Darllen llun: ‘Aitch’ gan Anthony Stokes

Testun real sydd yma, ond un cyfan gwbl gyffredin. Hynny sydd yn ei wneud, yn rhyfedd iawn, yn anarferol, yn ddigon i ennyn diddordeb y darllenydd eto drachefn. Nid oes yma’r posibiliadau ffotograffig fyddai’n denu’r rhelyw i dynnu llun. Ac eto, mae rhywbeth am y ddelwedd hon sy’n ymylu ar gyfleu hanfodion y ffotograff perffaith i mi. Mae yma ddarluniad hardd o olygfa a grëwyd yn ofalus gan lygaid â'r gallu i weld – golygfa sydd yn ymddangos ar yr olwg gyntaf yn gwbl anniddorol, yn ddigon hyd yn oed i godi'r felan. Mae bron iawn fel ffotograff o’r tu hwnt i’r byd hwn.

Geoff Young

Dod at ein coed - ar drywydd ‘tawai’

Tanysgrifiwch i ddarllen yr ysgrif hon

Mae gan Bruce Parry lawer o edmygwyr, mae’n debyg: tipyn o her oedd dod o hyd i sedd wag yn sinema Tywyn. Roeddem wedi ymgasglu yn y Magic Lantern, fel y’i hadnabyddir erbyn hyn, nid yn unig i wylio ffilm ddogfen ddiweddaraf Parry, Tawai: A Voice from the Forest, ond hefyd i gyfarfod y dyn ei hun a chael trafod ei waith a’i syniadau. Nid bob dydd mae amgylcheddwr, anturiaethwr, ymgyrchydd dros hawliau pobl frodorol a chyflwynydd teledu adnabyddus yn dod i Dywyn, ac roedd y lle yn ferw o gyffro.

Angharad Penrhyn Jones

Dyddiadur myfyrdodau

Heddiw ar fy nhro boreol, trawais ar gydnabod rwyf yn ei edmygu. Roedd yn coedio mynd yr un fath â mi, ac i’r un perwyl: meddyg wedi ymddeol ydi o, ac mi ŵyr werth corfforol, moesol a deallus ymarfer corff. Ond heddiw’r bore doedd o ddim ar ei fwya’ sionc, a chefais ar ddeall mai’r rheswm oedd ei fod mewn byd yn ceisio deall beth yn union oedd yn digwydd i bobol debyg iddo fo.

Pobol debyg iddo fo? Y math o bobol oedd yn arfer meddwl amdanynt eu hunain fel aelodau rhyddfrydig o’u cymdeithas, ac sydd bellach yn teimlo rywsut fel rhai wedi eu halltudio, wedi eu…

Jan Morris gyda Twm Morys

Wyneb y Môr yn llawn Cymylau

Y Tachwedd hwnnw ger Tehuantepec / Llonyddodd llepian llac y môr fin hwyr / Ac yn y bore lliwiai haf y dec ... 

Emyr Lewis

Socrates ar y stryd

Tanysgrifiwch i ddarllen yr ysgrif hon

Cyfyd sawl cwestiwn dyrys yn sgil yr achosion diweddar o aflonyddu rhywiol a’r ymgyrch #MeToo, a drafodwyd yn helaeth yn y cyfryngau. Un o’r cwestiynau hynny yw sut y bu modd i hyn ddigwydd gyhyd ac ar raddfa mor eang. Mae’n amlwg bod distawrwydd llethol wedi ei chwalu mewn sawl byd bellach, a’r tabŵ yn dechrau cael ei drafod a’i amlygu o’r diwedd. Datgelwyd gormes, gormes distaw a oedd fel petai’n cael ei dderbyn fel rhan o ffabrig bywyd. Dichon fod sawl rheswm dros y distawrwydd hwn. Ond un awgrym o ddiddordeb mawr yw’r honiad gan rai – menywod a dynion fel ei gilydd – na fyddai nifer o’r achosion hyn…

Huw L Williams

Y rhifyn newydd


O’r archif


Croeseiriau

Dadansoddi

Tsieina - y llafn dan y sidan

Yn ôl y Dao De Jing (道德经), ysgrif glasurol Tsieineaidd o’r bedwaredd ganrif CC, y radd uchaf y gellir ei chyrraedd yn y crefftau ymladd, a’r anoddaf i’w meistroli, yw’r un lle mae’r llyfn yn trechu’r garw (克服困难). Yn yr haen riniol hon o allu dyn, gyda’r corff a’r ymwybod yn un, mae sidan yn goresgyn dur. Pan gyrhaeddodd y syniadau Daoaidd a Chonffiwsaidd hyn y Gorllewin, ynghyd â nwyddau amheuthun a…

Aled Gruffydd Jones

Bobi’r beirniad 1929-2017

Bydd gofyn sôn cyn bo hir, ymhlith pethau eraill, am sglodion a jeli a nofio ac uwd; ond am y tro, gwell dweud gair am Bobi Jones y beirniad: Bobi qua RM, yn fwy penodol. Ddeugain mlynedd a rhagor yn ôl, pan oedd John Gwilym Jones, er…

T Robin Chapman

Gwynt y Dwyrain

Rai blynyddoedd yn ôl fe gyhoeddais gyfrol o storïau byrion yn dwyn y teitl Saith Pechod Marwol (1993). Nid myfi oedd y llenor cyntaf o bell ffordd i weld potensial yn yr hen batrwm hwn sy’n dyddio yn ôl i’r hen Roegiaid; fe’i defnyddiwyd gan Dante,…

Mihangel Morgan

Cyfansoddi

Celwydd gramadeg

Rwy’n cofio’r llyfrau na phrynais i lawer gwell na’r rhai sydd ar fy silffoedd. Fe welais i’r Dictionary of Russian Swearing mewn siop lyfrau ieithoedd tramor yn 1983. Roedd yn cynnwys clasuron fel: ‘Sir, you are a striped cock on wheels in a wood.’ Beth oedd arna i na phrynais i…

Gwyneth Lewis

Cyffesion llyfrbryf

Go brin y byddai unrhyw un sy'n fy adnabod yn dyfalu fod Eleanor o Aquitaine yn un o fy hoff gymeriadau hanesyddol. Hi oedd un o ferched mwyaf pwerus Gorllewin Ewrop yn y Canol Oesoedd. Gwraig i Louis’r 7fed, Brenin Ffrainc, ac wedyn…

Emyr Ll Gruffudd

Dafydd a’i dywysogaeth

tywysogaeth, tywysogiaeth:

(a) Gwlad, talaith a thywysog yn ben arni, teyrnas, hefyd yn ffig.; Cymru (fel tywysogaeth) ...

Boz Groden

Colofnau

Colofnau O'r Pedwar Gwynt

Cyfrannu

Gwnewch gyfraniad

Hysbysebu

Hysbysebu

Siop

Siop O'r Pedwar Gwynt

Cyfweld

Y saith chwyldro - y cyfweliad llawn

‘Mae pob chwyldro [ynni] wedi cyflymu prosesau bywyd; mae’n arbennig o wir am y chwyldro diwydiannol. Felly, os darganfyddir ffynonellau sy’n cynnig digonedd o ynni di-garbon yn y dyfodol, mi fydd hynny’n arwain at fwy o ynni, mwy o waith a mwy o rym. Os ydi’r…

Cynog Dafis yn holi R Gareth Wyn Jones

Sgwrsio gydag Emyr Humphreys

Emyr Humphreys (1919- ) yw un o ffigurau diwylliannol mwyaf arwyddocaol Cymru'r ugeinfed ganrif. Meddai: 'Ysgrifennaf i gadw'r blaidd o'r drws; i ddiddanu, i rannu gwybodaeth, a phwy a ŵyr, hyd yn oed i addysgu yn nhraddodiad gorau darlledu cyhoeddus; i fynegi rhywbeth nas mynegwyd…

O’r Pedwar Gwynt

Holi Bruno Latour

'Dw i’n ymddiddori yn yr un maes, yn ei hanfod, ers blynyddoedd lawer, sef astudiaeth anthropolegol o’r Moderniaid, neu’r bobl hynny sy’n eu galw’u hunain yn Bobl Fodern. Mae’n gwestiwn bythol. Yn ymarferol, dw i’n ymddiddori mewn dod o hyd i lwybr sydd yn wahanol i lwybr ‘moderneiddio’…

Owen Martell

Adolygu

Cosmopolis Cymru

Ambell dro, er mwyn gweld y darlun cyfan, rhaid camu’n ôl. O bell, cawn weld y persbectif ehangach, sut mae’r cwbl yn ffitio i’w le, a gallwn osod gwaith yn ei gyd-destun. Ond ar adegau eraill, mae cryn dipyn i’w ennill os llwyddwn i graffu ar y…

Tomos Owen

Dau fardd yn diwygio’r farwnad

Dechreua cyfrol ddiweddaraf Gwyneth Lewis, Treiglo (2017), gyda’r sylwad parod a hunanfeirniadol: ‘O na! Nid cyfrol arall o farwnadu’n / Gymraeg? Difaru … hiraethu?’ Mae hunanymwybyddiaeth llawn hiwmor, wrth gwrs, yn un o brif nodweddion Gwyneth Lewis fel awdur a bardd; does ond rhaid meddwl am ei…

Nerys Williams

Rhithiau, ysbrydion a dychweledigion

Pe bai rhywun yn dweud wrthych fod deg o bobl wedi eu lladd yn y stafell yr ydych yn cysgu ynddi, beth fyddai’n codi braw arnoch: y meirwon, neu’r ffaith bod rhywun, am ba reswm bynnag, wedi eu lladd? Y byw sy’n codi…

Morgan Owen