# Iechyd

Fe’m lladdwyd, fel gwair yr ail gynhaeaf, a’m gosod i orwedd, tra bo peiriant salwch yn rhuo llofruddiaeth ...

Ar ddechrau’r Cau Lawr Mawr ym mis Mawrth fe glywais y llenor Michael Morpurgo ar y radio yn dweud ei fod ef a’i wraig yn bwriadu cwato yn eu bwthyn bach nes i’r feirws basio. Yn union fel petai’r haint yn mynd i hwylio dros do ei fwthyn bach fel…

Rydym yn byw mewn cyfnod deublyg: yn boddi mewn môr o luniau digidol – cofnod o bob manylyn o'n bywydau beunyddiol sy'n llifo drwy gyfryngau cymdeithasol y we – ac yr un pryd, yn cael ein brawychu, ein caledu, gan adroddiadau gweledol dirdynnol ar y…

Cerdded dan awyr binc, lliw cragen; gwrando ar grensian mud y ddaear yn bowdr dan fy nhraed; hel â chefn fy maneg y graean coch mân oddi ar fisor fy siwt ofod; gwrando ar ddwfn chwibanu’r gwynt; dychwelyd i’r gofoty gam wrth gam wrth i’r haul fynd i…

Mae cerdded bron â bod yn weithred chwyldroadol erbyn hyn. Mewn cymdeithas lle mae pwysau cynyddol arnom i fod yn ‘gynhyrchiol’, i fod wrthi fel lladd nadroedd bob munud o’r dydd, i symud ar ras wyllt o un lle i’r llall, i fod mewn sawl lle ar yr un…

Yn ystod cyfnod tebyg i'r presennol, priodol fallai yw dechrau gyda thrasiedi. Ceir adlais o’r hyn sydd ar fy meddwl yn stori Antigone, merch Oedipus (sy’n drasiedi ynddo'i hun, wrth gwrs). Craidd stori Antigone yw ei chyfyng-gyngor: sefyllfa…

Yn 2009, cyhoeddwyd enwau byrddau iechyd newydd Cymru. Fel meddyg teulu yng Ngwynedd, fy ymateb cyntaf ar glywed fy mod am weithio i Fwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr oedd gofyn ‘Betsi pwy?’ a ‘Pa brifysgol?’ Erbyn heddiw, mae nifer o lyfrau ac…

Clywsom gryn dipyn dros yr haf am ben-blwydd y Gwasanaeth Iechyd yn ddeg a thrigain oed, a bu llawer yn cofio cyfraniad y Cymro Aneurin Bevan yn ei sefydlu. Llai o sôn fu, yn y wasg Gymraeg o leiaf, am golli meddyg teulu arloesol o’r Cymoedd yn yr…

Gwranda: rydw i wedi bod yn meddwl am y flwyddyn dreuliais i yn nheyrnas y sâl. Blwyddyn ddryslyd, anhraethadwy, y tu hwnt i eiriau. Cuddiais fy mhasbort arall, y pasbort tywyll sydd yn dangos wyneb tenau fel penglog, ac a ysgrifennwyd mewn gwyddor…