Dadansoddi

Chwarae ‘Go’


Qing Niao

Amser darllen: 3 munud

19·12·2018

Y Swper Olaf gan Zeng Fanzhi, 121x66cm, 2002


Y diwrnod hwnnw, mi es i fy hen ysgol uwchradd. Dilynais yr un llwybr ag yr arferwn droedio’n ystod fy nhair blynedd yn ddisgybl yno. Bob haf, mae’r sefydliad hwn yn agored am fis ychwanegol ar gyfer y disgyblion sydd ar fin dechrau ar eu blwyddyn olaf, er mwyn iddynt gychwyn paratoi – a hynny cyn gynted ag y bo modd – at eu harholiadau.

Llwyddais i fynd i mewn yn ddidrafferth trwy roi enw fy hen athro i’r giard diogelwch. Mae’r disgyblion yn eu gwersi. Croesaf y coridor yn ofalus. Wrth wneud, daw atgofion i mi am y profiadau a gefais yn y lle hwn. Llwyddais i weld fy hen athro Saesneg a hefyd f’athro Bioleg. Trafodwyd gennym fy mhrofiadau yn yr ysgol, ac fe’u holais am genedlaethau’r dyfodol. Oherwydd, yr ifanc fydd yn pennu hynt Tsieina’r dyfodol a hynny ar eu llun eu hunain.

Rydym yn aml yn dweud bod addysg yn newid y byd, ei bod yn rhoi i ni gyfoeth meddwl. Yn Tsieina, mae pob un dim wedi ei baratoi ar gyfer disgyblion ysgol: y wisg ysgol, yr amserlen gaeth (codi yn y bore bach i ddychwelyd tua thre yn hwyr fin nos), llawer o waith cartref ar gyfer pob un o'r pynciau; yr un meddylfryd, ar gyfer pawb …

Hyn i gyd er mwyn dysgu i ni bwysigrwydd cydwybod gyfunol. Ond yr hyn sydd fwyaf difrifol ydy’r diffyg dysgu ar sut i amau; o ganlyniad, nid ydy’r disgyblion yn mynegi barn.

Trefnir y disgyblion yn rhesymegol, yn ôl maint. O’r byrraf i’r talaf, o’r disgybl gorau i’r gwanaf, bob yn ddau ar fyrddau hir. Mae’r byrddau hyn wedi eu gosod yn ddestlus o flaen y bwrdd du, yn rhesi rhwng desg yr athro a chefn yr ystafell. Maent yn llenwi’r dosbarth.

Cymharwch y trefniant hwn gyda bwrdd chwarae’r gêm ‘Go’, 19 sgwâr x 19 sgwâr. Ym mydysawd y gêm strategaeth gyffredin hon rydym yn creu ein tiriogaethau â’r cerrig bach crwn du a gwyn. Dau chwaraewr yn cymryd eu twrn, yn ddoeth, yn fentrus, yn gosod y cerrig er mwyn concro ei wrthwynebydd. Dyma drefniant rhesymegol a disglair ar gyfer yr ystafell ddosbarth hefyd. Oherwydd, mae hyd yn oed safle’r disgyblion yn glir, eu meddylfryd wedi ei drefnu, fel y cerrig, a osodwyd am yn ail yn y sgwariau bychain rheoledig hyn. Dychmygwch fod y cerrig du a gwyn yn datblygu’n genhedlaeth o ddeallusion doeth: wedi i'r ffiniau ddiflannu beth ddigwyddai ar eu tiriogaeth?

Gêm sy’n cymell chwaraewyr i feddwl yw ‘Go’, mae’r llinellau yn dynwared isymwybod dyn wyneb yn wyneb â realiti. Rydym wedi ein cynrychioli nid yn unig gan y cynllun hwn ond hefyd er ei fwyn¹. Am ffurfio defnyddwyr, nid pobl sy’n creu, y mae dylunwyr y byrddau hyn².

Dyfeisiwyd 'Go' yn Tsieina dros 2,500 o flynyddoedd yn ôl, ac er mai dyma’r gêm fwrdd hynaf i gael ei chwarae’n ddi-dor hyd heddiw, nid yw'n gêm sy’n cael ei chwarae ym mhob man. Ond mae’r trefniant hwn yn bodoli yn ein bywydau bob un. Dywedodd Barthes fod oedolion yn Ffrainc 'yn ystyried y Plentyn fel fersiwn arall o’i hun, nad oes gwell esiampl ganddo na theganau Ffrengig. Bychanfyd oedolion yn y bôn yw teganau heddiw; maent i gyd yn atgynhyrchiadau llai o bethau dyn, fel petai’r plentyn yn ddim ond oedolyn llai yn llygaid y cyhoedd, dyn bach y mae angen ei gyflenwi â gwrthrychau addas i’w faint.’³
 

¹Mae'r cynllun yn cynrychioli cyfanswm y rheolau sy'n trefnu cymdeithas.
²Y dylunwyr yw'r gwleidyddion sy'n rheoli cymdeithas.
³'Jouet' yn Mythologies, Roland Barthes (1957)

Mae O’r Pedwar Gwynt yn gyhoeddiad annibynnol. Mae pob tanysgrifiad a chyfraniad yn hynod werthfawr wrth geisio sicrhau dyfodol llewyrchus i’r cylchgrawn.


 

Categorïau:

Tsieina, Addysg, Qing Niao, Ysgrifau

 


Ym mydysawd y gêm strategaeth gyffredin hon rydym yn creu ein tiriogaethau â’r cerrig bach crwn du a gwyn

Dyddiad cyhoeddi: 19·12·2018

Yn ôl i frig y dudalen

Adolygu


Llio Mai Hughes

Nos Wener, 15 Mawrth, perfformiodd Cymdeithas John Gwilym Jones eu cynhyrchiad cyntaf yn Stiwdio Pontio, Bangor. Ac Eto Nid Myfi oedd y ddrama, a phob tocyn wedi’i werthu. Roedd Pontio yn llawn bwrlwm wrth i’r dorf ymgasglu; yn eu mysg roedd myfyrwyr, cyn-fyfyrwyr, darlithwyr,…

Cyfansoddi


Emyr Lewis

Mae Lana Turner 'di colapsio! O'n i'n trotian heibio ac yn sydyn ddechreuodd hi fwrw glaw a bwrw eira a deudist di ei bod hi'n bwrw cenllysg ond mae cenllysg yn dy hitio di ar dy ben yn galad felly go iawn ... 

Adolygu


Angharad Tomos

Da oedd gweld y theatr yn Pontio yn gyfforddus lawn ar nos Iau, 21 Chwefror ar gyfer y ddrama Anweledig. Roedd y cynhwysion cywir ar gyfer noson dda yno – Ffion Dafis yn gwneud sioe un wraig, ac Aled Jones Williams yn awdur. Ychwanegwch ddyfeisgarwch…

Dadansoddi


Huw L Williams

Undod – sy’n sefyll dros annibyniaeth radical i Gymru – yw un o’r grwpiau diweddaraf i ymuno â’r mudiad ehangach #indywales. Mae ambell ymateb i ddyfodiad y grŵp hwn wedi bod yn ddadlennol. Holwyd yn lled gyson ‘Pam?’, gyda rhai yn ei ystyried fel rhaniad diangen, eraill yn mynnu…

Dadansoddi


Sioned Puw Rowlands

Ar yr ymosodiadau gwrth-Semitaidd yn Ffrainc yr wythnos hon.

Roeddwn i'n methu â dod dros y ffaith ei bod hi'n gwisgo wig; byddwn yn ei dychmygu yn ei dynnu i ddatgelu pen moel, yn gyfrinachol, yng ngŵydd ei gŵr; gwnaethwn fy ngorau i wthio'r…

Adolygu


Sioned Puw Rowlands

Wrth edrych am yn ôl i'r saithdegau a thurio cof plentyndod, synhwyraf bâr o lygaid yn serio'r tywyllwch. Ymhlith y gwmnïaeth a aeth yn bapur wal ymwybod wrth i mi aeddfedu, ynghanol cymdeithas ddigon ecsentrig Mary Vaughan Jones, gwelaf lygaid dolefus a phenderfynol…

Adolygu


Angharad Penrhyn Jones

Mae Gwn Glân Beibl Budr yn albwm sydd yn cydio yn eich calon o’r dechrau un ac yn gwrthod llacio gafael tan y nodyn olaf. Mae i’r caneuon hyn deimlad elfennol, oesol. Dyma albwm tywyll, dirdynnol; mae’n gynnil ac yn treiddio i’ch cwsg, yn tarfu ar eich…

Adolygu


Ceri Williams

Nodweddir perfformiadau Public Service Broadcasting gan gyfuniad unigryw o gerddoriaeth roc electronig egnïol a ffilmiau archif gwreiddiol – 'think Pathé meets Pet Shop Boys,' meddai'r Guardian. Trefnwyd y daith ddiweddaraf, a ddaeth i Ganolfan Gelfyddydau Pontardawe yn yr hydref, ar gefn llwyddiant yr albwm Every Valley.

Dyma un…