Dadansoddi

Dadansoddi


Angharad Price

Bob blwyddyn, mae dwy filiwn o deithwyr yn mynd trwy Gaergybi, porthladd fferi prysuraf-ond-un y Deyrnas Unedig, sydd hefyd yn rhan allweddol o briffordd fawr Ewropeaidd yr E22 sy’n ymestyn o Ddulyn i Fosgo a thu hwnt. Flina’ i byth ar y wefr o ddod yma.

Dadansoddi


Simon Brooks & Daniel Williams

'Roedd yna berygl ar ôl Brexit, ac yng nghyd-destun yr etholiad hwn yn benodol, dw i’n meddwl, i Blaid Cymru ddiflannu’n llwyr o olwg pleidleiswyr mewn rhai rhannau o Gymru. Un o sgil-effeithiau Brexit oedd rhannu’r ardaloedd hynny o Gymru a esgorodd ar y bleidlais o…

Dadansoddi


Sarah Hill

Eleni rydym yn cyrraedd carreg filltir liwgar: pum deg mlynedd ers y ‘Summer of Love’, neu Haf Cariad. Yng Nghymru, roedd pop dipyn bach ar ei hôl hi ym 1967 ond roedd yna drobwynt pwysig, serch hynny, a chwyldro diwylliannol ar lan Llyn Tegid.

Dadansoddi


Catrin Wyn Edwards

Er mwyn cyrraedd y nod uchelgeisiol o filiwn o siaradwyr erbyn 2050, mae gofyn am newid chwyldroadol yn y ffordd yr ydym yn trafod yr iaith Gymraeg a’i rôl gymdeithasol. Mae’n hollbwysig bod yr iaith Gymraeg yn parhau’n iaith yr aelwyd ac yn iaith addysg,…

Colofnau


Huw L Williams

Dim ond ar ôl dod yn oedolyn y deuthum i werthfawrogi pa mor ffodus yr oeddwn i gael fy magu mewn pentref bach gwledig yng ngogledd Ceredigion. Roedd yna gaeau, coed a bryniau, bywyd gwyllt yn ein hamgylchynu, lôn dawel a chriw o…

Colofnau


Dylan Foster Evans

Ei gyd-destun yw gogoniant gair. Yn yr ymgysylltu â geiriau eraill y mae’r gwefru; yn y gwrthdaro y daw’r gwreichion. Fel callestr ar ddur. Ond mae geiriau weithiau’n hunangynhaliol, yn sefyll ar eu traed eu hunain, heb gynhaliaeth eu cymheiriaid ...

Dadansoddi


Amrywiol

Roedd yn bleser darllen ysgrif Mererid Puw Davies am Austerlitz (2001), nofel fawr W G Sebald [O'r Pedwar Gwynt, Pasg 2017]. Mae'n sôn am rym cyd-ddigwyddiadau, sy'n thema gan yr awdur, ond dywed nad oedd stori 'Dafydd Elias', prif gymeriad y nofel, yn un wir. Stori'r nofel yw bod…

Dadansoddi


Golygyddol

Pryd daw hyn i ben? Nid mynd o Steddfod i Steddfod ond mynd o greisis i greisis, fel petai, ac o warth i warth. Erbyn hyn mae rhywun yn ofni codi’r ffôn bach ger y gwely wrth i fore newydd wawrio ...

Dadansoddi


Amrywiol

Ar drothwy’r Eisteddfod Genedlaethol ym Mȏn mae rhai o feirdd a llenorion amlycaf Gwynedd a Mȏn yn rhybuddio y gallai mabwysiadu Cynllun Datblygu newydd danseilio’r iaith Gymraeg yn ei chadarnleoedd olaf.

Dadansoddi


Jon Gower

Mae rhywun yn cofio Tony Bianchi fel dyn annwyl a chariadlawn, fel awdur athrylithgar a luniodd gyfrolau doeth a chwareus a enillodd iddo Wobr Daniel Owen a’r Fedal Ryddiaith. Ond roedd yn meddu hefyd ar yr angerdd sy’n peri i bobl frwydro ac ymgyrchu.

Dadansoddi


Marged Tudur

Bron bob bore Sadwrn, byddaf yn estyn am fy esgidiau cerdded, yn cydio yn fy mag cefn ac yn gyrru yn y car i sŵn cynnes Galwad Cynnar. Y gyrchfan? Mae’n newid o wythnos i wythnos: Llyn Ogwen, Gerlan, Capel Curig, Abergwyngregyn, Deiniolen,…

Dadansoddi


Lleucu Roberts

Yn y Fedwen Lyfrau eleni gwobrwywyd Alun Jones, Golygydd Creadigol gyda gwasg Y Lolfa, am gyfraniad oes i'r diwydiant cyhoeddi Cymraeg. Awdur ac un o'i gyn-ddisgyblion sy'n hel atgofion.

Dadansoddi


Peter Stead

'Rhodri' ydoedd i bob un. Ac nid anffawd iddo oedd bod Rhodri, yn ystod y canrifoedd Canoloesol hynny pan oedd Cymru'n meddu ar hunaniaeth wleidyddol gadarn ac unigryw, yn enw brenhinol. Gallai ein Rhodri ni fod yn 'Dywysog y Bobl', ac roedd mawr angen…

Dadansoddi


Robat Gruffudd

Digwyddodd tri chwyldro technolegol yn ystod yr hanner canrif ers sefydlu gwasg Y Lolfa - tri chwyldro sy’n taflu rhywfaint o oleuni ar gynnyrch y cyfnod ac esblygiad y wasg. Robat Gruffudd sy'n olrhain yr hanes ar achlysur pen-blwydd a ddylai fod yn achos dathlu i Gymru gyfan.

Dadansoddi


Golygyddol

Mae Cymru'n hollol amharod am y newidiadau sylfaenol sydd yn debygol o ddod yn ystod y blynyddoedd nesaf. Nid dim ond y Gymraeg a'r 'pethe' diwylliannol sydd yn y fantol - mae yna fygythiad i bopeth, o'r tîm pêl-droed cenedlaethol i allu'r Gwasanaeth Iechyd i newid clun.

Dadansoddi


Emyr Lewis

Yn ôl y cyfreithiwr Emyr Lewis, fe fydd yr effeithiau economaidd ar y Gymraeg yn digwydd boed y Brexit yn ‘galed’ neu beidio. Ac o adael yr UE, bydd y Gymraeg yn colli cysylltiad â ffrindiau mewn cyfundrefn sydd yn gweld dwyieithrwydd fel peth cwbl arferol.