Colofnau

Colofnau


Didier Eribon

Yn dilyn marwolaeth ei dad, dychwela’r cymdeithasegydd Didier Eribon i Reims, ei dref enedigol yng ngogledd-ddwyrain Ffrainc. Mae’n ailymweld â chynefin ei fagwraeth, a adawodd dri degawd yn ôl, ac yn olrhain hanes ei deulu. Trwy gyfrwng myfyrdod estynedig ar systemau dosbarth, hunaniaeth, rhywioldeb,…

Colofnau


Boz Groden

golygddrch, golwg ddrych
[golwg+drych] 
eg. ll. -au.

a  Drych, golygfa; drych neu wydr ...            
 

Colofnau


Mihangel Morgan

Fy mara beunyddiol llenyddol yw Hen Benillion (gol. T H Parry-Williams) a Tribannau Morgannwg (gol. Tegwyn Jones). Bûm yn darllen y Tribannau eto yn ddiweddar gan ryfeddu at athrylith gynhenid y beirdd gwerinol anhysbys hyn. Hynny yw, anhysbys ar y cyfan: er…

Colofnau


Emyr Ll Gruffudd

Dwi wedi darllen cannoedd o nofelau ditectif sydd wedi eu lleoli mewn dwsinau o wledydd gwahanol, ac mewn nifer o gyfnodau hanesyddol, ond dim ond un nofel dditectif dwi wedi ei darllen sy’n mynd i’r afael â’r cynganeddion:

‘Hylo, Jones! Ditectif Inspector Hopkyn ydw i, o Scotland Yard.…

Colofnau


Huw L Williams

Beth yn union sydd i’w ennill o’r gweithgareddau niferus hynny sy’n rhoi sylwedd i’n bywydau? Yn ôl yr Albanwr o athronydd, Alasdair MacIntyre, ceir dwy wedd i’r cysyniad o ymarfer gweithgaredd neu grefft – y buddion mewnol ac allanol.  

Rhydd yr enghraifft o blentyn yn dysgu chwarae…

Colofnau


Dylan Foster Evans

Ar dir fferm Blaen Einion yng ngogledd eithaf Ceredigion, y mae arbrawf ar waith i ailgyflwyno’r afanc i un gornel fechan a chaeedig o dir Cymru. Ar lefel genedlaethol, mae Prosiect Afancod Cymru wrthi’n ymchwilio i effaith bosibl ail-gyflwyno’r anifail i’w hen gynefinoedd yng…

Colofnau


Dylan Foster Evans

Mae taro i’r siop yn mynd yn brofiad mwyfwy gwleidyddol y dyddiau hyn wrth i gynnyrch o bob math gael ei frandio â Jaciau’r Undeb breision (ac ambell waith â’r Ddraig Goch hithau). Beth bynnag eich barn am hynny, mae’n newydd da fod y Gymraeg erbyn hyn i’w…

Colofnau


Sioned Puw Rowlands

Roedd fy mam yng nghyfraith ar y ffôn: ‘Be, mi rwyt ti’n ymddiheuro am dorri gwydr arall? Bravo! I’w torri maen nhw’n da, ferch! Gad i wydr arall ddisgyn yn deilchion ar lawr! Ia, yr un drudfawr yna sydd wedi ei gadw’n ofalus gan dy fam yng nghyfraith, dy…

Colofnau


Emyr Ll Gruffudd

Ar ôl gorffen sgwennu’r golofn hon a gwasgu’r botwm fydd yn ei gyrru at y golygydd, mi fydda i’n teimlo fy mod wedi haeddu seibiant. Wedi’r cwbwl, nid ar chwarae bach y mae rhywun yn ymchwilio’n drylwyr, yn cynllunio, ac wedyn yn ysgrifennu colofn o fil o…

Colofnau


Huw L Williams

Brexit. Trump. Yr amgylchfyd ar i waered. Argyfwng parhaol neo-ryddfrydiaeth a hirlwm. Ymchwydd y dde eithafol a’r chwith sosialaidd. Yng Nghymru, dwysáu tlodi a dioddefaint; Cynulliad ar chwâl; Prif Weinidog yn ymddiswyddo; arweinyddion newydd i’r pleidiau, a gwewyr geni araf mudiad annibyniaeth.

Dyma…

Colofnau


Mihangel Morgan

Bob wythnos, ers bron i dair blynedd, bûm i’n mynychu dosbarth ioga a gynhelir yn festri’r capel lle rydw i’n mynd i gwrdd bob dydd Sul. Mae’r dosbarth yn cychwyn am 1.30 y prynhawn ac yn dod i ben am 3.30 ond wedyn rydyn ni’n cael…

Colofnau


Simone Weil

Cafodd yr ysgrif hon ei darganfod ymhlith papurau un o feddylwyr mawr yr ugeinfed ganrif, Simone Weil (1909–43). Yn gyfoeswraig i Simone de Beauvoir a Hannah Arendt, roedd y rhan helaeth o’i hysgrifau heb eu cyhoeddi pan fu farw yn annhymig yn 34 oed.…

Colofnau


Diane Bailey

Fel cyfanwaith, mae'r arddangosfa hon yn rhoi i ni bortread o gymoedd de Cymru, heb y bobl. Meddai Stokes, ‘I was well into this endeavour before I saw that the Valleys people were absent. Or were they?' Mewn gwrthgyferbyniad gyda'r tai teras twt a…

Colofnau


Boz Groden

Marcsiaeth, Marcsaeth [yr e. prs. Marx+-(i)aeth] eb.

Damcaniaeth wleidyddol ac economaidd Karl Marx (1818-83) sy'n dal mai sylfaen economaidd sydd i weithredoedd a sefydliadau dynol ac y bydd Comiwnyddiaeth drwy frwydr ddosbarth yn disodli cyfalafiaeth.

Colofnau


Sioned Puw Rowlands

Hanner canrif yn ôl, ar 21 Awst 1968, rowliodd tanciau’r Sofietiaid i ganol prifddinas Tsiecoslofacia. Dros nos, caewyd y drws yn glep ar Wanwyn Prâg. Ymosodwyd ar y Tsieciaid gan chwarter miliwn o filwyr gwledydd Cytundeb Warszawa, sef yr Undeb Sofietaidd, Bwlgaria,…

Colofnau


Huw L Williams

Dyma eiriau John Stuart Mill, un o gewri’r traddodiad rhyddfrydol, yn ei draethawd ‘On Representative Government’. Rwyf wedi dyfynnu’r geiriau hyn droeon; maent hyd yn oed yn addurno’r pinfwrdd ar bwys fy swyddfa. A minnau’r unig Gymro Cymraeg mewn swydd lawn-amser ym maes athroniaeth, mae geiriau…