Cyfansoddi

‘Proclames de Llibertat’

Her Gyfieithu 2018


Elin Haf Gruffydd Jones

Amser darllen: 3 munud

06·06·2018

Y bardd Laia Martinez i López (neu Laia Malo) yn 2016

Cerdd o’r Gatalaneg yw’r darn gosod eleni ar gyfer yr Her Gyfieithu, y gystadleuaeth cyfieithu llenyddol a drefnir yn flynyddol gan Gyfnewidfa Lên Cymru mewn cydweithrediad â PEN Cymru, Cymdeithas Cyfieithwyr Cymru ac O’r Pedwar Gwynt. Amcanion yr Her Gyfieithu yw ysgogi a meithrin diddordeb mewn cyfieithu creadigol a llenyddol i’r Gymraeg, gan gael ychydig o hwyl ar yr un pryd, a thynnu sylw at ryddid mynegiant a hawliau ieithyddol, yn unol ag amcanion PEN Cymru a PEN Rhyngwladol.

Twrci

Llynedd, dewiswyd cerdd gan Nâzım Hikmet, un o feirdd mwyaf Twrci’r ugeinfed ganrif, gan osod her a fyddai’n gofyn i’r cystadleuwyr lywio’u ffordd drwy gasgliad o adnoddau ar-lein – gan gynnwys cyfieithiadau o’r gerdd i nifer o ieithoedd mwy cyfarwydd. Daeth deg ymgais i law a derbyniodd bedair ohonynt ganmoliaeth arbennig. Er bod y beirniad, Caroline Stockford, yn medru Twrceg a Chymraeg, ni thybir bod y cyfuniad ieithyddol hwnnw gan yr un o’r cystadleuwyr. Roedd hyn yn arwydd i ni y gallem fentro eto a chynnig testun i’r Her Gyfieithu mewn iaith nad yw’n un o’r rhai a ddysgir yn ein system addysg.

Catalunya

Mae sefyllfa gyfredol Catalunya wedi bod yn fyw yn ein newyddion ers Hydref 2017. Gwelsom olygfeydd trawiadol o’r refferendwm dadleuol ar annibyniaeth drwy sgriniau gwefannau cymdeithasol, y cyfryngau darlledu a’r wasg. Cyhoeddodd y dyddiolyn ar-lein Vilaweb gyfres o gerddi gan feirdd ‘Proclames de Llibertat’ (Datganiadau Rhyddid) fel ymateb i’r cyfnod hwn. Un o blith y rheiny yw’r gerdd ddi-deitl isod gan Laia Martinez i López (neu Laia Malo), sydd yn ddarn gosod Her Gyfieithu 2018. Bellach, mae’r gerdd hon wedi ei chynnwys ym mhumed cyfrol y bardd, sef Venus volta (Lleonard Muntaner, 2018). Mae Laia Malo hefyd yn gyfieithydd o’r Rwsieg ac yn ail hanner band electronig Jansky.

Nid yw’r unigolion sydd yn medru’r Gymraeg a’r Gatalaneg – ac yn gallu cyfieithu barddoniaeth – yn niferus. Serch hynny, gan mai iaith sydd yn deillio o’r Lladin yw’r Gatalaneg, mae modd defnyddio gwybodaeth o ieithoedd mwy cyfarwydd fel Ffrangeg a Sbaeneg, ynghyd ag Eidaleg a Phortiwgaleg i geisio deall y testun. Mae Her Gyfieithu 2018 felly’n gyfle i ymestyn cyhyrau ieithyddol y deall yn ogystal â throsi hynny’n gelfydd i’r Gymraeg. Caniateir i gystadleuwyr fwrw ati i greu cyfieithiad mewn unrhyw ffordd a ddymunant, gan ddefnyddio unrhyw adnoddau ar-lein, mewn print, neu trwy gydweithio ag eraill.
 


 

Y beirniad eleni yw Ned Thomas a’r dyddiad cau ar gyfer cystadlu yw 10 Gorffennaf 2018.

Cyflwynir gwobr o £100 gan Mercator Rhyngwladol a Ffon yr Her Gyfieithu o waith llaw Elis Gwyn a noddir gan Gymdeithas Cyfieithwyr Cymru, ond noder mai un wobr o ganpunt ac un ffon fydd, waeth faint o bobl fydd wedi cyfrannu at yr ymgais fuddugol!

Rhaid cystadlu drwy wefan Wales Pen Cymru gan nodi ffugenw. Codir ffi o £6 am bob ymgais. Caniateir i gystadleuwyr gyflwyno mwy nac un ymgais wrth dalu’r nifer priodol o ffioedd ymgeisio. 

Cyhoeddir enw’r enillydd ddydd Iau 9fed Awst yn yr Eisteddfod Genedlaethol mewn digwyddiad arbennig a fydd yn gyfle i glywed rhagor am waith PEN ac am ddatblygiadau yng Nghatalunya. Gobeithir y bydd teilyngdod unwaith eto eleni ac y cyhoeddir y cyfieithiad buddugol a’r feirniadaeth yn O’r Pedwar Gwynt ar-lein ar y dydd. 
 

 

Testun Her Gyfieithu 2018

Fa dies que crides pels carrers que no tens por.
Prò arribes a casa ―i no pots cantar.
Esdevindrem alquimistes
i dels temors, en farem flors:
escrius la consigna a les pancartes.
Prò arribes a casa ―i no pots cantar.
Què coi en sabem, de l’alquímia, nosaltres?
Què coi en sé, jo, del pes de l’or, de la substància?
Per fer l’experiment, pintem ben gran als murs
que valen el mateix totes les ànimes.
Prò arribes a casa ―i no pots cantar.
Aturarem la fam penjant els davantals
i resistint el setge amb pa i formatge:
etzibes la resposta que ha de salvar el món.
Prò arribes a casa ―i no pots cantar.
I sola, arraulida al racó de la pregària,
obres la boca en desesper i demanes:
per què tanta veu, si no us puc dar consol?

LML, 3 novembre, o'r casgliad Venus volta gan Laia Martinez i López (Lleonard Muntaner, 2018)

Mae O’r Pedwar Gwynt yn gyhoeddiad annibynnol. Mae pob tanysgrifiad a chyfraniad yn hynod werthfawr wrth geisio sicrhau dyfodol llewyrchus i’r cylchgrawn.


Dyddiad cyhoeddi: 06·06·2018

Yn ôl i frig y dudalen

Cyfansoddi


Giacomo Leopardi

Cyhoeddir ar ddiwrnod Santes Dwynwen eleni gyfieithiad Saesneg newydd o gasgliad o feddyliau a gwirebau un o awduron mwyaf nodedig yr Eidal, Giacomo Leopardi (1798-1837). Mae Leopardi fwyaf adnabyddus am ei gasgliad o gerddi, Canti (1835), a ystyrir yn un o binaclau llenyddiaeth Eidaleg. Dywedodd Italo Calvino amdano: 'Yr hyn sy'n wyrthiol am…

Dadansoddi


Morgan Owen

Pan symudais, dros dro, i ogledd-orllewin Cymru i fyw mewn cymuned Gymraeg lle mae’r iaith i’w chlywed o hyd yn hollol naturiol – i’r ‘Fro Gymraeg’, beth bynnag yw honno – darganfûm rywbeth annisgwyl: fy mod ers blynyddoedd wedi bod yn atal a chladdu fy nghefndir, sef y Cymoedd.…

Adolygu


Rhys Watkin

Cyflwynwyd cyngerdd o weithiau gan Ralph Vaughan Williams, Lili Boulanger, a’r Gymraes Rhian Samuel gan Gerddorfa Symffoni’r Coleg Cerdd a Drama fis Tachwedd, ar y thema ‘tirluniau’. Roedd cysgod Sul y Cofio a’r Rhyfel Mawr yn drwm ar y rhaglen, a gynhwysai The Lark Ascending (1914) a…

Dadansoddi


Qing Niao

Y diwrnod hwnnw, mi es i fy hen ysgol uwchradd. Dilynais yr un llwybr ag yr arferwn droedio’n ystod fy nhair blynedd yn ddisgybl yno. Bob haf, mae’r sefydliad hwn yn agored am fis ychwanegol ar gyfer y disgyblion sydd ar fin dechrau ar eu…

Dadansoddi


Gareth Leaman

Waeth i ni gydnabod un gwirionedd sylfaenol ar y dechrau un: nid oes unrhyw beth cynhenid Gymreig am y cyfryngau cyfrwng Saesneg yng Nghymru ac ni cheir ychwaith y fath beth â chyhoeddfan neu fywyd cyhoeddus penodol Gymreig trwy gyfrwng y Saesneg. Mae difrifoldeb y…

Adolygu


Dylan Huw

Artes Mundi, a agorodd ei hwythfed arddangosfa ddiwedd mis Hydref yn yr Amgueddfa Genedlaethol yng Nghaerdydd, yw gwobr gelf ‘fwyaf’ y Deyrnas Gyfunol – fel mae ei nodiadau i ymwelwyr yn hoff o’n hatgoffa. Er ei bod, o ran proffeil, yn parhau i geisio dal i…

Cyfansoddi


Boz Groden

gŵyl

Dydd neu ddyddiau pryd na chyflawnir gwaith beunyddiol, dydd neu ddyddiau o ddifyrrwch neu adloniant; diwrnod wedi ei neilltuo a'i gadw'n barchus yn flynyddol er coffa am ryw sant neu berson arbennig neu am ryw ddigwyddiad cofiadwy, dydd gŵyl (grefyddol), dygwyl, dydd cysegredig, gwyl-mabsant, diwrnod…

Cyfansoddi


Jerry Hunter

[Diweddariad. Cynnig arall arni] Aeth y stori o gwmpas y wlad. Ar ôl iddyn nhw glywed, daeth y dynion pwysig ynghyd a phenderfynu gofyn iddo ysgaru â'i wraig am gyflawni trosedd mor erchyll. Dyma'i ateb o: 'Does dim rheswm [...] ngwraig gan fy mod i'n gwybod…