# Rhifyn 7

# Rhifyn 7


Gerallt Jones

Llythyr at olygydd Wyt ti'n cofio? a gyhoeddwyd yn y gyfrol (1989).

# Rhifyn 7


Tony Bianchi

Rhwng pladur a blaguryn; rhwng afal/ a’r anghofio sydyn;/ rhwng y gwaed a’r angau gwyn;/ o wynfa i bla: trwch blewyn.

# Rhifyn 7


Sioned Puw Rowlands

Hanner canrif yn ôl, ar 21 Awst 1968, rowliodd tanciau’r Sofietiaid i ganol prifddinas Tsiecoslofacia. Dros nos, caewyd y drws yn glep ar Wanwyn Prâg. Ymosodwyd ar y Tsieciaid gan chwarter miliwn o filwyr gwledydd Cytundeb Warszawa, sef yr Undeb Sofietaidd, Bwlgaria,…

# Rhifyn 7


Huw L Williams

Dyma eiriau John Stuart Mill, un o gewri’r traddodiad rhyddfrydol, yn ei draethawd ‘On Representative Government’. Rwyf wedi dyfynnu’r geiriau hyn droeon; maent hyd yn oed yn addurno’r pinfwrdd ar bwys fy swyddfa. A minnau’r unig Gymro Cymraeg mewn swydd lawn-amser ym maes athroniaeth, mae geiriau…

# Rhifyn 7


Dylan Foster Evans

Ai’r un person ydwyf heddiw ag yr oeddwn ddeng mlynedd, ugain mlynedd, ddeugain mlynedd yn ôl? Dyma gwestiwn oesol y gall y llenor a’r gwyddonydd fel ei gilydd geisio ei ateb. Mae un ystadegyn yn awgrymu bod oddeutu 98 y cant o’r atomau yn…

# Rhifyn 7


Emyr Ll Gruffudd

Dwi am fod yn gwbwl onast. Dim ond unwaith dwi wedi mynd ati’n fwriadol i ddwyn llyfr. Tra oedd hogiau eraill yr un oed â fi yn dwyn dadas a ‘caps’ o Woolworths, mi es i ati i ddwyn llyfr o farddoniaeth. Ella…

# Rhifyn 7


Mihangel Morgan

Mae’r helynt Brexitlyd diweddaraf ynghylch dymuniad rhai jingoistiaid i gael pasbortau glas - pasbortau wedi’u cynhyrchu ym Mhrydain yn hytrach nag ar y cyfandir, er gwaetha’r gost ychwanegol aruthrol, a chan gwmni â’r enw Prydeinig iawn De La Rue - wedi dwyn i gof yr helynt…

# Rhifyn 7


Alun Llywelyn-Williams

Yr oeddwn yn wyth oed cyn dechrau mynd i’r ysgol yn gyson, ond ni allaf gofio adeg pan na fedrwn Saesneg. Mae gennyf rith gof amdanaf yn hogyn bach yn chwarae ar fy mhen fy hun yn Gymraeg, ond rhaid bod…

# Rhifyn 7


Dafydd Johnston

Cyfrol eang ei gorwelion yw hon, ac mae’r casgliad o naw ysgrif sydd ynddi yn goleuo amryw agweddau ar gysylltiadau Cymru â’r byd ehangach dros gyfnod o ryw fil o flynyddoedd.

Y berthynas rhwng Cymru a Lloegr sydd dan sylw mewn nifer o’r ysgrifau, yn…

# Rhifyn 7


Jane Aaron

Mewn cyfweliad yn dwyn y teitl ‘Gwleidyddiaeth Gobaith’ (‘The Politics of Hope’), dywedodd y beirniad a’r nofelydd Raymond Williams yn 1987, ychydig fisoedd cyn ei farwolaeth, ei fod yn ystyried ei Gymreictod yn fodd i ddeall yr amwysedd a’r cymhlethdodau sydd heddiw’n rhan o bob hunaniaeth.…

# Rhifyn 7


Grug Muse

Mae delweddau o drais yn rhan annatod a holl-bresennol o’n bywydau heddiw. Ac eto, mae’n debyg na fu cyfnod mwy tawel yn hanes Cymru o ran ein profiad uniongyrchol o derfysg. Peryglus, wrth gwrs, yw galw unrhyw gyfnod yn unigryw. Ond ni fu…

# Rhifyn 7


Bethan Mair

Yn yr oes ‘wrth-ddeallusol’ sydd ohoni, syndod yw sylweddoli bod angen ychydig o wybodaeth o’r Clasuron i werthfawrogi dwy o brif nofelau Cymraeg 2018. Nofel hanes enfawr ym mhob ffordd yw un ohonynt, gan y diweddar Gwynn ap Gwilym, am fywyd a chyfnod Dr…

# Rhifyn 7


Llinos Dafis

Mae teitl nofel ddiweddaraf Jon Gower yn cyhoeddi ei llinach yn ddiamwys. Nid syndod yw gweld y genre hwn yn treiddio trwy byrth ffuglen Gymraeg oherwydd mae’r noirs yn holl bresennol ym mhob cyfrwng, bron, o gelfyddyd bellach.

Gair a ddefnyddiwyd gyntaf ym…

# Rhifyn 7


Dan Evans a Sara Huws

Mae’r ymdrech i’n hargyhoeddi ni i gyd mai Caerdydd yw’r lle gorau dan haul i fyw yn ddidrugaredd. Yn y taflenni corfforaethol slic ac yn sentimentaleiddiwch mursennaidd propaganda answyddogol ei dinasyddion megis ‘I loves the ’diff’, mae’r neges yn glir. Mae Caerdydd yn anhygoel! Lle ardderchog i fyw a gweithio!…

# Rhifyn 7


Gwilym Tudur

Yr oedd fel petai’r byd mawr y tu allan yn gynnwrf i gyd ym 1968. Tasgai fflam y chwith newydd dros y Cyfandir, gan daflu gwreichion ar golegau Lloegr. Yr ochr arall inni, daeth yn wrthdaro hanesyddol yn yr Ynys Werdd. Yma…

# Rhifyn 7


Llion Wigley

Yn hanesyddiaeth blynyddoedd cynhyrfus y 1960au fe welir 1968 yn gyffredinol fel uchafbwynt chwyldro’r genhedlaeth ifanc ledled y byd. O safbwynt y diwylliant Cymraeg, y broblem sylfaenol gyda’r amryw astudiaethau hanesyddol yw eu bod, bron yn ddieithriad, yn anwybyddu profiadau’r Cymry yn ystod y…