Cyfansoddi

‘Proclames de Llibertat’

Her Gyfieithu 2018


Elin Haf Gruffydd Jones

Amser darllen: 3 munud

06·06·2018

Y bardd Laia Martinez i López (neu Laia Malo) yn 2016

Cerdd o’r Gatalaneg yw’r darn gosod eleni ar gyfer yr Her Gyfieithu, y gystadleuaeth cyfieithu llenyddol a drefnir yn flynyddol gan Gyfnewidfa Lên Cymru mewn cydweithrediad â PEN Cymru, Cymdeithas Cyfieithwyr Cymru ac O’r Pedwar Gwynt. Amcanion yr Her Gyfieithu yw ysgogi a meithrin diddordeb mewn cyfieithu creadigol a llenyddol i’r Gymraeg, gan gael ychydig o hwyl ar yr un pryd, a thynnu sylw at ryddid mynegiant a hawliau ieithyddol, yn unol ag amcanion PEN Cymru a PEN Rhyngwladol.

Twrci

Llynedd, dewiswyd cerdd gan Nâzım Hikmet, un o feirdd mwyaf Twrci’r ugeinfed ganrif, gan osod her a fyddai’n gofyn i’r cystadleuwyr lywio’u ffordd drwy gasgliad o adnoddau ar-lein – gan gynnwys cyfieithiadau o’r gerdd i nifer o ieithoedd mwy cyfarwydd. Daeth deg ymgais i law a derbyniodd bedair ohonynt ganmoliaeth arbennig. Er bod y beirniad, Caroline Stockford, yn medru Twrceg a Chymraeg, ni thybir bod y cyfuniad ieithyddol hwnnw gan yr un o’r cystadleuwyr. Roedd hyn yn arwydd i ni y gallem fentro eto a chynnig testun i’r Her Gyfieithu mewn iaith nad yw’n un o’r rhai a ddysgir yn ein system addysg.

Catalunya

Mae sefyllfa gyfredol Catalunya wedi bod yn fyw yn ein newyddion ers Hydref 2017. Gwelsom olygfeydd trawiadol o’r refferendwm dadleuol ar annibyniaeth drwy sgriniau gwefannau cymdeithasol, y cyfryngau darlledu a’r wasg. Cyhoeddodd y dyddiolyn ar-lein Vilaweb gyfres o gerddi gan feirdd ‘Proclames de Llibertat’ (Datganiadau Rhyddid) fel ymateb i’r cyfnod hwn. Un o blith y rheiny yw’r gerdd ddi-deitl isod gan Laia Martinez i López (neu Laia Malo), sydd yn ddarn gosod Her Gyfieithu 2018. Bellach, mae’r gerdd hon wedi ei chynnwys ym mhumed cyfrol y bardd, sef Venus volta (Lleonard Muntaner, 2018). Mae Laia Malo hefyd yn gyfieithydd o’r Rwsieg ac yn ail hanner band electronig Jansky.

Nid yw’r unigolion sydd yn medru’r Gymraeg a’r Gatalaneg – ac yn gallu cyfieithu barddoniaeth – yn niferus. Serch hynny, gan mai iaith sydd yn deillio o’r Lladin yw’r Gatalaneg, mae modd defnyddio gwybodaeth o ieithoedd mwy cyfarwydd fel Ffrangeg a Sbaeneg, ynghyd ag Eidaleg a Phortiwgaleg i geisio deall y testun. Mae Her Gyfieithu 2018 felly’n gyfle i ymestyn cyhyrau ieithyddol y deall yn ogystal â throsi hynny’n gelfydd i’r Gymraeg. Caniateir i gystadleuwyr fwrw ati i greu cyfieithiad mewn unrhyw ffordd a ddymunant, gan ddefnyddio unrhyw adnoddau ar-lein, mewn print, neu trwy gydweithio ag eraill.
 


 

Y beirniad eleni yw Ned Thomas a’r dyddiad cau ar gyfer cystadlu yw 10 Gorffennaf 2018.

Cyflwynir gwobr o £100 gan Mercator Rhyngwladol a Ffon yr Her Gyfieithu o waith llaw Elis Gwyn a noddir gan Gymdeithas Cyfieithwyr Cymru, ond noder mai un wobr o ganpunt ac un ffon fydd, waeth faint o bobl fydd wedi cyfrannu at yr ymgais fuddugol!

Rhaid cystadlu drwy wefan Wales Pen Cymru gan nodi ffugenw. Codir ffi o £6 am bob ymgais. Caniateir i gystadleuwyr gyflwyno mwy nac un ymgais wrth dalu’r nifer priodol o ffioedd ymgeisio. 

Cyhoeddir enw’r enillydd ddydd Iau 9fed Awst yn yr Eisteddfod Genedlaethol mewn digwyddiad arbennig a fydd yn gyfle i glywed rhagor am waith PEN ac am ddatblygiadau yng Nghatalunya. Gobeithir y bydd teilyngdod unwaith eto eleni ac y cyhoeddir y cyfieithiad buddugol a’r feirniadaeth yn O’r Pedwar Gwynt ar-lein ar y dydd. 
 

 

Testun Her Gyfieithu 2018

Fa dies que crides pels carrers que no tens por.
Prò arribes a casa ―i no pots cantar.
Esdevindrem alquimistes
i dels temors, en farem flors:
escrius la consigna a les pancartes.
Prò arribes a casa ―i no pots cantar.
Què coi en sabem, de l’alquímia, nosaltres?
Què coi en sé, jo, del pes de l’or, de la substància?
Per fer l’experiment, pintem ben gran als murs
que valen el mateix totes les ànimes.
Prò arribes a casa ―i no pots cantar.
Aturarem la fam penjant els davantals
i resistint el setge amb pa i formatge:
etzibes la resposta que ha de salvar el món.
Prò arribes a casa ―i no pots cantar.
I sola, arraulida al racó de la pregària,
obres la boca en desesper i demanes:
per què tanta veu, si no us puc dar consol?

LML, 3 novembre, o'r casgliad Venus volta gan Laia Martinez i López (Lleonard Muntaner, 2018)

Mae O’r Pedwar Gwynt yn gyhoeddiad annibynnol. Mae pob tanysgrifiad a chyfraniad yn hynod werthfawr wrth geisio sicrhau dyfodol llewyrchus i’r cylchgrawn.


Dyddiad cyhoeddi: 06·06·2018

Yn ôl i frig y dudalen

Cyfansoddi


Guto Dafydd

Yn ôl ar y lôn, ceisia Dadi dynnu ei sylw’i hun oddi ar sŵn y caneuon plant sy’n llenwi’r car. Mae mewn lle rhyfedd – wedi laru ar garafanio, a ddim eisiau noson arall mewn carafán am amser hir, ond eto’n dyheu am dripiau eraill ... 

Cyfansoddi


Beirniad: Aled Llion Jones

Cyhoeddwyd ar ddydd Iau wythnos yr Eisteddfod Genedlaethol yn Llanrwst (8 Awst 2019) mai Morgan Owen yw enillydd Her Gyfieithu 2019. Yn hanu o Ferthyr Tudful, graddiodd gydag MA Astudiaethau Cymreig a Cheltaidd o Brifysgol Caerdydd yn 2017 ... 

Adolygu


Amrywiol

Dwi wedi darllen ac edmygu gwaith sawl awdur o Iwerddon yn ystod y blynyddoedd diwethaf: Fintan O’Toole, Sally Rooney, Colm Tóibín, Sara Baume, Nicole Flattery. Gwelwyd datblygiadau gwleidyddol cyffrous yn ystod y cyfnod hwn, megis y refferendwm ar erthyliad y llynedd; mae’r genedl…

Adolygu


Huw Waters

Prif gonsýrn James Bridle yn y gyfrol hon yw tynnu ein sylw at y modd y cawn ein camarwain o ganlyniad i’n hymddiriedaeth mewn technoleg. Tueddwn i feddwl bod gallu technoleg i gasglu mwy a mwy o ddata o reidrwydd yn ein harwain…

Adolygu


Richard Crowe

Roedd 2006 yn flwyddyn nodedig yn hanes hoyw Machynlleth. Dyna’r flwyddyn y cynhaliwyd y seremoni partneriaeth sifil gyntaf yn y dref, ychydig fisoedd ar ôl i’r gyfraith ganiatáu hynny, a hynny rhwng dau o gymeriadau’r gyfrol hon, sef George a Reg. Yn dystion i’r seremoni roedd…

Dadansoddi


Angharad Penrhyn Jones

Roedd y symptomau wedi bod yno am sbel – teimlo’n fyr fy ngwynt wrth ddringo’r grisiau adref, er fy mod yn heini; fy nghalon yn carlamu’n afreolus yng nghanol y nos; y deffro’n-rhy-gynnar-yn-y-bore er ’mod i wedi ymlâdd – ond aeth pethau i’r pen y dydd Sadwrn hwnnw. Aros mewn…

Colofnau


Jan Morris gyda Twm Morys

Y bore ’ma mi ddaeth llais siriol hen gyfaill annwyl yr un oed â mi ar y ffôn. Ond sirioldeb smâl oedd o, fel y bydd yn aml y dyddiau hyn. Bu hi’n clebran am sbel, yr un fath ag arfer, am hyn a’r llall. Ond o dipyn i beth…

Cyfansoddi


Boz Groden

llygod

a  Creaduriaid bychain gwyllt brown neu lwydaidd o deulu’r Muridæ, sy’n ysglyfaeth i gathod a thylluanod; ceir rhai gwyn dof; hefyd am anifeiliaid eraill tebyg ac yn ffig.; delwau o’r cyfryw ...