Colofnau

Colofnau


Dylan Foster Evans

Mae taro i’r siop yn mynd yn brofiad mwyfwy gwleidyddol y dyddiau hyn wrth i gynnyrch o bob math gael ei frandio â Jaciau’r Undeb breision (ac ambell waith â’r Ddraig Goch hithau). Beth bynnag eich barn am hynny, mae’n newydd da fod y Gymraeg erbyn hyn i’w…

Colofnau


Sioned Puw Rowlands

Roedd fy mam yng nghyfraith ar y ffôn: ‘Be, mi rwyt ti’n ymddiheuro am dorri gwydr arall? Bravo! I’w torri maen nhw’n da, ferch! Gad i wydr arall ddisgyn yn deilchion ar lawr! Ia, yr un drudfawr yna sydd wedi ei gadw’n ofalus gan dy fam yng nghyfraith, dy…

Colofnau


Emyr Ll Gruffudd

Ar ôl gorffen sgwennu’r golofn hon a gwasgu’r botwm fydd yn ei gyrru at y golygydd, mi fydda i’n teimlo fy mod wedi haeddu seibiant. Wedi’r cwbwl, nid ar chwarae bach y mae rhywun yn ymchwilio’n drylwyr, yn cynllunio, ac wedyn yn ysgrifennu colofn o fil o…

Colofnau


Huw L Williams

Brexit. Trump. Yr amgylchfyd ar i waered. Argyfwng parhaol neo-ryddfrydiaeth a hirlwm. Ymchwydd y dde eithafol a’r chwith sosialaidd. Yng Nghymru, dwysáu tlodi a dioddefaint; Cynulliad ar chwâl; Prif Weinidog yn ymddiswyddo; arweinyddion newydd i’r pleidiau, a gwewyr geni araf mudiad annibyniaeth.

Dyma…

Colofnau


Mihangel Morgan

Bob wythnos, ers bron i dair blynedd, bûm i’n mynychu dosbarth ioga a gynhelir yn festri’r capel lle rydw i’n mynd i gwrdd bob dydd Sul. Mae’r dosbarth yn cychwyn am 1.30 y prynhawn ac yn dod i ben am 3.30 ond wedyn rydyn ni’n cael…

Colofnau


Simone Weil

Cafodd yr ysgrif hon ei darganfod ymhlith papurau un o feddylwyr mawr yr ugeinfed ganrif, Simone Weil (1909–43). Yn gyfoeswraig i Simone de Beauvoir a Hannah Arendt, roedd y rhan helaeth o’i hysgrifau heb eu cyhoeddi pan fu farw yn annhymig yn 34 oed.…

Colofnau


Diane Bailey

Fel cyfanwaith, mae'r arddangosfa hon yn rhoi i ni bortread o gymoedd de Cymru, heb y bobl. Meddai Stokes, ‘I was well into this endeavour before I saw that the Valleys people were absent. Or were they?' Mewn gwrthgyferbyniad gyda'r tai teras twt a…

Colofnau


Boz Groden

Marcsiaeth, Marcsaeth [yr e. prs. Marx+-(i)aeth] eb.

Damcaniaeth wleidyddol ac economaidd Karl Marx (1818-83) sy'n dal mai sylfaen economaidd sydd i weithredoedd a sefydliadau dynol ac y bydd Comiwnyddiaeth drwy frwydr ddosbarth yn disodli cyfalafiaeth.

Colofnau


Sioned Puw Rowlands

Hanner canrif yn ôl, ar 21 Awst 1968, rowliodd tanciau’r Sofietiaid i ganol prifddinas Tsiecoslofacia. Dros nos, caewyd y drws yn glep ar Wanwyn Prâg. Ymosodwyd ar y Tsieciaid gan chwarter miliwn o filwyr gwledydd Cytundeb Warszawa, sef yr Undeb Sofietaidd, Bwlgaria,…

Colofnau


Huw L Williams

Dyma eiriau John Stuart Mill, un o gewri’r traddodiad rhyddfrydol, yn ei draethawd ‘On Representative Government’. Rwyf wedi dyfynnu’r geiriau hyn droeon; maent hyd yn oed yn addurno’r pinfwrdd ar bwys fy swyddfa. A minnau’r unig Gymro Cymraeg mewn swydd lawn-amser ym maes athroniaeth, mae geiriau…

Colofnau


Dylan Foster Evans

Ai’r un person ydwyf heddiw ag yr oeddwn ddeng mlynedd, ugain mlynedd, ddeugain mlynedd yn ôl? Dyma gwestiwn oesol y gall y llenor a’r gwyddonydd fel ei gilydd geisio ei ateb. Mae un ystadegyn yn awgrymu bod oddeutu 98 y cant o’r atomau yn…

Colofnau


Emyr Ll Gruffudd

Dwi am fod yn gwbwl onast. Dim ond unwaith dwi wedi mynd ati’n fwriadol i ddwyn llyfr. Tra oedd hogiau eraill yr un oed â fi yn dwyn dadas a ‘caps’ o Woolworths, mi es i ati i ddwyn llyfr o farddoniaeth. Ella…

Colofnau


Mihangel Morgan

Mae’r helynt Brexitlyd diweddaraf ynghylch dymuniad rhai jingoistiaid i gael pasbortau glas - pasbortau wedi’u cynhyrchu ym Mhrydain yn hytrach nag ar y cyfandir, er gwaetha’r gost ychwanegol aruthrol, a chan gwmni â’r enw Prydeinig iawn De La Rue - wedi dwyn i gof yr helynt…

Colofnau


Alun Llywelyn-Williams

Yr oeddwn yn wyth oed cyn dechrau mynd i’r ysgol yn gyson, ond ni allaf gofio adeg pan na fedrwn Saesneg. Mae gennyf rith gof amdanaf yn hogyn bach yn chwarae ar fy mhen fy hun yn Gymraeg, ond rhaid bod…

Colofnau


Diane Bailey

Yn 1935, tynnodd Edith Tudor-Hart y llun hwn yn Nhrealaw, de Cymru: gwŷr a merched yn gorymdeithio yn erbyn deddf diweithdra’r llywodraeth a bygythiad y prawf modd. Y flwyddyn flaenorol, priododd y meddyg Alexander Tudor-Hart yn Fienna, priodas a gynigiai ddihangfa i Brydain…

Colofnau


Geoff Young

Testun real sydd yma, ond un cyfan gwbl gyffredin. Hynny sydd yn ei wneud, yn rhyfedd iawn, yn anarferol, yn ddigon i ennyn diddordeb y darllenydd eto drachefn. Nid oes yma’r posibiliadau ffotograffig fyddai’n denu’r rhelyw i dynnu llun. Ac eto, mae rhywbeth am…