Cyfansoddi

‘Proclames de Llibertat’

Her Gyfieithu 2018


Elin Haf Gruffydd Jones

Amser darllen: 3 munud

06·06·2018

Y bardd Laia Martinez i López (neu Laia Malo) yn 2016

Cerdd o’r Gatalaneg yw’r darn gosod eleni ar gyfer yr Her Gyfieithu, y gystadleuaeth cyfieithu llenyddol a drefnir yn flynyddol gan Gyfnewidfa Lên Cymru mewn cydweithrediad â PEN Cymru, Cymdeithas Cyfieithwyr Cymru ac O’r Pedwar Gwynt. Amcanion yr Her Gyfieithu yw ysgogi a meithrin diddordeb mewn cyfieithu creadigol a llenyddol i’r Gymraeg, gan gael ychydig o hwyl ar yr un pryd, a thynnu sylw at ryddid mynegiant a hawliau ieithyddol, yn unol ag amcanion PEN Cymru a PEN Rhyngwladol.

Twrci

Llynedd, dewiswyd cerdd gan Nâzım Hikmet, un o feirdd mwyaf Twrci’r ugeinfed ganrif, gan osod her a fyddai’n gofyn i’r cystadleuwyr lywio’u ffordd drwy gasgliad o adnoddau ar-lein – gan gynnwys cyfieithiadau o’r gerdd i nifer o ieithoedd mwy cyfarwydd. Daeth deg ymgais i law a derbyniodd bedair ohonynt ganmoliaeth arbennig. Er bod y beirniad, Caroline Stockford, yn medru Twrceg a Chymraeg, ni thybir bod y cyfuniad ieithyddol hwnnw gan yr un o’r cystadleuwyr. Roedd hyn yn arwydd i ni y gallem fentro eto a chynnig testun i’r Her Gyfieithu mewn iaith nad yw’n un o’r rhai a ddysgir yn ein system addysg.

Catalunya

Mae sefyllfa gyfredol Catalunya wedi bod yn fyw yn ein newyddion ers Hydref 2017. Gwelsom olygfeydd trawiadol o’r refferendwm dadleuol ar annibyniaeth drwy sgriniau gwefannau cymdeithasol, y cyfryngau darlledu a’r wasg. Cyhoeddodd y dyddiolyn ar-lein Vilaweb gyfres o gerddi gan feirdd ‘Proclames de Llibertat’ (Datganiadau Rhyddid) fel ymateb i’r cyfnod hwn. Un o blith y rheiny yw’r gerdd ddi-deitl isod gan Laia Martinez i López (neu Laia Malo), sydd yn ddarn gosod Her Gyfieithu 2018. Bellach, mae’r gerdd hon wedi ei chynnwys ym mhumed cyfrol y bardd, sef Venus volta (Lleonard Muntaner, 2018). Mae Laia Malo hefyd yn gyfieithydd o’r Rwsieg ac yn ail hanner band electronig Jansky.

Nid yw’r unigolion sydd yn medru’r Gymraeg a’r Gatalaneg – ac yn gallu cyfieithu barddoniaeth – yn niferus. Serch hynny, gan mai iaith sydd yn deillio o’r Lladin yw’r Gatalaneg, mae modd defnyddio gwybodaeth o ieithoedd mwy cyfarwydd fel Ffrangeg a Sbaeneg, ynghyd ag Eidaleg a Phortiwgaleg i geisio deall y testun. Mae Her Gyfieithu 2018 felly’n gyfle i ymestyn cyhyrau ieithyddol y deall yn ogystal â throsi hynny’n gelfydd i’r Gymraeg. Caniateir i gystadleuwyr fwrw ati i greu cyfieithiad mewn unrhyw ffordd a ddymunant, gan ddefnyddio unrhyw adnoddau ar-lein, mewn print, neu trwy gydweithio ag eraill.
 


 

Y beirniad eleni yw Ned Thomas a’r dyddiad cau ar gyfer cystadlu yw 10 Gorffennaf 2018.

Cyflwynir gwobr o £100 gan Mercator Rhyngwladol a Ffon yr Her Gyfieithu o waith llaw Elis Gwyn a noddir gan Gymdeithas Cyfieithwyr Cymru, ond noder mai un wobr o ganpunt ac un ffon fydd, waeth faint o bobl fydd wedi cyfrannu at yr ymgais fuddugol!

Rhaid cystadlu drwy wefan Wales Pen Cymru gan nodi ffugenw. Codir ffi o £6 am bob ymgais. Caniateir i gystadleuwyr gyflwyno mwy nac un ymgais wrth dalu’r nifer priodol o ffioedd ymgeisio. 

Cyhoeddir enw’r enillydd ddydd Iau 9fed Awst yn yr Eisteddfod Genedlaethol mewn digwyddiad arbennig a fydd yn gyfle i glywed rhagor am waith PEN ac am ddatblygiadau yng Nghatalunya. Gobeithir y bydd teilyngdod unwaith eto eleni ac y cyhoeddir y cyfieithiad buddugol a’r feirniadaeth yn O’r Pedwar Gwynt ar-lein ar y dydd. 
 

 

Testun Her Gyfieithu 2018

Fa dies que crides pels carrers que no tens por.
Prò arribes a casa ―i no pots cantar.
Esdevindrem alquimistes
i dels temors, en farem flors:
escrius la consigna a les pancartes.
Prò arribes a casa ―i no pots cantar.
Què coi en sabem, de l’alquímia, nosaltres?
Què coi en sé, jo, del pes de l’or, de la substància?
Per fer l’experiment, pintem ben gran als murs
que valen el mateix totes les ànimes.
Prò arribes a casa ―i no pots cantar.
Aturarem la fam penjant els davantals
i resistint el setge amb pa i formatge:
etzibes la resposta que ha de salvar el món.
Prò arribes a casa ―i no pots cantar.
I sola, arraulida al racó de la pregària,
obres la boca en desesper i demanes:
per què tanta veu, si no us puc dar consol?

LML, 3 novembre, o'r casgliad Venus volta gan Laia Martinez i López (Lleonard Muntaner, 2018)

Mae O’r Pedwar Gwynt yn gyhoeddiad annibynnol. Mae pob tanysgrifiad a chyfraniad yn hynod werthfawr wrth geisio sicrhau dyfodol llewyrchus i’r cylchgrawn.


Dyddiad cyhoeddi: 06·06·2018

Yn ôl i frig y dudalen

Cyfansoddi


Ned Thomas

Braf oedd cael cymaint â deuddeg yn ymgeisio yn yr Her Gyfieithu eleni. Ers i PEN Cymru a'r Gyfnewidfa Lên noddi'r gystadleuaeth dyma'r nifer mwyaf a gafwyd yn cystadlu ar yr ochr Gymraeg, a hynny pan oedd gofyn cyfieithu o iaith leiafrifol. Yr…

Colofnau


Boz Groden

Marcsiaeth, Marcsaeth [yr e. prs. Marx+-(i)aeth] eb.

Damcaniaeth wleidyddol ac economaidd Karl Marx (1818-83) sy'n dal mai sylfaen economaidd sydd i weithredoedd a sefydliadau dynol ac y bydd Comiwnyddiaeth drwy frwydr ddosbarth yn disodli cyfalafiaeth.

Cyfansoddi


Jerry Hunter

Es i am dro yn y wlad. Hynny ydi, es i am dro drwy'r caeau ar gyrion y dre. Roedd y meddyg yn mynnu'i bod hi'n broblem y tro diwetha es i i'r Lle Gwyn. Hynny ydi, y dre.

Cyfansoddi


Jerry Hunter

Yn y dafarn gwelais i Hi am y tro cyntaf. Roedd hi'n eistedd mewn cornel, a'r golau arni hi gan fod y cysgodion yn y llefydd anhgywir anghywir. 

Cyfansoddi


Tony Bianchi

Rhwng pladur a blaguryn; rhwng afal/ a’r anghofio sydyn;/ rhwng y gwaed a’r angau gwyn;/ o wynfa i bla: trwch blewyn.

Colofnau


Sioned Puw Rowlands

Hanner canrif yn ôl, ar 21 Awst 1968, rowliodd tanciau’r Sofietiaid i ganol prifddinas Tsiecoslofacia. Dros nos, caewyd y drws yn glep ar Wanwyn Prâg. Ymosodwyd ar y Tsieciaid gan chwarter miliwn o filwyr gwledydd Cytundeb Warszawa, sef yr Undeb Sofietaidd, Bwlgaria,…

Colofnau


Huw L Williams

Dyma eiriau John Stuart Mill, un o gewri’r traddodiad rhyddfrydol, yn ei draethawd ‘On Representative Government’. Rwyf wedi dyfynnu’r geiriau hyn droeon; maent hyd yn oed yn addurno’r pinfwrdd ar bwys fy swyddfa. A minnau’r unig Gymro Cymraeg mewn swydd lawn-amser ym maes athroniaeth, mae geiriau…

Colofnau


Dylan Foster Evans

Ai’r un person ydwyf heddiw ag yr oeddwn ddeng mlynedd, ugain mlynedd, ddeugain mlynedd yn ôl? Dyma gwestiwn oesol y gall y llenor a’r gwyddonydd fel ei gilydd geisio ei ateb. Mae un ystadegyn yn awgrymu bod oddeutu 98 y cant o’r atomau yn…