Cyfansoddi

‘Proclames de Llibertat’

Her Gyfieithu 2018


Elin Haf Gruffydd Jones

Amser darllen: 3 munud

06·06·2018

Y bardd Laia Martinez i López (neu Laia Malo) yn 2016

Cerdd o’r Gatalaneg yw’r darn gosod eleni ar gyfer yr Her Gyfieithu, y gystadleuaeth cyfieithu llenyddol a drefnir yn flynyddol gan Gyfnewidfa Lên Cymru mewn cydweithrediad â PEN Cymru, Cymdeithas Cyfieithwyr Cymru ac O’r Pedwar Gwynt. Amcanion yr Her Gyfieithu yw ysgogi a meithrin diddordeb mewn cyfieithu creadigol a llenyddol i’r Gymraeg, gan gael ychydig o hwyl ar yr un pryd, a thynnu sylw at ryddid mynegiant a hawliau ieithyddol, yn unol ag amcanion PEN Cymru a PEN Rhyngwladol.

Twrci

Llynedd, dewiswyd cerdd gan Nâzım Hikmet, un o feirdd mwyaf Twrci’r ugeinfed ganrif, gan osod her a fyddai’n gofyn i’r cystadleuwyr lywio’u ffordd drwy gasgliad o adnoddau ar-lein – gan gynnwys cyfieithiadau o’r gerdd i nifer o ieithoedd mwy cyfarwydd. Daeth deg ymgais i law a derbyniodd bedair ohonynt ganmoliaeth arbennig. Er bod y beirniad, Caroline Stockford, yn medru Twrceg a Chymraeg, ni thybir bod y cyfuniad ieithyddol hwnnw gan yr un o’r cystadleuwyr. Roedd hyn yn arwydd i ni y gallem fentro eto a chynnig testun i’r Her Gyfieithu mewn iaith nad yw’n un o’r rhai a ddysgir yn ein system addysg.

Catalunya

Mae sefyllfa gyfredol Catalunya wedi bod yn fyw yn ein newyddion ers Hydref 2017. Gwelsom olygfeydd trawiadol o’r refferendwm dadleuol ar annibyniaeth drwy sgriniau gwefannau cymdeithasol, y cyfryngau darlledu a’r wasg. Cyhoeddodd y dyddiolyn ar-lein Vilaweb gyfres o gerddi gan feirdd ‘Proclames de Llibertat’ (Datganiadau Rhyddid) fel ymateb i’r cyfnod hwn. Un o blith y rheiny yw’r gerdd ddi-deitl isod gan Laia Martinez i López (neu Laia Malo), sydd yn ddarn gosod Her Gyfieithu 2018. Bellach, mae’r gerdd hon wedi ei chynnwys ym mhumed cyfrol y bardd, sef Venus volta (Lleonard Muntaner, 2018). Mae Laia Malo hefyd yn gyfieithydd o’r Rwsieg ac yn ail hanner band electronig Jansky.

Nid yw’r unigolion sydd yn medru’r Gymraeg a’r Gatalaneg – ac yn gallu cyfieithu barddoniaeth – yn niferus. Serch hynny, gan mai iaith sydd yn deillio o’r Lladin yw’r Gatalaneg, mae modd defnyddio gwybodaeth o ieithoedd mwy cyfarwydd fel Ffrangeg a Sbaeneg, ynghyd ag Eidaleg a Phortiwgaleg i geisio deall y testun. Mae Her Gyfieithu 2018 felly’n gyfle i ymestyn cyhyrau ieithyddol y deall yn ogystal â throsi hynny’n gelfydd i’r Gymraeg. Caniateir i gystadleuwyr fwrw ati i greu cyfieithiad mewn unrhyw ffordd a ddymunant, gan ddefnyddio unrhyw adnoddau ar-lein, mewn print, neu trwy gydweithio ag eraill.
 


 

Y beirniad eleni yw Ned Thomas a’r dyddiad cau ar gyfer cystadlu yw 10 Gorffennaf 2018.

Cyflwynir gwobr o £100 gan Mercator Rhyngwladol a Ffon yr Her Gyfieithu o waith llaw Elis Gwyn a noddir gan Gymdeithas Cyfieithwyr Cymru, ond noder mai un wobr o ganpunt ac un ffon fydd, waeth faint o bobl fydd wedi cyfrannu at yr ymgais fuddugol!

Rhaid cystadlu drwy wefan Wales Pen Cymru gan nodi ffugenw. Codir ffi o £6 am bob ymgais. Caniateir i gystadleuwyr gyflwyno mwy nac un ymgais wrth dalu’r nifer priodol o ffioedd ymgeisio. 

Cyhoeddir enw’r enillydd ddydd Iau 9fed Awst yn yr Eisteddfod Genedlaethol mewn digwyddiad arbennig a fydd yn gyfle i glywed rhagor am waith PEN ac am ddatblygiadau yng Nghatalunya. Gobeithir y bydd teilyngdod unwaith eto eleni ac y cyhoeddir y cyfieithiad buddugol a’r feirniadaeth yn O’r Pedwar Gwynt ar-lein ar y dydd. 
 

 

Testun Her Gyfieithu 2018

Fa dies que crides pels carrers que no tens por.
Prò arribes a casa ―i no pots cantar.
Esdevindrem alquimistes
i dels temors, en farem flors:
escrius la consigna a les pancartes.
Prò arribes a casa ―i no pots cantar.
Què coi en sabem, de l’alquímia, nosaltres?
Què coi en sé, jo, del pes de l’or, de la substància?
Per fer l’experiment, pintem ben gran als murs
que valen el mateix totes les ànimes.
Prò arribes a casa ―i no pots cantar.
Aturarem la fam penjant els davantals
i resistint el setge amb pa i formatge:
etzibes la resposta que ha de salvar el món.
Prò arribes a casa ―i no pots cantar.
I sola, arraulida al racó de la pregària,
obres la boca en desesper i demanes:
per què tanta veu, si no us puc dar consol?

LML, 3 novembre, o'r casgliad Venus volta gan Laia Martinez i López (Lleonard Muntaner, 2018)

Mae O’r Pedwar Gwynt yn gyhoeddiad annibynnol. Mae pob tanysgrifiad a chyfraniad yn hynod werthfawr wrth geisio sicrhau dyfodol llewyrchus i’r cylchgrawn.


Dyddiad cyhoeddi: 06·06·2018

Yn ôl i frig y dudalen

Dadansoddi


Rhys Llwyd

Yn 1974, bu R Tudur Jones yn ddylanwadol wrth i Blaid Cymru geisio penderfynu lle y safai ar y sbectrwm dde-chwith. Roedd Tudur Jones, fel Gwynfor, yn credu na ddylai Plaid Cymru ildio i rethreg yr oes, hynny yw na ddylai ddatgan a…

Cyfansoddi


Elin Haf Gruffydd Jones

Meddai bardd Her Gyfieithu 2019, Julia Fiedorczuk o Wlad Pwyl: ‘Yr hyn sy'n ddelfrydol i mi ydy barddoniaeth sydd yn ymgomio gyda disgyblaethau eraill, er enghraifft bioleg; barddoniaeth sydd yn agored i ystod eang o fodau ac emosiynau, ond sydd hefyd ar yr un pryd yn ostynedig ac yn…

Dadansoddi


Aled Gruffydd Jones

‘La verdad no le interesa a nadie’, nid yw’r gwir o ddiddordeb i neb. Rhain oedd geiriau rhybuddiol ac iasoer un o gyfeillion Javier Cercas pan glywodd am fwriad disyfyd yr awdur i gychwyn cloddio i hanes ac ymdreiddio i feddylfryd ewythr ei fam, y ffasgydd brwdfrydig Manuel…

Dadansoddi


Gareth Leaman

Yn y misoedd diwethaf, ar hyd ac ar led Cymru, daeth dau fudiad protest gwahanol ond rhyng-gysylltiedig i'r amlwg, gan ddod at ei gilydd yn ein prifddinas. Y cyntaf yw'r adain Gymreig i'r mudiad rhyngwladol Extinction Rebellion a fu allan ar y stryd yn…

Dadansoddi


Morgan Owen

Beth yw wyneb poblyddiaeth? Wyneb blinedig, trist, trallodus. Nid yw’r ffromi a’r ysgyrnygu ond crychau egnïol, dros dro, ar y wyneb hwn; yn y dwfn y mae’r casineb yn llechu. A phrin mewn gwirionedd y bydd y casineb hwn yn brigo’n agored yng nghwrs y rhygnu…

Dadansoddi


Bethan Wyn Jones

I mi, un o linellau mwyaf dirdynnol y Gymraeg ydi hon gan Dafydd Namor: ‘Ni ddyly Mai ddeilio mwy.’ Fedra i ddim meddwl am lawer o bethau gwaeth na Mai yn methu deilio. Ond dyma ydi hanfod adroddiad a gyhoeddwyd 6 Mai 2019 gan y…

Adolygu


Rhianwen Daniel

Mae cymhwyso damcaniaeth ôl-drefedigaethol at hanes, diwylliant a gwleidyddiaeth Cymru wedi dod yn gynyddol ffasiynol dros y blynyddoedd diwethaf. Enghraifft newydd o hyn yw llyfr Martin Johnes, Wales: England’s Colony? Yn y gyfrol hon, dadleuir i'r gwrthwyneb na ddylid dehongli’r berthynas rhwng Cymru a Lloegr mewn termau trefedigaethol.

Cyfansoddi


Boz Groden

Bu ein cartwnydd yn y Gwrthryfel yn erbyn Difodiant ac yn tynnu lluniau o'r hyn a welai'n digwydd o'i gwmpas yn ystod y pythefnos dwys hwn o brotestio yn Llundain.