Dadansoddi

Ffeirio yn Frankfurt


Elin Haf Gruffydd Jones

Amser darllen: 3 munud

17·10·2018

Un o ddigwyddiadau niferus Georgia fel gwlad wadd Ffair Lyfrau Frankfurt 2018


Yn y byd cyhoeddi, nodir yr Hydref gan Ffair Lyfrau Frankfurt sydd, gyda llaw, yn arddel ei henw swyddogol Almaeneg, Frankfurter Buchmesse, hyd yn oed wrth gyfathrebu’n Saesneg ac yn rhyngwladol. Dyma ganolbwynt y farchnad ar gyfer y diwydiant hwn, gyda dros 7,000 o stondinwyr, 10,000 o newyddiadurwyr, 2,500 o flogwyr, 4,000 o ddigwyddiadau a bron i 300,000 o ymwelwyr dros bum niwrnod. Ond nid pwyslais busnes yn unig sydd yma. Gyda’i rhed-bennawd ‘Prifddinas Syniadau y Byd’, mae’r Buchmesse yn gosod ei chenadwri ddiwylliannol ochr yn ochr â’i ffocws economaidd. Mae hyn yn dra gwahanol i dridiau proffesiynol Ffair Lyfrau Llundain sydd ar begwn arall y calendr, ar ddechrau’r Gwanwyn. ‘Gwlad Wadd’ sydd gan Ffrancffwrt bob blwyddyn, ond ‘Ffocws y Farchnad’ sydd gan Lundain.

Mae pensaernïaeth y Buchmesse yn dipyn mwy agored hefyd. Mae’n safle parhaol; yn rhannol oherwydd hynny, mae’n ddigwyddiad tipyn mwy na Llundain gydag ymwelwyr o blith y cyhoedd yn troedio’r un cynteddau a’r arddangosfeydd â’r bobl broffesiynol – y cyhoeddwyr, y datblygwyr gemau, crewyr a dosbarthwyr cynnwys – ag eithrio rhai mannau cudd. Fel rhan o draddodiad y Sadwrn olaf, pan fo’r rhan fwyaf o bobl y byd cyhoeddi’n dechrau ei throi hi am adref, mae cannoedd o oedolion ifanc yn cyrraedd, yng ngwisg a cholur eu cymeriadau ‘cos play’. Golygfa ryfeddol. Stormtroopers, cymeriadau animé a The Question oedd yn crwydro arddangosfa’r Wlad Wâdd – Georgia eleni, sydd â GDP is na Chymru, gyda llaw – a sawl, sawl Hermione Grainger yn y ciw toiledau. Ydy, hyd yn oed gydag effeithiolrwydd trefniadol ystrydebol yr Almaenwyr, mae ciw toiledau’r merched yn anghyfartal o hir. Mae sefyllian am ddeng munud sawl gwaith yn ystod y dydd i ddefnyddio toiledau’r rhyw hwn yn rhywbeth rydyn ni jyst i fod i’w dderbyn, am wn i, hyd yn oed ynghanol y dadleuon cyfredol ynglŷn â phwy sydd i ddefnyddio pa doiled. Pa bryd y mae penseiri a’u comisiynwyr yn mynd i gydnabod fod angen cynllunio adeiladau cyhoeddus yn wahanol, yn enw cydraddoldeb?

Roedd tywydd eleni’n anarferol o fwyn a chynnes, yn yr ugeiniau, a phobl y ffair yn ymlacio ar y borfa ac o gwmpas y stondinau yn yr awyr agored yng nghanol y safle. Doedd dim modd osgoi stondinau gan grwpiau oedd yn gwrthwynebu’r ormes yn Iran. Hyd yn oed y tu mewn, yn un o’r Pafiliynau Rhyngwladol, roedd protest dawel wrth stondin Rwsia i gefnogi’r gwneuthurwr ffilmiau o Wcráin, Oleg Sentsof. Ychydig ddyddiau ynghynt daeth ef â’i ympryd 145 diwrnod i ben. Yn 2015, fe’i dedfrydwyd i ugain mlynedd o garchar. Mae rhai o gyfarwyddwyr ffilmiau mwyaf adnabyddus Ewrop – Pedro Almodóvar, Agnieszka Holland, Ken Loach, Béla Tarr, Wim Wenders, Andrei Zvyagintsev – wedi datgan eu cefnogaeth iddo, ac ym mis Mehefin, pasiodd Senedd Ewrop benderfyniad drwy bleidlais yn galw ar awdurdodau Rwsia i ryddhau Oleg Sentsof yn syth ac yn ddiamod.

Twf yr adain dde, gwleidyddiaeth ymosodol ac ynysig, sathru hawliau lleiafrifoedd, diffyg parch a goddefgarwch, naratif yn newid, perygl yn cynyddu ac, o fewn hynny, yn achlysurol, Brexit. Doedd dim modd dianc rhag trafod y pynciau hyn. Hyd yn oed mewn cyfarfodydd am gyfnewid llenyddiaeth, datblygiadau technolegol, ffeirio cynnwys ac yn y blaen, ar ryw bwynt neu’i gilydd byddai’r sgwrs yn troi at y darlun mawr. Ac wrth gyflwyno Llyfr Glas Nebo Manon Steffan Ros, The Green Hollow Owen Sheers a chyfrolau eraill ar Silff Lyfrau Cyfnewidfa Lên Cymru i ddarpar gyhoeddwyr mewn gwledydd eraill, gellid gweld gwaith ein hawduron cyfoes yn rhan o’r darlun mawr hwnnw: straeon ôl-apocalyptaidd, o argyfwng ac ymdrechion pobl i oresgyn eu hamgylchiadau. Gall ein llenyddiaeth gyfoes gymryd ei lle yn y ffeirio rhyngwladol hydrefol hwn. 

Mae O’r Pedwar Gwynt yn gyhoeddiad annibynnol. Mae pob tanysgrifiad a chyfraniad yn hynod werthfawr wrth geisio sicrhau dyfodol llewyrchus i’r cylchgrawn.


Hyd yn oed mewn cyfarfodydd am gyfnewid llenyddiaeth, datblygiadau technolegol, ffeirio cynnwys ac yn y blaen, ar ryw bwynt neu’i gilydd byddai’r sgwrs yn troi at y darlun mawr

Dyddiad cyhoeddi: 17·10·2018

Yn ôl i frig y dudalen

Dadansoddi


Gareth Leaman

Waeth i ni gydnabod un gwirionedd sylfaenol ar y dechrau un: nid oes unrhyw beth cynhenid Gymreig am y cyfryngau cyfrwng Saesneg yng Nghymru ac ni cheir ychwaith y fath beth â chyhoeddfan neu fywyd cyhoeddus penodol Gymreig trwy gyfrwng y Saesneg. Mae difrifoldeb y…

Adolygu


Dylan Huw

Artes Mundi, a agorodd ei hwythfed arddangosfa ddiwedd mis Hydref yn yr Amgueddfa Genedlaethol yng Nghaerdydd, yw gwobr gelf ‘fwyaf’ y Deyrnas Gyfunol – fel mae ei nodiadau i ymwelwyr yn hoff o’n hatgoffa. Er ei bod, o ran proffeil, yn parhau i geisio dal i…

Cyfansoddi


Boz Groden

gŵyl

Dydd neu ddyddiau pryd na chyflawnir gwaith beunyddiol, dydd neu ddyddiau o ddifyrrwch neu adloniant; diwrnod wedi ei neilltuo a'i gadw'n barchus yn flynyddol er coffa am ryw sant neu berson arbennig neu am ryw ddigwyddiad cofiadwy, dydd gŵyl (grefyddol), dygwyl, dydd cysegredig, gwyl-mabsant, diwrnod…

Cyfansoddi


Jerry Hunter

[Diweddariad. Cynnig arall arni] Aeth y stori o gwmpas y wlad. Ar ôl iddyn nhw glywed, daeth y dynion pwysig ynghyd a phenderfynu gofyn iddo ysgaru â'i wraig am gyflawni trosedd mor erchyll. Dyma'i ateb o: 'Does dim rheswm [...] ngwraig gan fy mod i'n gwybod…

Adolygu


Miriam Elin Jones

Mewn sioe gerdd lachar, How to Win Against History, y dysgais i gyntaf am fodolaeth pumed Marcwis Môn. Gyda’r fersiwn honno o stori anhygoel y dyn hwn yn fyw yng fy nghof – dyn a wariodd bob ceiniog o’i gyfoeth teuluol ar ddeiamwntiau…

Adolygu


Morgan Owen

Gorddefnyddir yr ansoddair ‘cynnil’ wrth adolygu a gwerthu nofelau Cymraeg: perthyn y gair i eirfa (an)feirniadol dra ystrydebol erbyn hyn, nad yw’n golygu odid ddim (ail agos i ‘cynnil’ yw ‘cignoeth’). Yn yr achos hwn, fodd bynnag, hynod briodol yw’r gair ‘cynnil’ a chlod mawr i’r awdur yw y llwyr…

Adolygu


Katie Gramich

Ym mhennod gyntaf ei lyfr dylanwadol The Dragon has Two Tongues (1968), sy’n sôn am ei ddatblygiad fel awdur, mae Glyn Jones – brodor o Ferthyr – yn datgan: ‘While using cheerfully enough the English language, I have never written in it a word about any country…

Adolygu


Dyfrig Jones

Prin fod unrhyw un yn ysgrifennu am hil yn Unol Daleithiau’r America heddiw â’r un angerdd, yr un dyfeisgarwch, yr un graen â Ta-Nehisi Coates. Ef, yn ôl Toni Morrison, yw etifedd James Baldwin, yr unig un a lwyddodd i lenwi’r gwacter sydd wedi bodoli ers…