Colofnau

Un o’r pethau difyrraf am Eisteddfod Genedlaethol deithiol yw’r sylw y mae’n ei roi i wahanol ardaloedd yng Nghymru. Mae rhywbeth braf yn y ffaith y gall dinasoedd mor gyfarwydd â Chaerdydd neu Wrecsam fod yn gartref i’r Eisteddfod, a hefyd bentrefi…

Crino wna’r rhosod o fewn munudau i fentro agor. Mae ymylon y dail cyll yn cyrlio’n sych, a blodau Awst fel yr erwain a’r tanllys wedi serennu ym mis Gorffennaf ac edwino’n barod. Haf ar frys sydd gennym eleni, haf rhy boeth i flodau gael dweud eu…

Un o ddefodau bywyd beunyddiol y blynyddoedd diwethaf yw carthu cawell moch cwta’r ferch hynaf. Trwy hap a damwain, cyfeiliant y llafur tawel a di-nod hwn dros y blynyddoedd oedd podlediad ar benodau mwyaf cythryblus y ddynoliaeth, sef y…

Gwaith hynod drylwyr yw hwn, gwaith ditectif ar brydiau. Rhyfeddaf at fanylder gwybodaeth yr awdur a’i allu i ddwyn ynghyd bob math o ddarnau gwasgaredig i greu map o gyfeiriadaeth lenyddol gwaith R S Thomas. Dengys inni mor ddwys-gyfeiriadol oedd…

Yn 2018 derbyniodd Olga Tokarczuk Wobr Ryngwladol Booker am ei nofel Bieguni (2007), ond ni chafodd hi’r holl glod: y cyfieithiad Saesneg, Flights (2017) oedd gwir enillydd y wobr, a’r cyfieithydd Jennifer Croft felly’n ei rhannu’n gyfartal. Dyma…

Nofel syml yw Diwrnod yw ein Bywyd ar un wedd: am ddwy chwaer mewn tref lan môr yng ngogledd Cymru yn ystod yr Ail Ryfel Byd. Dyma oedd enillydd gwobr Y Cymro, a chan punt, am nofel boblogaidd yn 1953. Ond o’i darllen yn ofalus daw’n glir mai nofel…

‘Yr oedd acw lawer o lyfrau yn y tŷ’ meddai Kate Roberts am Gae’r Gors. Doedd llyfrau felly ddim yn bethau prin yn ystod plentyndod yr awdures doreithiog hon o Rosgadfan. Roedd ei mam yn ddarllenwraig heb ei hail. Cofiai Kate ddarllen Taith y…

Arferai Charlie Chaplin ymffrostio mai’r oll oedd angen arno i greu comedi oedd parc, plismon a merch dlos. Efallai bod hynny’n wir yn 1914 pan ymunodd â chwmni ffilm Keystone, yn llwyr anwybodus o’i gyfrwng. Ond buan iawn y daeth y digrifwr i…

Y tro hwn, pan ddeallais dy fod yn mynd i ffwrdd, dychwelyd adre a wnes, nid mynd i mewn i’r fynwent i synfyfyrio ar risiau’r beddrod. Es i eistedd wrth y ffenest, lle mae’r ffigysbren yn tyfu, wyt ti’n ei chofio? Gan edrych allan dros y cerrig…

Ysgogwyd Bruce Bernard gan ffotograff Chris Killip, Alice and her Dog, 1982, i ddisgrifio sut y gellir torri eiliadau’n dafelli. Mae’r cysyniad diriaethol o ‘dafell’ yn berthnasol mewn ffordd ddiddorol i ffotograff, sef y bydd yn parhau i fodoli,…

Mae gan y Cymry hoffter o’r pethau bychain sydd ym misoedd cynnar y flwyddyn. Dywedir mai gyda chamau ceiliog y daw’r haul yn ôl i’w rym o’r heuldro ymlaen. Erbyn mis Mawrth, dathlwn y gweithredoedd bychain wrth i’r cynffonnau ŵyn bach chwifio’r…

Rydw i’n dal heb fynd, cofia, i Colmar. Fel yr oeddwn yn sôn wrthyt yr wythnos ddiwethaf, doeddwn i ddim wedi disgwyl y byddai’r tocynnau trên mor ddrud. Yn lle hynny, rydw i’n darllen llyfr newydd Constance Debré, Protocoles. Mae hi’n bump y bore a…

Mae’n gynnig anaddawol ar gyfer ffilm fud: hanes yn seiliedig ar drawsgrifiad o achos a ddaeth ger bron llys eglwysig yn ystod y Canol Oesoedd. Nid yw’r deunydd yn caniatáu llawer o gynnwrf symudol (hanfod ffilm fud, does bosib), gyda’r holl…

Yn aml mae ymfudo yn gyfystyr â byw gyda thensiwn, hiraeth, ac unigrwydd. Dyma’r teimladau croestynnol a chymhleth yr eir i’r afael â hwy yn hunangofiant yr awdures Bwylaidd Gosia Buzzanca, There She Goes, My Beautiful World (2026), ochr yn ochr â…