Dadansoddi

Chwarae ‘Go’


Qing Niao

Amser darllen: 3 munud

19·12·2018

Y Swper Olaf gan Zeng Fanzhi, 121x66cm, 2002


Y diwrnod hwnnw, mi es i fy hen ysgol uwchradd. Dilynais yr un llwybr ag yr arferwn droedio’n ystod fy nhair blynedd yn ddisgybl yno. Bob haf, mae’r sefydliad hwn yn agored am fis ychwanegol ar gyfer y disgyblion sydd ar fin dechrau ar eu blwyddyn olaf, er mwyn iddynt gychwyn paratoi – a hynny cyn gynted ag y bo modd – at eu harholiadau.

Llwyddais i fynd i mewn yn ddidrafferth trwy roi enw fy hen athro i’r giard diogelwch. Mae’r disgyblion yn eu gwersi. Croesaf y coridor yn ofalus. Wrth wneud, daw atgofion i mi am y profiadau a gefais yn y lle hwn. Llwyddais i weld fy hen athro Saesneg a hefyd f’athro Bioleg. Trafodwyd gennym fy mhrofiadau yn yr ysgol, ac fe’u holais am genedlaethau’r dyfodol. Oherwydd, yr ifanc fydd yn pennu hynt Tsieina’r dyfodol a hynny ar eu llun eu hunain.

Rydym yn aml yn dweud bod addysg yn newid y byd, ei bod yn rhoi i ni gyfoeth meddwl. Yn Tsieina, mae pob un dim wedi ei baratoi ar gyfer disgyblion ysgol: y wisg ysgol, yr amserlen gaeth (codi yn y bore bach i ddychwelyd tua thre yn hwyr fin nos), llawer o waith cartref ar gyfer pob un o'r pynciau; yr un meddylfryd, ar gyfer pawb …

Hyn i gyd er mwyn dysgu i ni bwysigrwydd cydwybod gyfunol. Ond yr hyn sydd fwyaf difrifol ydy’r diffyg dysgu ar sut i amau; o ganlyniad, nid ydy’r disgyblion yn mynegi barn.

Trefnir y disgyblion yn rhesymegol, yn ôl maint. O’r byrraf i’r talaf, o’r disgybl gorau i’r gwanaf, bob yn ddau ar fyrddau hir. Mae’r byrddau hyn wedi eu gosod yn ddestlus o flaen y bwrdd du, yn rhesi rhwng desg yr athro a chefn yr ystafell. Maent yn llenwi’r dosbarth.

Cymharwch y trefniant hwn gyda bwrdd chwarae’r gêm ‘Go’, 19 sgwâr x 19 sgwâr. Ym mydysawd y gêm strategaeth gyffredin hon rydym yn creu ein tiriogaethau â’r cerrig bach crwn du a gwyn. Dau chwaraewr yn cymryd eu twrn, yn ddoeth, yn fentrus, yn gosod y cerrig er mwyn concro ei wrthwynebydd. Dyma drefniant rhesymegol a disglair ar gyfer yr ystafell ddosbarth hefyd. Oherwydd, mae hyd yn oed safle’r disgyblion yn glir, eu meddylfryd wedi ei drefnu, fel y cerrig, a osodwyd am yn ail yn y sgwariau bychain rheoledig hyn. Dychmygwch fod y cerrig du a gwyn yn datblygu’n genhedlaeth o ddeallusion doeth: wedi i'r ffiniau ddiflannu beth ddigwyddai ar eu tiriogaeth?

Gêm sy’n cymell chwaraewyr i feddwl yw ‘Go’, mae’r llinellau yn dynwared isymwybod dyn wyneb yn wyneb â realiti. Rydym wedi ein cynrychioli nid yn unig gan y cynllun hwn ond hefyd er ei fwyn¹. Am ffurfio defnyddwyr, nid pobl sy’n creu, y mae dylunwyr y byrddau hyn².

Dyfeisiwyd 'Go' yn Tsieina dros 2,500 o flynyddoedd yn ôl, ac er mai dyma’r gêm fwrdd hynaf i gael ei chwarae’n ddi-dor hyd heddiw, nid yw'n gêm sy’n cael ei chwarae ym mhob man. Ond mae’r trefniant hwn yn bodoli yn ein bywydau bob un. Dywedodd Barthes fod oedolion yn Ffrainc 'yn ystyried y Plentyn fel fersiwn arall o’i hun, nad oes gwell esiampl ganddo na theganau Ffrengig. Bychanfyd oedolion yn y bôn yw teganau heddiw; maent i gyd yn atgynhyrchiadau llai o bethau dyn, fel petai’r plentyn yn ddim ond oedolyn llai yn llygaid y cyhoedd, dyn bach y mae angen ei gyflenwi â gwrthrychau addas i’w faint.’³
 

¹Mae'r cynllun yn cynrychioli cyfanswm y rheolau sy'n trefnu cymdeithas.
²Y dylunwyr yw'r gwleidyddion sy'n rheoli cymdeithas.
³'Jouet' yn Mythologies, Roland Barthes (1957)

Mae O’r Pedwar Gwynt yn gyhoeddiad annibynnol. Mae pob tanysgrifiad a chyfraniad yn hynod werthfawr wrth geisio sicrhau dyfodol llewyrchus i’r cylchgrawn.


 

Categorïau:

Tsieina, Addysg, Qing Niao, Ysgrifau

 


Ym mydysawd y gêm strategaeth gyffredin hon rydym yn creu ein tiriogaethau â’r cerrig bach crwn du a gwyn

Dyddiad cyhoeddi: 19·12·2018

Yn ôl i frig y dudalen

Cyfansoddi


Giacomo Leopardi

Cyhoeddir ar ddiwrnod Santes Dwynwen eleni gyfieithiad Saesneg newydd o gasgliad o feddyliau a gwirebau un o awduron mwyaf nodedig yr Eidal, Giacomo Leopardi (1798-1837). Mae Leopardi fwyaf adnabyddus am ei gasgliad o gerddi, Canti (1835), a ystyrir yn un o binaclau llenyddiaeth Eidaleg. Dywedodd Italo Calvino amdano: 'Yr hyn sy'n wyrthiol am…

Dadansoddi


Morgan Owen

Pan symudais, dros dro, i ogledd-orllewin Cymru i fyw mewn cymuned Gymraeg lle mae’r iaith i’w chlywed o hyd yn hollol naturiol – i’r ‘Fro Gymraeg’, beth bynnag yw honno – darganfûm rywbeth annisgwyl: fy mod ers blynyddoedd wedi bod yn atal a chladdu fy nghefndir, sef y Cymoedd.…

Adolygu


Rhys Watkin

Cyflwynwyd cyngerdd o weithiau gan Ralph Vaughan Williams, Lili Boulanger, a’r Gymraes Rhian Samuel gan Gerddorfa Symffoni’r Coleg Cerdd a Drama fis Tachwedd, ar y thema ‘tirluniau’. Roedd cysgod Sul y Cofio a’r Rhyfel Mawr yn drwm ar y rhaglen, a gynhwysai The Lark Ascending (1914) a…

Dadansoddi


Qing Niao

Y diwrnod hwnnw, mi es i fy hen ysgol uwchradd. Dilynais yr un llwybr ag yr arferwn droedio’n ystod fy nhair blynedd yn ddisgybl yno. Bob haf, mae’r sefydliad hwn yn agored am fis ychwanegol ar gyfer y disgyblion sydd ar fin dechrau ar eu…

Dadansoddi


Gareth Leaman

Waeth i ni gydnabod un gwirionedd sylfaenol ar y dechrau un: nid oes unrhyw beth cynhenid Gymreig am y cyfryngau cyfrwng Saesneg yng Nghymru ac ni cheir ychwaith y fath beth â chyhoeddfan neu fywyd cyhoeddus penodol Gymreig trwy gyfrwng y Saesneg. Mae difrifoldeb y…

Adolygu


Dylan Huw

Artes Mundi, a agorodd ei hwythfed arddangosfa ddiwedd mis Hydref yn yr Amgueddfa Genedlaethol yng Nghaerdydd, yw gwobr gelf ‘fwyaf’ y Deyrnas Gyfunol – fel mae ei nodiadau i ymwelwyr yn hoff o’n hatgoffa. Er ei bod, o ran proffeil, yn parhau i geisio dal i…

Cyfansoddi


Boz Groden

gŵyl

Dydd neu ddyddiau pryd na chyflawnir gwaith beunyddiol, dydd neu ddyddiau o ddifyrrwch neu adloniant; diwrnod wedi ei neilltuo a'i gadw'n barchus yn flynyddol er coffa am ryw sant neu berson arbennig neu am ryw ddigwyddiad cofiadwy, dydd gŵyl (grefyddol), dygwyl, dydd cysegredig, gwyl-mabsant, diwrnod…

Cyfansoddi


Jerry Hunter

[Diweddariad. Cynnig arall arni] Aeth y stori o gwmpas y wlad. Ar ôl iddyn nhw glywed, daeth y dynion pwysig ynghyd a phenderfynu gofyn iddo ysgaru â'i wraig am gyflawni trosedd mor erchyll. Dyma'i ateb o: 'Does dim rheswm [...] ngwraig gan fy mod i'n gwybod…