Cyfansoddi

‘Proclames de Llibertat’

Her Gyfieithu 2018


Elin Haf Gruffydd Jones

Amser darllen: 3 munud

06·06·2018

Y bardd Laia Martinez i López (neu Laia Malo) yn 2016

Cerdd o’r Gatalaneg yw’r darn gosod eleni ar gyfer yr Her Gyfieithu, y gystadleuaeth cyfieithu llenyddol a drefnir yn flynyddol gan Gyfnewidfa Lên Cymru mewn cydweithrediad â PEN Cymru, Cymdeithas Cyfieithwyr Cymru ac O’r Pedwar Gwynt. Amcanion yr Her Gyfieithu yw ysgogi a meithrin diddordeb mewn cyfieithu creadigol a llenyddol i’r Gymraeg, gan gael ychydig o hwyl ar yr un pryd, a thynnu sylw at ryddid mynegiant a hawliau ieithyddol, yn unol ag amcanion PEN Cymru a PEN Rhyngwladol.

Twrci

Llynedd, dewiswyd cerdd gan Nâzım Hikmet, un o feirdd mwyaf Twrci’r ugeinfed ganrif, gan osod her a fyddai’n gofyn i’r cystadleuwyr lywio’u ffordd drwy gasgliad o adnoddau ar-lein – gan gynnwys cyfieithiadau o’r gerdd i nifer o ieithoedd mwy cyfarwydd. Daeth deg ymgais i law a derbyniodd bedair ohonynt ganmoliaeth arbennig. Er bod y beirniad, Caroline Stockford, yn medru Twrceg a Chymraeg, ni thybir bod y cyfuniad ieithyddol hwnnw gan yr un o’r cystadleuwyr. Roedd hyn yn arwydd i ni y gallem fentro eto a chynnig testun i’r Her Gyfieithu mewn iaith nad yw’n un o’r rhai a ddysgir yn ein system addysg.

Catalunya

Mae sefyllfa gyfredol Catalunya wedi bod yn fyw yn ein newyddion ers Hydref 2017. Gwelsom olygfeydd trawiadol o’r refferendwm dadleuol ar annibyniaeth drwy sgriniau gwefannau cymdeithasol, y cyfryngau darlledu a’r wasg. Cyhoeddodd y dyddiolyn ar-lein Vilaweb gyfres o gerddi gan feirdd ‘Proclames de Llibertat’ (Datganiadau Rhyddid) fel ymateb i’r cyfnod hwn. Un o blith y rheiny yw’r gerdd ddi-deitl isod gan Laia Martinez i López (neu Laia Malo), sydd yn ddarn gosod Her Gyfieithu 2018. Bellach, mae’r gerdd hon wedi ei chynnwys ym mhumed cyfrol y bardd, sef Venus volta (Lleonard Muntaner, 2018). Mae Laia Malo hefyd yn gyfieithydd o’r Rwsieg ac yn ail hanner band electronig Jansky.

Nid yw’r unigolion sydd yn medru’r Gymraeg a’r Gatalaneg – ac yn gallu cyfieithu barddoniaeth – yn niferus. Serch hynny, gan mai iaith sydd yn deillio o’r Lladin yw’r Gatalaneg, mae modd defnyddio gwybodaeth o ieithoedd mwy cyfarwydd fel Ffrangeg a Sbaeneg, ynghyd ag Eidaleg a Phortiwgaleg i geisio deall y testun. Mae Her Gyfieithu 2018 felly’n gyfle i ymestyn cyhyrau ieithyddol y deall yn ogystal â throsi hynny’n gelfydd i’r Gymraeg. Caniateir i gystadleuwyr fwrw ati i greu cyfieithiad mewn unrhyw ffordd a ddymunant, gan ddefnyddio unrhyw adnoddau ar-lein, mewn print, neu trwy gydweithio ag eraill.
 


 

Y beirniad eleni yw Ned Thomas a’r dyddiad cau ar gyfer cystadlu yw 10 Gorffennaf 2018.

Cyflwynir gwobr o £100 gan Mercator Rhyngwladol a Ffon yr Her Gyfieithu o waith llaw Elis Gwyn a noddir gan Gymdeithas Cyfieithwyr Cymru, ond noder mai un wobr o ganpunt ac un ffon fydd, waeth faint o bobl fydd wedi cyfrannu at yr ymgais fuddugol!

Rhaid cystadlu drwy wefan Wales Pen Cymru gan nodi ffugenw. Codir ffi o £6 am bob ymgais. Caniateir i gystadleuwyr gyflwyno mwy nac un ymgais wrth dalu’r nifer priodol o ffioedd ymgeisio. 

Cyhoeddir enw’r enillydd ddydd Iau 9fed Awst yn yr Eisteddfod Genedlaethol mewn digwyddiad arbennig a fydd yn gyfle i glywed rhagor am waith PEN ac am ddatblygiadau yng Nghatalunya. Gobeithir y bydd teilyngdod unwaith eto eleni ac y cyhoeddir y cyfieithiad buddugol a’r feirniadaeth yn O’r Pedwar Gwynt ar-lein ar y dydd. 
 

 

Testun Her Gyfieithu 2018

Fa dies que crides pels carrers que no tens por.
Prò arribes a casa ―i no pots cantar.
Esdevindrem alquimistes
i dels temors, en farem flors:
escrius la consigna a les pancartes.
Prò arribes a casa ―i no pots cantar.
Què coi en sabem, de l’alquímia, nosaltres?
Què coi en sé, jo, del pes de l’or, de la substància?
Per fer l’experiment, pintem ben gran als murs
que valen el mateix totes les ànimes.
Prò arribes a casa ―i no pots cantar.
Aturarem la fam penjant els davantals
i resistint el setge amb pa i formatge:
etzibes la resposta que ha de salvar el món.
Prò arribes a casa ―i no pots cantar.
I sola, arraulida al racó de la pregària,
obres la boca en desesper i demanes:
per què tanta veu, si no us puc dar consol?

LML, 3 novembre, o'r casgliad Venus volta gan Laia Martinez i López (Lleonard Muntaner, 2018)

Mae O’r Pedwar Gwynt yn gyhoeddiad annibynnol. Mae pob tanysgrifiad a chyfraniad yn hynod werthfawr wrth geisio sicrhau dyfodol llewyrchus i’r cylchgrawn.


Dyddiad cyhoeddi: 06·06·2018

Yn ôl i frig y dudalen

Cyfansoddi


Ruth Richards

‘DEW,’ MEDDAI NOW-HOW, gan ryfeddu at lun y Marcwis yn ei deits gwynion, gyda phlethen hir a phagoda ar ei ben. ‘Tydi hwn ddim byd tebyg i’r crach arferol.’ ​Gwenodd Annie arno, ei phenelin yng nghledr un llaw ac un o sigaréts Senior Service Now yn hongian rhwng deufys y llall, mewn ystum a…

Dadansoddi


Elin Haf Gruffydd Jones

Ym myd cyhoeddi, nodir yr Hydref gan Ffair Lyfrau Frankfurt sydd, gyda llaw, yn arddel ei henw swyddogol Almaeneg, Frankfurter Buchmesse, hyd yn oed wrth gyfathrebu’n Saesneg ac yn rhyngwladol. Dyma ganolbwynt y farchnad ar gyfer y diwydiant hwn, gyda dros 7,000 o stondinwyr, 10,000 o…

Adolygu


Dyfrig Williams

Cyfrol i herio ein persbectif ar fyd gwaith a'r cyd-destun economaidd sy'n ei hybu yw Bullshit Jobs: A Theory gan yr anthropolegydd David Graeber. Mae'r awdur, sydd yn Athro yn yr LSE, eisoes yn adnabyddus am fathu'r slogan y mudiad Occupy Wall Street, 'We are the 99%', ac am…

Cyfansoddi


Frank Olding

Casgliad Frank Olding ddaeth yn ail yng nghystadleuaeth y Goron eleni yn Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd. Rydym yn falch o gyhoeddi detholiad o'r cerddi ar Ddiwrnod Cenedlaethol Barddoniaeth 2018.

Cyfansoddi


Mihangel Morgan

Gwn fod y Fanaweg wedi cael ei hatgyfodi gyda chryn lwyddiant yn ddiweddar, ac yn wir, maentumiai rhai na fu iddi farw gyda Ned Maddrell o gwbl. Ond credaf ei bod yn deg dweud iddi ddod i ben fel iaith…

Dadansoddi


Andrew Green

Roedd y cwpwrdd tridarn yn unigryw i Eryri a’r ardal gyfagos. Fe’i gwelid yn aml yn nhai ffermwyr cyfoethog a boneddigion. Tra dechreuodd arddulliau newydd ddylanwadu ar ddodrefn mewn mannau eraill, goroesodd y traddodiad lleol a ffynnu, o tua 1660 i tua 1770.

Gwneid…

Dadansoddi


Andrew Green

Erbyn diwedd y ddeunawfed ganrif, Caerfyrddin oedd prif ganolfan argraffu a chyhoeddi Cymru. Tua 1792, cyhoeddodd John Daniel, yr argraffydd blaenaf yn y dref, bamffled un ar bymtheg o dudalennau, ar werth am geiniog, a ysgrifennwyd gan ddyn anhysbys, ‘Cymro, gelynol i bob…

Dadansoddi


Andrew Green

Roedd Evan Roberts yn gyn-löwr ifanc o Gasllwchwr oedd yn hyfforddi i fod yn weinidog gyda’r Methodistiaid. Ym mis Tachwedd 1904, ym Mlaenannerch ger Aberteifi, fe’i llethwyd gan weledigaeth ddwys. ‘Pwysodd iachawdwriaeth eneidiau yn drwm arnaf. Teimlais ar dân am fynd trwy Gymru gyfan i ddweud wrth y bobl am y…