Dadansoddi

Dadansoddi


Gareth Leaman

Waeth i ni gydnabod un gwirionedd sylfaenol ar y dechrau un: nid oes unrhyw beth cynhenid Gymreig am y cyfryngau cyfrwng Saesneg yng Nghymru ac ni cheir ychwaith y fath beth â chyhoeddfan neu fywyd cyhoeddus penodol Gymreig trwy gyfrwng y Saesneg. Mae difrifoldeb y…

Colofnau


Dylan Foster Evans

Mae taro i’r siop yn mynd yn brofiad mwyfwy gwleidyddol y dyddiau hyn wrth i gynnyrch o bob math gael ei frandio â Jaciau’r Undeb breision (ac ambell waith â’r Ddraig Goch hithau). Beth bynnag eich barn am hynny, mae’n newydd da fod y Gymraeg erbyn hyn i’w…

Colofnau


Sioned Puw Rowlands

Roedd fy mam yng nghyfraith ar y ffôn: ‘Be, mi rwyt ti’n ymddiheuro am dorri gwydr arall? Bravo! I’w torri maen nhw’n da, ferch! Gad i wydr arall ddisgyn yn deilchion ar lawr! Ia, yr un drudfawr yna sydd wedi ei gadw’n ofalus gan dy fam yng nghyfraith, dy…

Colofnau


Emyr Ll Gruffudd

Ar ôl gorffen sgwennu’r golofn hon a gwasgu’r botwm fydd yn ei gyrru at y golygydd, mi fydda i’n teimlo fy mod wedi haeddu seibiant. Wedi’r cwbwl, nid ar chwarae bach y mae rhywun yn ymchwilio’n drylwyr, yn cynllunio, ac wedyn yn ysgrifennu colofn o fil o…

Colofnau


Huw L Williams

Brexit. Trump. Yr amgylchfyd ar i waered. Argyfwng parhaol neo-ryddfrydiaeth a hirlwm. Ymchwydd y dde eithafol a’r chwith sosialaidd. Yng Nghymru, dwysáu tlodi a dioddefaint; Cynulliad ar chwâl; Prif Weinidog yn ymddiswyddo; arweinyddion newydd i’r pleidiau, a gwewyr geni araf mudiad annibyniaeth.

Dyma…

Colofnau


Mihangel Morgan

Bob wythnos, ers bron i dair blynedd, bûm i’n mynychu dosbarth ioga a gynhelir yn festri’r capel lle rydw i’n mynd i gwrdd bob dydd Sul. Mae’r dosbarth yn cychwyn am 1.30 y prynhawn ac yn dod i ben am 3.30 ond wedyn rydyn ni’n cael…

Colofnau


Simone Weil

Cafodd yr ysgrif hon ei darganfod ymhlith papurau un o feddylwyr mawr yr ugeinfed ganrif, Simone Weil (1909–43). Yn gyfoeswraig i Simone de Beauvoir a Hannah Arendt, roedd y rhan helaeth o’i hysgrifau heb eu cyhoeddi pan fu farw yn annhymig yn 34 oed.…

Dadansoddi


Dafydd Huw Rees

Mae Bryn Seion yn dadfeilio. Erbyn hyn, mae’r ffenestri wedi eu dryllio a chadwyn rydlyd ar draws y gatiau. Mae Bethania’n wag. Yn St Margaret’s, cynhaliwyd y gwasanaeth olaf ddegawd yn ôl. Dal ati mae Bethesda, ond daeth Ysgol Sul Bethel Newydd i ben.

Dadansoddi


Samuel Jones

Pan ymwelais â Rwsia am y tro cyntaf yn 2013, roedd newidiadau mawr ar droed. Y flwyddyn honno y dechreuodd y Cremlin hyrwyddo’n agored ideoleg geidwadol, Gristnogol ac wrth-Ewropeaidd a fyddai, cyn hir, yn lledu fel pla drwy’r Gorllewin. Tan hynny, credwn mai…

Dadansoddi


Mererid Puw Davies

Pan gefais i’r neges ym mis Ionawr eleni, darllen ysgrif ddylanwadol Virginia Woolf (1882-1941), ‘A Room of One’s Own’ (1928) yr oeddwn i, wrth baratoi seminar ar feirniadaeth lenyddol. Dywed Virginia Woolf yn y gwaith hwn ei bod yn trin ‘merched a ffuglen’. Ond mewn…

Dadansoddi


Nerys Williams

Yma yn Coleraine, ceir nifer o elfennau sy’n agos at yr asgwrn i mi, yn adleisio fy magwraeth yng ngorllewin Cymru. Mae hon yn ardal sy’n dibynnu ar dwristiaeth i gynnal yr economi leol. I’r rhai nad ydynt yn gyfarwydd â’r profiad o groesi’r ffin o’r Weriniaeth i…

Dadansoddi


Geoff Young

Ymgartrefodd Sirkka-Liisa Konttinen yng ngogledd-ddwyrain Lloegr yn 23 oed. Daeth o’i chartref yn y Ffindir i Lundain yn gyntaf, cyn symud i ardal Byker yn Newcastle upon Tyne dair blynedd yn ddiweddarach. Aeth ati i greu cofnod o gymuned oedd yn…

Dadansoddi


Gruffydd Jones

‘Pryd wyt ti’n disgwyl i’r llo ’ma gael ei eni?’ Dyna’r cwestiwn a ofynnwyd i eneth ddeuddeg oed yn 1940 pan gyrhaeddodd ben ei thaith yn Sweden. Roedd wedi teithio bum can milltir ar ei phen ei hun o’i chartref yng Ngwlad y Saami yn y Ffindir. Yn gwmni…

Dadansoddi


Elin Haf Gruffydd Jones

Yn y byd cyhoeddi, nodir yr Hydref gan Ffair Lyfrau Frankfurt sydd, gyda llaw, yn arddel ei henw swyddogol Almaeneg, Frankfurter Buchmesse, hyd yn oed wrth gyfathrebu’n Saesneg ac yn rhyngwladol. Dyma ganolbwynt y farchnad ar gyfer y diwydiant hwn, gyda dros 7,000 o stondinwyr, 10,000 o newyddiadurwyr,…

Dadansoddi


Andrew Green

Roedd y cwpwrdd tridarn yn unigryw i Eryri a’r ardal gyfagos. Fe’i gwelid yn aml yn nhai ffermwyr cyfoethog a boneddigion. Tra dechreuodd arddulliau newydd ddylanwadu ar ddodrefn mewn mannau eraill, goroesodd y traddodiad lleol a ffynnu, o tua 1660 i tua 1770.

Gwneid…

Dadansoddi


Andrew Green

Erbyn diwedd y ddeunawfed ganrif, Caerfyrddin oedd prif ganolfan argraffu a chyhoeddi Cymru. Tua 1792, cyhoeddodd John Daniel, yr argraffydd blaenaf yn y dref, bamffled un ar bymtheg o dudalennau, ar werth am geiniog, a ysgrifennwyd gan ddyn anhysbys, ‘Cymro, gelynol i bob…