# Rhifyn 4

# Rhifyn 4


Ruth Richards

Ai peth fel ’ma, mewn difri, oedd Eisteddfod y bedwaredd ganrif ar bymtheg? Rhyfeddwn at ffotograffau John Thomas o Eisteddfod Genedlaethol Lerpwl yn 1884, a'r un pryd fe'n gorfodir i'w cydnabod fel cofnod cywir. Ffotograffiaeth, wedi'r cwbl, yw un o'r cyfryngau amlycaf i gyflwyno'r…

# Rhifyn 4


Angharad Price

Bob blwyddyn, mae dwy filiwn o deithwyr yn mynd trwy Gaergybi, porthladd fferi prysuraf-ond-un y Deyrnas Unedig, sydd hefyd yn rhan allweddol o briffordd fawr Ewropeaidd yr E22 sy’n ymestyn o Ddulyn i Fosgo a thu hwnt. Flina’ i byth ar y wefr o ddod yma.

# Rhifyn 4


Simon Brooks & Daniel Williams

'Roedd yna berygl ar ôl Brexit, ac yng nghyd-destun yr etholiad hwn yn benodol, dw i’n meddwl, i Blaid Cymru ddiflannu’n llwyr o olwg pleidleiswyr mewn rhai rhannau o Gymru. Un o sgil-effeithiau Brexit oedd rhannu’r ardaloedd hynny o Gymru a esgorodd ar y bleidlais o…

# Rhifyn 4


Sarah Hill

Eleni rydym yn cyrraedd carreg filltir liwgar: pum deg mlynedd ers y ‘Summer of Love’, neu Haf Cariad. Yng Nghymru, roedd pop dipyn bach ar ei hôl hi ym 1967 ond roedd yna drobwynt pwysig, serch hynny, a chwyldro diwylliannol ar lan Llyn Tegid.

# Rhifyn 4


Aled Jones Williams

Penderfynodd Bet ar y pafin na fyddai’n mynd drwy’r dref i dŷ ei modryb y bore hwn. Fe gadwai’r pleser hwnnw – a phleser fyddai, cael gweld yr hen le eto – at yn hwyrach. Fe wyddai am siort cyt. Os a’ i lawr ffor’ hyn, meddai wrthi…

# Rhifyn 4


Mihangel Morgan

Er mwyn dianc rhag twymyn yr ymgyrch etholiadol – Carwyn nad yw’n Corbyn bondigrybwyll, arweinydd Prennaidd Plaid Cymru ac ymddangosiad brawychus anochel Mark Williams neu Ann Clwyd ar garreg y drws (yr unig adeg y cewch chi gipolwg ar y troglodeitau hyn yw pan…

# Rhifyn 4


Golygyddol

Pryd daw hyn i ben? Nid mynd o Steddfod i Steddfod ond mynd o greisis i greisis, fel petai, ac o warth i warth. Erbyn hyn mae rhywun yn ofni codi’r ffôn bach ger y gwely wrth i fore newydd wawrio ...

# Rhifyn 4


Gwydion Gruffudd

Beth ’sgwn i yw’r rhesymau dros y diffyg cydnabyddiaeth i gyraeddiadau y tu hwnt i’r ‘pethe’ traddodiadol yng Nghymru? Wrth gofio’r Athro Phil Williams, ym Mhrifysgol Aberystwyth, mae dyn yn meddwl y dylai fod wedi cael cymaint os nad mwy o gydnabyddiaeth am ei waith ffiseg…

# Rhifyn 4


Emanuele Severino

Yn 1961, lansiwyd archwiliad gan Chwil-lys y Fatican o waith yr athronydd Emanuele Severino (1929- ). Parhaodd yr archwiliad hwn am bron i ddegawd. Penderfynwyd bod ei syniadaeth yn 'sylfaenol anghydnaws' ag athrawiaeth Gristnogol ac o ganlyniad fe'i hesgymunwyd o'i swydd fel Athro…

# Rhifyn 4


Dafydd John Pritchard

Yn nyddiau'r cŵn a'r brain / mae hi'n bwrw hen wragedd a ffyn / er nad oedd gair am hynny ar ragolygon / neithiwr. Roedd y polau piniwn hwythau'n fud, / heblaw'r darogan amwys am gawodydd lleol, achlysurol ... 

# Rhifyn 4


Jan Morris a Twm Morys

Mae fy nghyfaill o bell Alberto Manguel (dim ond drwy’r post rydw i wedi ei gyfarfod erioed) wedi dod yn bennaeth ar Lyfrgell Genedlaethol yr Ariannin, yr un fath â neb llai na Jorge Luis Borges o’i flaen. Aeth Borges yn ddall yn ystod…

# Rhifyn 4


Catrin Wyn Edwards

Er mwyn cyrraedd y nod uchelgeisiol o filiwn o siaradwyr erbyn 2050, mae gofyn am newid chwyldroadol yn y ffordd yr ydym yn trafod yr iaith Gymraeg a’i rôl gymdeithasol. Mae’n hollbwysig bod yr iaith Gymraeg yn parhau’n iaith yr aelwyd ac yn iaith addysg,…

# Rhifyn 4


Amrywiol

Nofelau, cofiannau, llyfrau ffotograffiaeth. Hanes a straeon. Hen lyfrau, llyfrau newydd - detholiad rhai o bobl Môn o'r llyfrau am yr ynys a wnaeth yr argraff fwyaf arnynt. 

# Rhifyn 4


Gruffydd Aled Williams

Gruffydd Aled Williams sy'n cloriannu cyfrol gyntaf hirddisgwyliedig Yr Athro Peredur Lynch o farddoniaeth. Er hired yr aros mae'r awdur yn sicr, er i bethau eraill fynd â bryd y bardd, na chladdwyd ei awen dan bwysau plwm yr 'academaidd fanylion'.

# Rhifyn 4


Huw L Williams

Dim ond ar ôl dod yn oedolyn y deuthum i werthfawrogi pa mor ffodus yr oeddwn i gael fy magu mewn pentref bach gwledig yng ngogledd Ceredigion. Roedd yna gaeau, coed a bryniau, bywyd gwyllt yn ein hamgylchynu, lôn dawel a chriw o…

# Rhifyn 4


Rhiannon Marks

Wrth deithio o Gaerdydd i Aberdâr i lansiad 60 gan Mihangel Morgan, Rhiannon Marks sy'n mynd ar daith drwy ei pherthynas hi ei hun â gwaith yr awdur toreithiog.