Ailgyflwyno John Gwilym Jones

Nos Wener, 15 Mawrth, perfformiodd Cymdeithas John Gwilym Jones eu cynhyrchiad cyntaf yn Stiwdio Pontio, Bangor. Ac Eto Nid Myfi oedd y ddrama, a phob tocyn wedi’i werthu. Roedd Pontio yn llawn bwrlwm wrth i’r dorf ymgasglu; yn eu mysg roedd myfyrwyr, cyn-fyfyrwyr, darlithwyr, actorion, dramodwyr, aelodau o gast gwreiddiol y ddrama, a chyfeillion a disgyblion i’r dramodydd o’r Groeslon ger Pen-y-groes. 

Llio Mai Hughes

Mae Lana Turner ’di colapsio!

Mae Lana Turner 'di colapsio! O'n i'n trotian heibio ac yn sydyn ddechreuodd hi fwrw glaw a bwrw eira a deudist di ei bod hi'n bwrw cenllysg ond mae cenllysg yn dy hitio di ar dy ben yn galad felly go iawn ... 

Emyr Lewis

Gweld yr Anweledig

Da oedd gweld y theatr yn Pontio yn gyfforddus lawn ar nos Iau, 21 Chwefror ar gyfer y ddrama Anweledig. Roedd y cynhwysion cywir ar gyfer noson dda yno – Ffion Dafis yn gwneud sioe un wraig, ac Aled Jones Williams yn awdur. Ychwanegwch ddyfeisgarwch Cwmni'r Frân Wen, gweledigaeth Gwyn Eiddior, mewnbwn rhai fel Osian Gwynedd ac Eddie Ladd, ac fe wyddech nad oedd hwn am fethu. Eisiau gweld beth oedd yn newydd yn y gwaith oeddwn i ...

Angharad Tomos

Pa angen Undod?

Undod – sy’n sefyll dros annibyniaeth radical i Gymru – yw un o’r grwpiau diweddaraf i ymuno â’r mudiad ehangach #indywales. Mae ambell ymateb i ddyfodiad y grŵp hwn wedi bod yn ddadlennol. Holwyd yn lled gyson ‘Pam?’, gyda rhai yn ei ystyried fel rhaniad diangen, eraill yn mynnu bod Plaid Cymru yn cynrychioli’r chwith cenedlaetholgar, ac eraill wedi eu drysu neu’n ddrwgdybus.  

Ar un wedd mae’r ymatebion yn awgrymu mudiad yn ei laslencyndod a diffyg crebwyll cyffredinol a phrofiad gwleidyddol digon eang ymysg aelodau cymdeithas sifil Cymru. Mae hefyd yn dadlennu’r rhagdybiaeth mai pleidiau ar y cyfan sydd yn ‘gwneud’ gwleidyddiaeth, a bod unrhyw weithgaredd amgen yn digwydd trwy gyfrwng y trydydd sector a’r sector cyhoeddus. Nid…

Huw L Williams

Bwch dihangol

Ar yr ymosodiadau gwrth-Semitaidd yn Ffrainc yr wythnos hon.

Roeddwn i'n methu â dod dros y ffaith ei bod hi'n gwisgo wig; byddwn yn ei dychmygu yn ei dynnu i ddatgelu pen moel, yn gyfrinachol, yng ngŵydd ei gŵr; gwnaethwn fy ngorau i wthio'r olygfa hon o fy meddwl. Merch ifanc oedd hi, ond roedd wedi gwneud ei hun i edrych mor anneniadol â phosib ...

Sioned Puw Rowlands

Llafnau o oleuni

Mae Gwn Glân Beibl Budr yn albwm sydd yn cydio yn eich calon o’r dechrau un ac yn gwrthod llacio gafael tan y nodyn olaf. Mae i’r caneuon hyn deimlad elfennol, oesol. Dyma albwm tywyll, dirdynnol; mae’n gynnil ac yn treiddio i’ch cwsg, yn tarfu ar eich breuddwydion; mae’n gampwaith ac mi fydd yn glasur.

Gwyddom fod Lleuwen Steffan yn gerddor unigryw â llais trawiadol a gonestrwydd amrwd i’w mynegiant. Gyda’r albwm hwn, mae hi wedi cyrraedd ei hanterth. Mae’n waith cyfoethog sy’n plethu ynghyd ddylanwadau gwerin, jazz, cerddoriaeth gospelsoul, canu gwlad, a’r hen emynau Cymreig. Cydweithiodd Lleuwen â rhai o gerddorion mwyaf dawnus ein cenedl er mwyn crefftio’r traciau arbennig hyn – criw amrywiol tu hwnt, yn cynnwys y delynores Llio Rhydderch, y…

Angharad Penrhyn Jones

Y rhifyn cyfredol


O’r archif


Croeseiriau

Dadansoddi

Yr athronydd yn y Cremlin

Pan ymwelais â Rwsia am y tro cyntaf yn 2013, roedd newidiadau mawr ar droed. Y flwyddyn honno y dechreuodd y Cremlin hyrwyddo’n agored ideoleg geidwadol, Gristnogol ac wrth-Ewropeaidd a fyddai, cyn hir, yn lledu fel pla drwy’r Gorllewin. Tan hynny, credwn mai…

Samuel Jones

Trigfannau Moderniaeth

Pan gefais i’r neges ym mis Ionawr eleni, darllen ysgrif ddylanwadol Virginia Woolf (1882-1941), ‘A Room of One’s Own’ (1928) yr oeddwn i, wrth baratoi seminar ar feirniadaeth lenyddol. Dywed Virginia Woolf yn y gwaith hwn ei bod yn trin ‘merched a ffuglen’. Ond mewn…

Mererid Puw Davies

Cymdogion caled

Yma yn Coleraine, ceir nifer o elfennau sy’n agos at yr asgwrn i mi, yn adleisio fy magwraeth yng ngorllewin Cymru. Mae hon yn ardal sy’n dibynnu ar dwristiaeth i gynnal yr economi leol. I’r rhai nad ydynt yn gyfarwydd â’r profiad o groesi’r ffin o’r Weriniaeth i…

Nerys Williams

Cyfansoddi

Cam ymlaen

Ar fore o wanwyn tua chanol yr ugeinfed ganrif, camodd dyn ifanc tenau oddi ar y bws hanner awr wedi deg i Lynderi a sefyll ar un pen i’r bont gerdded goncrit. Doedd dim siopau yn y fan hon, ychydig iawn o…

Christopher Meredith

Cape Cod

Marian terfynol rhewlifol ydi Cape Cod, a rhoi ei deitl daearyddol iddo. Mae’n ymestyn am 65 milltir i’r Iwerydd ac, ar ei uchaf, yn codi i oddeutu 96 metr. Rhyw 16,000–20,000 mlwydd oed ydi’r marian hwn, sy’n gymharol ifanc mewn termau rhewlifol, ond mae’n dynesu…

Grug Muse

Y Rhawnbais / Rhan 6

[Diweddariad. Cynnig arall arni] Aeth y stori o gwmpas y wlad. Ar ôl iddyn nhw glywed, daeth y dynion pwysig ynghyd a phenderfynu gofyn iddo ysgaru â'i wraig am gyflawni trosedd mor erchyll. Dyma'i ateb o: 'Does dim rheswm [...] ngwraig gan fy mod i'n gwybod…

Jerry Hunter

GEIRIAU

Yr awdur yn ei elfen

Darllen llun

Gwynt y Dwyrain

Cyfweld

Theatr gwleidyddiaeth: holi Adam Price

Ni ddylai neb wadu maint yr her sy’n ein hwynebu a’r rhwystrau ar hyd y ffordd. Mae’n fynydd anferth i’w ddringo. Rwy’n grediniol y gallwn ni, ac rwy’n grediniol fod raid i ni ddringo’r mynydd, ond mae’n fater o symud ar nifer o lefelau. Mewn unrhyw gyfnod o newid,…

Roger Awan-Scully

Holi Beti George

Yn rhyfedd iawn, ro’n i’n wleidyddol ers fy mod i’n blentyn. Rwy’n credu bod fy nhad wedi cael lot o ddylanwad arna i – er, mewn cymdeithas cefn gwlad, doedd neb yn trafod gwleidyddiaeth. Ac wrth gwrs, yng ngwaelod Sir Aberteifi, lle ro’n i wedi cael fy…

O’r Pedwar Gwynt

Y saith chwyldro - rhagflas

‘Mae pob chwyldro [ynni] wedi cyflymu prosesau bywyd; mae’n arbennig o wir am y chwyldro diwydiannol. Felly, os darganfyddir ffynonellau sy’n cynnig digonedd o ynni di-garbon yn y dyfodol, mi fydd hynny’n arwain at fwy o ynni, mwy o waith a mwy o rym. Os ydi’r…

Cynog Dafis yn holi R Gareth Wyn Jones

Adolygu

Poblyddiaeth: y cysgod arhosol

Nid yw’r cysyniad o boblyddiaeth yn un cwbl eglur. Caiff y gair ei luchio o gwmpas y dyddiau hyn, a’i ddefnyddio mewn ffyrdd mor llac ac amwys nes ei fod, bron iawn, yn ddiystyr. Weithiau, fe’i defnyddir i ddynodi ‘poblogaidd’, dro arall, ‘ffasgaidd’. Nid yr…

Angharad Penrhyn Jones

Hiliaeth a Chymreictod

Prin fod unrhyw un yn ysgrifennu am hil yn Unol Daleithiau’r America heddiw â’r un angerdd, yr un dyfeisgarwch, yr un graen â Ta-Nehisi Coates. Ef, yn ôl Toni Morrison, yw etifedd James Baldwin, yr unig un a lwyddodd i lenwi’r gwacter sydd wedi bodoli ers…

Dyfrig Jones

O Gefn Golau i’r sêr ac yn ôl

Ym mhennod gyntaf ei lyfr dylanwadol The Dragon has Two Tongues (1968), sy’n sôn am ei ddatblygiad fel awdur, mae Glyn Jones – brodor o Ferthyr – yn datgan: ‘While using cheerfully enough the English language, I have never written in it a word about any country…

Katie Gramich