Dadansoddi

Dadansoddi


Rhys Llwyd

Yn 1974, bu R Tudur Jones yn ddylanwadol wrth i Blaid Cymru geisio penderfynu lle y safai ar y sbectrwm dde-chwith. Roedd Tudur Jones, fel Gwynfor, yn credu na ddylai Plaid Cymru ildio i rethreg yr oes, hynny yw na ddylai ddatgan a…

Dadansoddi


Aled Gruffydd Jones

‘La verdad no le interesa a nadie’, nid yw’r gwir o ddiddordeb i neb. Rhain oedd geiriau rhybuddiol ac iasoer un o gyfeillion Javier Cercas pan glywodd am fwriad disyfyd yr awdur i gychwyn cloddio i hanes ac ymdreiddio i feddylfryd ewythr ei fam, y ffasgydd brwdfrydig Manuel…

Dadansoddi


Gareth Leaman

Yn y misoedd diwethaf, ar hyd ac ar led Cymru, daeth dau fudiad protest gwahanol ond rhyng-gysylltiedig i'r amlwg, gan ddod at ei gilydd yn ein prifddinas. Y cyntaf yw'r adain Gymreig i'r mudiad rhyngwladol Extinction Rebellion a fu allan ar y stryd yn…

Dadansoddi


Morgan Owen

Beth yw wyneb poblyddiaeth? Wyneb blinedig, trist, trallodus. Nid yw’r ffromi a’r ysgyrnygu ond crychau egnïol, dros dro, ar y wyneb hwn; yn y dwfn y mae’r casineb yn llechu. A phrin mewn gwirionedd y bydd y casineb hwn yn brigo’n agored yng nghwrs y rhygnu…

Dadansoddi


Bethan Wyn Jones

I mi, un o linellau mwyaf dirdynnol y Gymraeg ydi hon gan Dafydd Namor: ‘Ni ddyly Mai ddeilio mwy.’ Fedra i ddim meddwl am lawer o bethau gwaeth na Mai yn methu deilio. Ond dyma ydi hanfod adroddiad a gyhoeddwyd 6 Mai 2019 gan y…

Dadansoddi


Angharad Closs Stephens

Symudais i Abertawe i fyw ddechrau mis Ionawr 2016, yn ystod y gaeaf hwnnw lle bu hi’n bwrw glaw am bron i ddeufis yn ddi-baid. Gyrrais i lawr mewn car benthyg oherwydd fy mod wedi dinistrio fy nghar fy hun naw mis…

Dadansoddi


Llŷr Gwyn Lewis

Ni fûm i erioed yn Oerddwr, er dyheu lawer tro am gael mynd. Mi es cyn belled, unwaith, â throi trwyn y car i lawr o Feddgelert at Bont Aberglaslyn, gan ddal i fynd am chydig cyn arafu wrth ambell dro i fyny tua’r dde drwy’r…

Colofnau


Boz Groden

golygddrch, golwg ddrych
[golwg+drych] 
eg. ll. -au.

a  Drych, golygfa; drych neu wydr ...            
 

Colofnau


Mihangel Morgan

Fy mara beunyddiol llenyddol yw Hen Benillion (gol. T H Parry-Williams) a Tribannau Morgannwg (gol. Tegwyn Jones). Bûm yn darllen y Tribannau eto yn ddiweddar gan ryfeddu at athrylith gynhenid y beirdd gwerinol anhysbys hyn. Hynny yw, anhysbys ar y cyfan: er…

Colofnau


Emyr Ll Gruffudd

Dwi wedi darllen cannoedd o nofelau ditectif sydd wedi eu lleoli mewn dwsinau o wledydd gwahanol, ac mewn nifer o gyfnodau hanesyddol, ond dim ond un nofel dditectif dwi wedi ei darllen sy’n mynd i’r afael â’r cynganeddion:

‘Hylo, Jones! Ditectif Inspector Hopkyn ydw i, o Scotland Yard.…

Colofnau


Huw L Williams

Beth yn union sydd i’w ennill o’r gweithgareddau niferus hynny sy’n rhoi sylwedd i’n bywydau? Yn ôl yr Albanwr o athronydd, Alasdair MacIntyre, ceir dwy wedd i’r cysyniad o ymarfer gweithgaredd neu grefft – y buddion mewnol ac allanol.  

Rhydd yr enghraifft o blentyn yn dysgu chwarae…

Colofnau


Dylan Foster Evans

Ar dir fferm Blaen Einion yng ngogledd eithaf Ceredigion, y mae arbrawf ar waith i ailgyflwyno’r afanc i un gornel fechan a chaeedig o dir Cymru. Ar lefel genedlaethol, mae Prosiect Afancod Cymru wrthi’n ymchwilio i effaith bosibl ail-gyflwyno’r anifail i’w hen gynefinoedd yng…

Dadansoddi


Richard Glyn Roberts

Dadleua’r awdur i efrydiau Cymraeg droi cefn ar dalp o wareiddiad ac felly wadu realiti cymdeithasol y Gymru Gymraeg.

Dadansoddi


Angharad Penrhyn Jones

Dwi wedi mwynhau nofio mewn dŵr rhewllyd erioed. Roedd fy Mormor, Hanna Helena (mam fy mam, yng ngogledd Sweden) yn nofio yn llynnoedd yr Arctig bob cyfle a gâi, cyn belled â bod y dŵr heb rewi’n gorn, ac mae’n debyg fy mod i a fy chwaer wedi tynnu…

Dadansoddi


Samuel Abrahám

Mewn cyfnod pan fo gwledydd canol Ewrop yn tramwyo llwybr anesmwyth, a chenedlaetholdeb a phoblyddiaeth ar gynnydd, holir yn yr ysgrif hon sut y gall deallusion gadw at eu hegwyddorion ond hefyd gefnogi democratiaeth. 

Dadansoddi


Diane Bailey

Tybed i ba raddau y bu’r gwaith a wnaeth James Morris ar gyfer ei gyfrol The Landscape of Wales (2010) – ei luniau o chwareli Penrhyn a Dinorwig, y golygfeydd o Ferndale, Rhondda Fach a’i chasgliad aflêr o dai – yn sylfaen ar gyfer ei gyfrol nesaf, Time and…