Hydref yw’r gwanwyn

Hyd yn oed o dan oleuadau strip y bwyty parrillada, roedd hon yn edrych fel gwledd o’r iawn ryw. Fyddem ni byth wedi mentro i mewn i’r fath le ar ein pennau’n hunain ... 

Llŷr Gwyn Lewis

Beth sy’n sail i hunaniaeth?

Mae nofel gyntaf Bardd Cenedlaethol Cymru, Ifor ap Glyn, yn ymdrin â hunaniaeth yn ei hanfod. Beth sy’n sail i’n hunaniaeth ni? Teulu? Gwaed? Cymdeithas? Daearyddiaeth? A beth sy’n digwydd pan fo seiliau'r hunaniaeth honno yn cael eu rhwygo?

Elan Grug Muse

‘Pam difetha drama dda?’

Dyna eiriau Saunders Lewis pan ofynnwyd iddo am ganiatâd i addasu Siwan yn opera. Cynhwyswyd y geiriau hynny yn rhaglen addasiad operatig newydd o Y Tŵr gan Gwenlyn Parry. Ond ai dewrder neu ffolineb oedd hynny?

Llŷr Titus

Tri pheth ar fy meddwl

Bron bob bore Sadwrn, byddaf yn estyn am fy esgidiau cerdded, yn cydio yn fy mag cefn ac yn gyrru yn y car i sŵn cynnes Galwad Cynnar. Y gyrchfan? Mae’n newid o wythnos i wythnos: Llyn Ogwen, Gerlan, Capel Curig, Abergwyngregyn, Deiniolen, Llanberis, Nant Peris, Rhyd Ddu, Croesor …

Marged Tudur

Beth yw maeth i awdur?

Yn y Fedwen Lyfrau eleni gwobrwywyd Alun Jones, Golygydd Creadigol gyda gwasg Y Lolfa, am gyfraniad oes i'r diwydiant cyhoeddi Cymraeg. Awdur ac un o'i gyn-ddisgyblion sy'n hel atgofion.

Lleucu Roberts

Rhifyn cyfredol

Rhifyn cyfredol


Tanysgrifio

Tanysgrifiwch i O'r Pedwar Gwynt


Croeseiriau

Dadansoddi

Cymru rydd, meddwl rhydd

Digwyddodd tri chwyldro technolegol yn ystod yr hanner canrif ers sefydlu gwasg Y Lolfa - tri chwyldro sy’n taflu rhywfaint o oleuni ar gynnyrch y cyfnod ac esblygiad y wasg. Robat Gruffudd sy'n olrhain yr hanes ar achlysur pen-blwydd a ddylai fod yn achos dathlu i Gymru gyfan.

Robat Gruffudd

Gwlad ar ei chefn / Cysur Job

Mae Cymru'n hollol amharod am y newidiadau sylfaenol sydd yn debygol o ddod yn ystod y blynyddoedd nesaf. Nid dim ond y Gymraeg a'r 'pethe' diwylliannol sydd yn y fantol - mae yna fygythiad i bopeth, o'r tîm pêl-droed cenedlaethol i allu'r Gwasanaeth Iechyd i newid clun.

Golygyddol

Sofraniaeth, senoffobia a’r Gymraeg

Yn ôl y cyfreithiwr Emyr Lewis, fe fydd yr effeithiau economaidd ar y Gymraeg yn digwydd boed y Brexit yn ‘galed’ neu beidio. Ac o adael yr UE, bydd y Gymraeg yn colli cysylltiad â ffrindiau mewn cyfundrefn sydd yn gweld dwyieithrwydd fel peth cwbl arferol. 

Emyr Lewis

Cyfansoddi

Dyddiadur myfyrdodau Jan Morris

Cefais ergyd neithiwr. Sylweddolais nad y fi fues i ydw i. Gwyddwn, wrth reswm, yn y 91ain flwyddyn o'm bywyd chwim braf, nad ydw i mor ystwyth fy nghoesau ag y byddwn, nac mor gry' fy ngolwg, a bod fy nhro…

Jan Morris a Twm Morys

Tair cerdd

Ers talwm, rhaid oedd chwifio arogldarth / a chyflwyno offrwm poeth; / gwaedu gafr ddi-fefl efallai / neu’i diberfeddu, er mwyn cael hyd / i ddryswch stemiog y dyfodol / ar yr allor, cyn iddo oeri; / ymprydio yn y diffeithwch / a chanfod rhin mewn prinder ...

Robert Lacey

Yfed te efo Austerlitz

Mae gen i un gwpan ac un soser o tsieina gwyn, mor fain nes eu bod nhw fel pe baent yn goleuo oddi mewn, fel sêr. Arnynt, mewn glas disglair, mae enw Capel Bethesda, Corwen. Mae gan fy chwaer gwpan a…

Mererid Puw Davies

Colofnau

Colofnau O'r Pedwar Gwynt

Cyfrannu

Gwnewch gyfraniad

Hysbysebu

Hysbysebu

Siop

Siop O'r Pedwar Gwynt

Cyfweld

Trechu twpdra trwy greu

Os nad Gruff Rhys yw’r person mwyaf creadigol yng Nghymru, mae hi’n bosib dadlau – fel y dadleuodd y rheolwr pêl-droed Brian Clough wrth sôn amdano’i hun – ei fod ar restr fer o un. Aeth yr awdur a’r darlledwr Jon Gower i gyfweld ag ef ar ran O’r Pedwar Gwynt.

Gruff Rhys

Holi Karl Ove Knausgård

'Peidio â meddwl oedd y bwriad wrth ysgrifennu 'Fy Mrwydr'. Roedd yn ymgais i ddod o hyd i ryw ofod lle roedd modd i'r weithred o ysgrifennu ddarganfod ei hynt ei hun, a hynny heb gynllun, heb strwythur penodol i rychwantu'r cyfan fel cyfanwaith.'

O’r Pedwar Gwynt

Chwyldroadau ddoe a heddiw

Yn aml iawn, dw i’n edrych ar wledydd eraill fel Catalwnia, Slofenia neu wledydd y Baltig ac yn gofyn i mi fy hun: pam nad oes yna fwy o’r ysbryd herfeiddiol yna yng Nghymru heddiw? Mae hyd yn oed yr Alban yn bell ar…

Wiliam Owen Roberts

Adolygu

O Gymru a Napoli ‘con amore’

Ryw drigain mlynedd yn ôl, datgelwyd rhai o gyfrinachau Thomas Jones Pencerrig i'r byd. Daeth nifer o'i luniau ar y farchnad am y tro cyntaf - rheiny'n fychain eu maint, personol eu naws ac arloesol eu mynegiant. Delweddau digon diymhongar ar un wedd, ac eto…

Ruth Richards

Rhwng y rhuo a’r brefu - Carwyn y llew a’r oen

Mae dwy gyfrol am yr hyfforddwr rygbi Carwyn James yn cynnig dwy weledigaeth wahanol iawn o Gymru - ac o'r berthynas rhwng magwraeth a diwylliant, chwaraeon a bywyd a chyfiawnder. Ai maes gwastad yw'r maes chwarae? 

Owen Martell

Dwy gyfrol, un haf godidog

Roedd hi’n anodd gwybod ble i ddechrau wrth adolygu dwy gyfrol mor wahanol â’r rhain. ‘Yn Ffrainc, fis Mehefin diwethaf,’ fyddai’r cyngor amlwg, oherwydd dyna’r llinyn cyswllt rhwng y ddau lyfr. Ond mae i hynny broblemau, a hynny’n bennaf oherwydd rhagfarnau’r adolygydd ei hun.

Rhys Iorwerth