Anton Tshechof


A Life in Letters

Penguin, 624 tt, £14.99, 2004

Beth yw bod yn ddiwylliedig?
Dadansoddi

Beth yw bod yn ddiwylliedig?

Cynghorion gan feistr y stori fer


Anton Tshechof

Amser darllen: 3 munud

15·02·2017

Beth yw ystyr bod yn ddiwylliedig? Dyna'r cwestiwn a ystyriwyd gan Anton Tshechof (1860-1904) mewn llythyr at ei frawd, Nicolai, a oedd yn artist. Roedd y ddau yn eu hugeiniau ar y pryd. Mae'r llythyr yn rhan o gasgliad a gyhoeddwyd am y tro cyntaf yn Saesneg yn Letters of Anton Chekhov to His Family and Friends (Macmillan, 1920).

Ymhlith yr amodau y mae pobl ddiwylliedig yn eu bodloni, mae Anton Tshechof yn nodi’r canlynol:

1. Mae [pobl ddiwylliedig] yn parchu personoliaeth person ac felly maent yn garedig bob amser, yn hynaws, yn gwrtais ac yn barod i ildio i eraill. Nid ydynt yn creu stŵr am forthwyl neu ddarn o india-ryber a gollwyd. Os ydynt yn rhannu cartref â rhywun, nid ydynt yn ystyried eu bod yn gwneud ffafr â’r person hwnnw ac, wrth adael, nid ydynt yn dweud, ‘Mae byw gyda chi’n amhosib.’ Maent yn maddau sŵn ac oerfel, cig crimp, ffraethinebau gwirion a phresenoldeb dieithriaid yn eu cartrefi.Anton Tshechof a'i frawd, Nicolai

2. Nid â chardotwyr a chathod yn unig y maent yn cydymdeimlo. Ac mae eu calonnau yn gwaedu dros bethau anweledig hefyd ... Maent yn aros ar eu traed tan yr oriau mân er mwyn cynorthwyo P—, er mwyn talu costau brodyr yn y Brifysgol, ac i brynu dillad i'w mam.

3. Maent yn ddidwyll ac mae celwyddau yn atgas ganddynt. Nid ydynt yn dweud anwiredd hyd yn oed am bethau bychain. Mae celwydd yn sarhau'r gwrandäwr ac yn ei israddio yn llygad y siaradwr. Nid ydynt yn ymhongar, ac maent yn ymddwyn ar y stryd fel y maent yn ymddwyn gartref. Nid ydynt yn rhodresgar yng nghwmni cymrodyr mwy gostyngedig.

4. Nid ydynt yn gwagymffrostio. Nid ydynt yn talu sylw i ffug ddiemwntau fel adnabod enwogion neu bod yn boblogaidd yn y tafarndai. Os ydynt wedi cwblhau rhyw waith gwerth chweil nid ydynt yn strytian fel petaent wedi cyflawni gwyrthiau ac nid ydynt yn ymffrostio iddynt lwyddo pan fethodd eraill ... Mae'r rhai yn ein plith sydd yn meddu ar dalent wirioneddol yn aros yn y cysgodion bob amser, pan fyddant mewn cwmni, ac yn osgoi cyn belled â phosib y demtasiwn i dynnu sylw atynt eu hunain ... Dywedodd Crilof hyd yn oed bod casgen wag yn atseinio â mwy o rym na chasgen lawn.

5. Mae [pobl ddiwylliedig] yn meithrin eu synnwyr esthetig. Nid ydynt yn gallu dioddef cysgu yn eu dillad, gweld craciau yn llawn hen bryfetach ar y waliau, anadlu awyr lygredig, cerdded ar lawr y poerwyd arno na bwyta uwch stof olew. Maent yn ceisio ffrwyno eu cyneddfau rhywiol cymaint â phosib a rhoi urddas iddynt ... Nid rhywun i gyd-orwedd â hi yn unig y maent yn chwilio amdano mewn gwraig ... Nid ydynt yn deisyfu'r clyfrwch hwnnw sydd yn mynegi ei hun ar ffurf celwyddau parhaus. Maent yn chwilio, yn hytrach, am hoen, ceinder, trugaredd, a’r gallu i fod yn fam ... Nid ydynt yn yfed fodca o geg y botel ddydd a nos ac nid ydynt â'u trwynau mewn cypyrddau, am eu bod yn gwybod yn iawn nad moch mohonynt. Maent yn yfed ddim ond pan fyddant yn rhydd, ac o bryd i'w gilydd ... Oherwydd maent yn deisyfu mens sana in corpore sano [meddwl iach mewn corff iach].

Ac yn y blaen. Dyma sut y mae pobl ddiwylliedig. Er mwyn bod yn ddiwylliedig ac osgoi syrthio islaw safonau dy gynefin, nid yw'n ddigon i fod wedi darllen The Pickwick Papers neu gofio ymson o Faust. Yr hyn sydd ei angen yw gwaith parhaus, ddydd a nos; darllen ac astudio parhaus, a phenderfyniad ... Mae pob awr yn werthfawr.


Anton Tshechof yw un o feistri digamsyniol y stori fer.  Roedd ei frawd, Nicolai Tshechof, yn troi yng nghylchoedd artistig Rwsia'r 19eg ganrif ond poenai Anton ei fod yn yfed gormod ac yn gwastraffu ei dalent. 

Cyfieithiad gan Sioned Puw Rowlands, cyd-olygydd O'r Pedwar Gwynt.

Llun: Y brodyr Tshechof, Anton ar y chwith, Nicolai ar y dde. Parth cyhoeddus.


Mae O’r Pedwar Gwynt yn gyhoeddiad annibynnol. Mae pob tanysgrifiad a chyfraniad yn hynod werthfawr wrth geisio sicrhau dyfodol llewyrchus i’r cylchgrawn.


Nid yw pobl ddiwylliedig yn yfed fodca o geg y botel ddydd a nos

Dyddiad cyhoeddi: 15·02·2017

Yn ôl i frig y dudalen

Cyfansoddi


Grug Muse

Gan ymddangos mewn gofod diamser dechreuais siarad trwy fy nghlustiau yn y pnawn roeddwn eisiau diffodd y golau ond wyddwn i ddim pryd yn union roedd y golau am orffen canu roedd fy mreichiau wedi blino arwain yr unig beth y dois o hyd iddo o blith atgofion gorffennaf oedd yr offeiriad yn chwydu wedi’r priodasau ... 

Dadansoddi


Sioned Puw Rowlands

Fis Hydref eleni, yn fuan wedi cyhoeddi enw enillydd gwobr Nobel llenyddiaeth 2019 – Peter Handke (Griffen, Awstria, 1942) – cyhoeddodd PEN America eu bod yn gegrwth: ‘We are dumbfounded by the selection of a writer who has used his public voice to undercut…

Adolygu


Siân Melangell Dafydd

Sylwch ar ddarlun y nico bach, mor gysáct ei ystumiau, yn hedfan hyd glawr y gyfrol hon. Bron na ellir clywed fflap ei adenydd, ei gân benysgafn, sionc. Ond mae awgrym o rywbeth arall ar y clawr: darlun manwl berffaith cloc dant y llew…

Adolygu


Jerry Hunter

Mae hanes Unol Daleithiau America yn hanes ymerodraeth: dyna neges graidd y llyfr hwn. Yn ogystal â chraffu ar hynt imperialaeth Americanaidd, mae Daniel Immerwahr yn archwilio’r berthynas ryfedd rhwng dinasyddion yr Unol Daleithiau ac ymerodraeth eu gwlad. Fel yr awgryma teitl y gyfrol, ymerodraeth gudd ydyw o…

Adolygu


Mike Parker

Er na chefais gyfle hyd yma i gyfarfod â Daryl Leeworthy, awdur y gyfrol hon, rwyf wedi dod i’w nabod yn lled dda yn rhithfyd Twitter. Dywedodd wrthyf bod A Little Gay History of Wales yn ‘very “me”, as it were’. Ni allwn fod wedi cyfleu hynny’n…

Adolygu


Grug Muse

Dilyn hanes teulu ifanc o Grangetown mae’r nofel hon, a hynny yn sgil Brexit. Adroddir y stori o safbwynt tad ifanc o Gwm Gwendraeth, sef Carwyn. Dyma deulu bach niwclear dosbarth canol, efo morgais, y rhieni â graddau da i’w henwau, ac o leiaf un…

Cyfansoddi


Jerry Hunter

1. y noson honno. 2. gadael yr Eglwys Gadeiriol. 3. dweud rhywbeth [fel hyn] wrtho fo [:]. 4. chwara teg, roedd yr hen gastrato na yn canu'n wych. Dwi wrth modd â'r math yna o sŵn – pedwar llais yn dod ynghyd felna, yn…

Cyfansoddi


Jerry Hunter

Mae'n haws gosod popeth mewn trefn. Llyma dechreu [sic] rhoddi trefn ar ... Rhaid eu rhestru: pry genwair / hunangenhedlahalogol / O bosibl ymysg y rhai a oedd wedi bwyta Liwsi a'r lleill ac amlygu'r esgyrn ...