# Rhifyn 10

# Rhifyn 10


Amrywiol

Dwi wedi darllen ac edmygu gwaith sawl awdur o Iwerddon yn ystod y blynyddoedd diwethaf: Fintan O’Toole, Sally Rooney, Colm Tóibín, Sara Baume, Nicole Flattery. Gwelwyd datblygiadau gwleidyddol cyffrous yn ystod y cyfnod hwn, megis y refferendwm ar erthyliad y llynedd; mae’r genedl…

# Rhifyn 10


Huw Waters

Prif gonsýrn James Bridle yn y gyfrol hon yw tynnu ein sylw at y modd y cawn ein camarwain o ganlyniad i’n hymddiriedaeth mewn technoleg. Tueddwn i feddwl bod gallu technoleg i gasglu mwy a mwy o ddata o reidrwydd yn ein harwain…

# Rhifyn 10


Richard Crowe

Roedd 2006 yn flwyddyn nodedig yn hanes hoyw Machynlleth. Dyna’r flwyddyn y cynhaliwyd y seremoni partneriaeth sifil gyntaf yn y dref, ychydig fisoedd ar ôl i’r gyfraith ganiatáu hynny, a hynny rhwng dau o gymeriadau’r gyfrol hon, sef George a Reg. Yn dystion i’r seremoni roedd…

# Rhifyn 10


Angharad Penrhyn Jones

Roedd y symptomau wedi bod yno am sbel – teimlo’n fyr fy ngwynt wrth ddringo’r grisiau adref, er fy mod yn heini; fy nghalon yn carlamu’n afreolus yng nghanol y nos; y deffro’n-rhy-gynnar-yn-y-bore er ’mod i wedi ymlâdd – ond aeth pethau i’r pen y dydd Sadwrn hwnnw. Aros mewn…

# Rhifyn 10


Jan Morris gyda Twm Morys

Y bore ’ma mi ddaeth llais siriol hen gyfaill annwyl yr un oed â mi ar y ffôn. Ond sirioldeb smâl oedd o, fel y bydd yn aml y dyddiau hyn. Bu hi’n clebran am sbel, yr un fath ag arfer, am hyn a’r llall. Ond o dipyn i beth…

# Rhifyn 10


Boz Groden

llygod

a  Creaduriaid bychain gwyllt brown neu lwydaidd o deulu’r Muridæ, sy’n ysglyfaeth i gathod a thylluanod; ceir rhai gwyn dof; hefyd am anifeiliaid eraill tebyg ac yn ffig.; delwau o’r cyfryw ... 

# Rhifyn 10


Sioned Puw Rowlands

Mae ffotograff adnabyddus Robert Doisneau o’r gusan ddi-gymell ar y stryd ym Mharis yn dal i hongian ar waliau caffis a stafelloedd myfyrwyr bron i ddeg mlynedd a thrigain wedi iddo gael ei dynnu. Dyma un o’r delweddau sy’n parhau i fodloni ein dyhead am fannau…

# Rhifyn 10


Grug Muse

Yn y nofel gyntaf hon gan Cynan Llwyd eir ati i geisio adlewyrchu’r byd dinesig, amlddiwylliannol sy’n gyfarwydd i ganran gynyddol o siaradwyr Cymraeg ifanc heddiw. Byw ar ystad dai o flociau concrit, mewn ardal sy’n ymdebygu i rai o ardaloedd mwy difreintiedig Caerdydd, y mae’r prif gymeriad, Tom. Mae…

# Rhifyn 10


Rhys Watkin

Hon yw’r gyfrol gyntaf o’i bath o ran ystod ac awdurdod y cyfraniadau iddi, cyfrol sy’n llenwi bwlch amlwg yn ysgolheictod cerddoriaeth Cymru. Rhoddir lle teilwng ynddi i unigolion a grwpiau a gyfrannodd at fywyd cerddorol yng Nghymru a thu hwnt, a hynny heb…

# Rhifyn 10


Aled Gruffydd Jones

Teirawr ar ôl ymlwybro trwy wres y Ddinas Waharddedig yn Beijing, ganol Medi 2007, cerddodd fy ngwraig a finnau allan trwy’r drws olaf, dan bortread gwyliadwrus Mao Zedong. O’r diwedd roeddem yn sefyll ar ochr gwastadedd anferth Sgwâr Tiananmen. Wedi cyrraedd Cofgolofn Arwyr y Bobl – nodwedd…

# Rhifyn 10


Heini Gruffudd

Mae’r daith rhwng cyhoeddi Yr Erlid yn 2012 a chyhoeddi addasiad Almaeneg o’r gyfrol ym mis Ebrill eleni wedi bod yn un o ryfeddu ac o ddysgu. Mae’n debyg mai’r syndod cyntaf i mi oedd ymateb darllenwyr Cymraeg, a arweiniodd at yr angen am drydydd argraffiad erbyn 2015. O…

# Rhifyn 10


Mihangel Morgan

Yn 1922 cyfarfu Marcel Proust â James Joyce mewn parti ym Mharis. Yn yr un parti y noson honno yr oedd Igor Stravinsky a Pablo Picasso hefyd. Trefnwyd yr achlysur arbennig gan noddwyr y celfyddydau, Sydney a Violet Schiff, gyda’r amcan o ddod ag…

# Rhifyn 10


Huw L Williams

O bryd i’w gilydd, daw achubiaeth ar ffurf annisgwyl. Pe byddwn wedi crybwyll yr enw Rory Stewart ychydig fisoedd yn ôl, tebyg mai prin fyddai’r adnabyddiaeth wedi bod ohono; ond gyda’i eiriau pwyllog a’i drafod peniog – wedi’u cyfosod â’i ymddangosiad bachgennaidd rywsut – amlygwyd Stewart fel yr ymgeisydd mwyaf…

# Rhifyn 10


Emyr Ll Gruffudd

Dim ond un waith erioed dwi wedi cael fy nghau mewn siop lyfrau yn erbyn fy ewyllys. Yn y Gelli Gandryll yr oeddwn i, yn addas iawn, ac enw’r siop oedd Murder and Mayhem. Toedd pethau ddim yn argoeli’n dda. 

O fewn troedfeddi i mi roedd yna…

# Rhifyn 10


Dylan Foster Evans

Tybed nad ‘Pwllderi’ gan Dewi Emrys (1881–1952) yw cerdd dafodiaith enwocaf y Gymraeg? Mae’n haeddiannol enwog am y darlun cofiadwy o gynefin y siaradwr a ddisgrifir yn iaith gyfoethog sir Benfro ... 

# Rhifyn 10


Daniel G Williams

Yn ei chyfrol Men in Dark Times (1966), noda Hannah Arendt i’r gyflogaeth lawn a sicrhawyd gan Hitler yn y 30au greu anhawster i theorïwyr Marcsaidd: 'By 1935 or 1936 Hitler had liquidated hunger and unemployment; hence, for Brecht, schooled in the ‘classics’, there was no longer any pretense…