

Da oedd gweld y theatr yn Pontio yn gyfforddus lawn ar nos Iau, 21 Chwefror ar gyfer y ddrama Anweledig. Roedd y cynhwysion cywir ar gyfer noson dda yno – Ffion Dafis yn gwneud sioe un wraig, ac Aled Jones Williams yn awdur. Ychwanegwch ddyfeisgarwch…