Colofnau

Colofnau


Boz Groden

Marcsiaeth, Marcsaeth [yr e. prs. Marx+-(i)aeth] eb.

Damcaniaeth wleidyddol ac economaidd Karl Marx (1818-83) sy'n dal mai sylfaen economaidd sydd i weithredoedd a sefydliadau dynol ac y bydd Comiwnyddiaeth drwy frwydr ddosbarth yn disodli cyfalafiaeth.

Colofnau


Sioned Puw Rowlands

Hanner canrif yn ôl, ar 21 Awst 1968, rowliodd tanciau’r Sofietiaid i ganol prifddinas Tsiecoslofacia. Dros nos, caewyd y drws yn glep ar Wanwyn Prâg. Ymosodwyd ar y Tsieciaid gan chwarter miliwn o filwyr gwledydd Cytundeb Warszawa, sef yr Undeb Sofietaidd, Bwlgaria,…

Colofnau


Huw L Williams

Dyma eiriau John Stuart Mill, un o gewri’r traddodiad rhyddfrydol, yn ei draethawd ‘On Representative Government’. Rwyf wedi dyfynnu’r geiriau hyn droeon; maent hyd yn oed yn addurno’r pinfwrdd ar bwys fy swyddfa. A minnau’r unig Gymro Cymraeg mewn swydd lawn-amser ym maes athroniaeth, mae geiriau…

Colofnau


Dylan Foster Evans

Ai’r un person ydwyf heddiw ag yr oeddwn ddeng mlynedd, ugain mlynedd, ddeugain mlynedd yn ôl? Dyma gwestiwn oesol y gall y llenor a’r gwyddonydd fel ei gilydd geisio ei ateb. Mae un ystadegyn yn awgrymu bod oddeutu 98 y cant o’r atomau yn…

Colofnau


Emyr Ll Gruffudd

Dwi am fod yn gwbwl onast. Dim ond unwaith dwi wedi mynd ati’n fwriadol i ddwyn llyfr. Tra oedd hogiau eraill yr un oed â fi yn dwyn dadas a ‘caps’ o Woolworths, mi es i ati i ddwyn llyfr o farddoniaeth. Ella…

Colofnau


Mihangel Morgan

Mae’r helynt Brexitlyd diweddaraf ynghylch dymuniad rhai jingoistiaid i gael pasbortau glas - pasbortau wedi’u cynhyrchu ym Mhrydain yn hytrach nag ar y cyfandir, er gwaetha’r gost ychwanegol aruthrol, a chan gwmni â’r enw Prydeinig iawn De La Rue - wedi dwyn i gof yr helynt…

Colofnau


Alun Llywelyn-Williams

Yr oeddwn yn wyth oed cyn dechrau mynd i’r ysgol yn gyson, ond ni allaf gofio adeg pan na fedrwn Saesneg. Mae gennyf rith gof amdanaf yn hogyn bach yn chwarae ar fy mhen fy hun yn Gymraeg, ond rhaid bod…

Colofnau


Geoff Young

Testun real sydd yma, ond un cyfan gwbl gyffredin. Hynny sydd yn ei wneud, yn rhyfedd iawn, yn anarferol, yn ddigon i ennyn diddordeb y darllenydd eto drachefn. Nid oes yma’r posibiliadau ffotograffig fyddai’n denu’r rhelyw i dynnu llun. Ac eto, mae rhywbeth am…

Colofnau


Sioned Puw Rowlands

‘Nid dim ond gwylio ffilmiau yr ydan ni, mae ffilmiau yn ein gwylio ninnau hefyd,’ meddai’r cyfarwyddwr o Rwsia, Andrey Zvyagintsev. Yn ei ffilm ddiweddaraf, Loveless, bob yn hyn a hyn, yn batrwm trwyddi, mae pobl yn gwirio eu ffonau bach neu’n tynnu lluniau ohonyn nhw eu…

Colofnau


Emyr Ll Gruffudd

Go brin y byddai unrhyw un sy'n fy adnabod yn dyfalu fod Eleanor o Aquitaine yn un o fy hoff gymeriadau hanesyddol. Hi oedd un o ferched mwyaf pwerus Gorllewin Ewrop yn y Canol Oesoedd. Gwraig i Louis’r 7fed, Brenin Ffrainc, ac wedyn…

Colofnau


Huw L Williams

Tanysgrifiwch i ddarllen yr ysgrif hon

Cyfyd sawl cwestiwn dyrys yn sgil yr achosion diweddar o aflonyddu rhywiol a’r ymgyrch #MeToo, a drafodwyd yn helaeth yn y cyfryngau. Un o’r cwestiynau hynny yw sut y bu modd i hyn ddigwydd gyhyd ac ar raddfa mor eang. Mae’n…

Colofnau


Mihangel Morgan

Rai blynyddoedd yn ôl fe gyhoeddais gyfrol o storïau byrion yn dwyn y teitl Saith Pechod Marwol (1993). Nid myfi oedd y llenor cyntaf o bell ffordd i weld potensial yn yr hen batrwm hwn sy’n dyddio yn ôl i’r hen Roegiaid; fe’i defnyddiwyd gan Dante,…

Colofnau


Boz Groden

tywysogaeth, tywysogiaeth:

(a) Gwlad, talaith a thywysog yn ben arni, teyrnas, hefyd yn ffig.; Cymru (fel tywysogaeth) ...

Colofnau


Dylan Foster Evans

A glywsoch erioed gyfarthiad yr iwrch? Sŵn garw, cryno: ei ansawdd cyfryw ag i awgrymu bod cysylltiad onomatopeaidd rhyngddo ac enw’r creadur ei hun (er nad felly y mae, hyd y gwn). Nis clywais erioed, ac eithrio – wrth gwrs ­– ar YouTube. Ond erbyn hyn…

Colofnau


Mihangel Morgan

Fis diwethaf roedd ffrind i mi yn cael ei phen-blwydd yn hanner cant oed. Pan oedd John Betjeman yn fardd y Frenhines cafodd ei feirniadu yn y wasg am beidio â llunio cerdd i ddathlu pen-blwydd Ei Mawrhydi pan gyrhaeddodd hithau’r hanner…

Colofnau


Huw L Williams

Mae’r neoryddfrydiaeth gyfalafol, sydd wedi’i phlethu yng ngwneuthuriad y wladwriaeth Brydeinig ac sydd yn cael ei hatgynhyrchu gan y Cynulliad, yn wenwyn i gymunedau Cymru drwyddi draw. Rydym yn cael ein llethu gan yr un grym. Mae prynwriaeth, tueddiadau atomistaidd y gyfundrefn…