Colofnau

Mae gan y Cymry hoffter o’r pethau bychain sydd ym misoedd cynnar y flwyddyn. Dywedir mai gyda chamau ceiliog y daw’r haul yn ôl i’w rym o’r heuldro ymlaen. Erbyn mis Mawrth, dathlwn y gweithredoedd bychain wrth i’r cynffonnau ŵyn bach chwifio’r…

Rydw i’n dal heb fynd, cofia, i Colmar. Fel yr oeddwn yn sôn wrthyt yr wythnos ddiwethaf, doeddwn i ddim wedi disgwyl y byddai’r tocynnau trên mor ddrud. Yn lle hynny, rydw i’n darllen llyfr newydd Constance Debré, Protocoles. Mae hi’n bump y bore a…

Mae’n gynnig anaddawol ar gyfer ffilm fud: hanes yn seiliedig ar drawsgrifiad o achos a ddaeth ger bron llys eglwysig yn ystod y Canol Oesoedd. Nid yw’r deunydd yn caniatáu llawer o gynnwrf symudol (hanfod ffilm fud, does bosib), gyda’r holl…

Yn aml mae ymfudo yn gyfystyr â byw gyda thensiwn, hiraeth, ac unigrwydd. Dyma’r teimladau croestynnol a chymhleth yr eir i’r afael â hwy yn hunangofiant yr awdures Bwylaidd Gosia Buzzanca, There She Goes, My Beautiful World (2026), ochr yn ochr â…

Mae hunangofiant R T Jenkins yn dangos yr un reddf sgyrsiol a ffraeth â’i ysgrifau, a chawn hefyd ddigonedd o’i hiwmor nodedig. Ond hiwmor cynnil ydyw, a’r awdur ei hun yw’r testun gan amlaf. Yn hyn o beth, ysgrifennodd ei hunangofiant yn raddol…

Yn y degawdau a ddilynodd ei sefydlu yn 1925, cyhoeddodd Plaid Genedlaethol Cymru amryw o bamffledi a llyfrau hylaw yn cyflwyno gwahanol agweddau o’i syniadaeth i’r genedl. Ymhlith y mwyaf diddorol y mae llyfr byr, ychydig dros gan tudalen, D J…

Roedd hi’n gyffredin iawn, yn enwedig yn hanner cyntaf yr ugeinfed ganrif, i gadeiriau’r Eisteddfod Genedlaethol gael eu noddi gan Gymry cefnog oedd wedi ymsefydlu mewn trefedigaethau tramor, a’u saernïo gan grefftwyr cynhenid o’r mannau hynny.…

Wrth gofio’r dihafal Sel Williams mewn colofn y llynedd, gorffennais gyda’i alwad i ‘weithredu gyda chariad’ ym myd gwleidyddiaeth. Y mae’r angen hwnnw yn fwy amlwg nag erioed: anghenfil narsisaidd sydd yn arweinydd ar y ‘free world’ a seicopath…

Gwaddol rhentu cartref gyhyd, mae’n siŵr, yw fy nghyndynrwydd i osod silff ar wal. Mae yna bendantrwydd yn perthyn i’r weithred sydd, i mi, yn peri’r gorfeddwl rhyfeddaf. Ers blynyddoedd, yn fy nghartref fy hun hyd yn oed, dal i lechu mae’r bocsys…

‘Mwya’r hwrjio, mwya’r eisiau.’ Mae gan bob teulu, am wn i, ei ddywediadau neu ei idiomau unigryw ei hun. A dyma un o’n teulu ni – nid ydyw, hyd y gwn, wedi ymledu ymhellach. Wrth y bwrdd bwyd y byddai i’w glywed, fel rheol. Os oedd tafell o fara…

Sut mae siarad yn onest o safbwynt Cymreig a Chymraeg, ynghylch yr amodau materol sy’n diffinio’n bywydau ni a’n cymunedau, mewn fframwaith mor sefydliadol â Biennale Fenis? Does dim atebion hawdd i’r cwestiwn, ond gobeithiwn ein bod ni wedi…

Wrth adolygu eich ail nofel, Pan Ddaw’r Machlud, yn 1981, dywedodd Robert Rhys: ‘Edrychwn ymlaen at ei drydedd nofel – a’i ddegfed hefyd.’ A dyma chi, Alun, bellach wedi cyhoeddi un ar ddeg o nofelau. Mae’n yrfa ryfeddol. Dwi’n llawn edmygedd at…

Chwefror yw’r mis o aros. Clên yw rhoi mis bychan i ni pan fydd y corff mor ymwybodol mai hir yw pob ymaros. Ydi, mae’n teimlo fel petai dyddiau’r danadl poethion tal yn bell, bell i ffwrdd, os nad yn rhith. Pa bryd fydd digon o ddail maethlon i…

Wrth hyrwyddo’r ffilm Licorice Pizza yn 2021 dywedodd ei chyfarwyddwr, Paul Thomas Anderson, mai dwyawr yw’r hyd delfrydol ar gyfer ffilm. Fel mae’n digwydd, mae Licorice Pizza fwy neu lai’n cyfyngu ei hun i’r trothwy euraidd hwn: sydd bron yn peri…

Ar ôl y wers, i’r fynwent yr es, i eistedd ar stepiau’r beddrod yna, sydd ambell dro yn debycach i mi i breswylfa nodedig mewn stryd Sioraidd yn Llundain na man claddu yn ninas Paris – dim ond nad oes traffig, na dynion yn mynd i mewn ac allan.…

Yn fy narfelydd y mae silff lyfrau wag... sy’n llawn o lyfrau. Llyfrau sydd wedi bod hefo’i gilydd ar un cyfnod yn rhywle... dwi’n siŵr... efallai. Llyfrau sy’n cuddied hyd nes y deuent yn y man ac ar yr adeg gyfaddas i’r fei. Sy’n peri ynof yr…