Cyfweld

Hanfodion y Dolig

Awen Menai, Porthaethwy


Ruth Richards

Amser darllen: 4 munud

25·11·2017

Daeth yn amser i gyrchu hanfodion dianghenraid drachefn; y rhuthr blynyddol am anrhegion Nadolig. Ac os digwydd i chwi fod ym Môn dros y cyfnod hwn, fe welwch fod trefi Biwmares a Phorthaethwy'n prysur gystadlu am y farchnad mewn addurniadau, hylifau a chanhwyllau persawrus, sgarffiau, tlysau – pob math o betheuach sy'n debyg o apelio ar ddiwrnod dilewyrch at y sawl sydd dan bwysau tymhorol i wario ar anrhegion a mân foes bethau.

Ymddengys bod y gornel hon o Fôn yn cael cryn hwyl ar annog ymwelwyr a Monwysion fel ei gilydd i wario. Ceir dwy stryd fawr ffyniannus, yn llawn o siopau bach annibynnol. Lle perffaith – yn unol â'r ystrydeb – i wared rhag cynnwrf a dal ati; a beth well wedyn na photel o olew oglau da gyda phriciau ynddi i wasgaru'n obeithiol ryw chwa fach o foethusrwydd fforddiadwy?

Dwy dref fechan yn ne'r ynys yn anelu am yr un farchnad ydi'r rhain, ond gyda'r Borth yn llwyddo i wneud hynny, os nad yn gwbl Gymreigaidd, yna'n sicr gyda mwy o sylw i naws ei lleoliad a pharch tuag at y farchnad Gymreig. Mae hynny'n siwtio i'r dim y sawl a werthfawroga foesoldeb a moesgarwch gwasanaeth Cymraeg – yn enwedig wrth siopa am hanfodion dianghenraid.

Mae siop Awen Menai, sydd wedi ei lleoli'n glyd ar ganol Stryd Fawr y Borth, yn crisialu'r ddelwedd hon. Mae'n siop ddel, fel pin mewn papur ac yn llawn o gardiau cyfarch Cymraeg y byddech yn falch o'u fframio, heb sôn am eu gyrru; nwyddau gyda chynlluniau map Arolwg Ordnans o Fôn arnynt; tlysau, crochenwaith – a llyfrau, wrth gwrs, sy'n hanfodion angenrheidiol i lawer ac yn enwedig, mi dybiwn, i ddarllenwyr O'r Pedwar Gwynt.

Awen Menai

Mae'r perchennog Rhiannon Elis-Williams yn bendant ei barn mai siop lyfrau'n fwy na dim arall yw Awen Menai, gan gydnabod ar yr un pryd bod yr anrhegion a'r cardiau, nid yn unig yn cynnig ail fusnes, ond hefyd yn ffurfio cyflwyniad atyniadol i Gymru a'i diwylliant. Yn rhyfeddol, nid at ymwelwyr yn unig yr anelir hyn, ond at y sawl sy'n ddihyder eu Cymreictod yn ogystal. Datganiad ysgytiol sy'n dangos maint y gwaith a'r gofal sydd ei angen os am Gymreigio'r stryd fawr a'r byd adwerthu'n gyffredinol.

Fel y byddai rhywun yn disgwyl o ystyried ethos cynhwysol y busnes a'r detholiad gofalus o ddeunydd cyfrwng Saesneg am Gymru, mae cwsmeriaeth y siop yn eang a'r stoc yn apelio at eu cwsmeriaid craidd ac ymwelwyr fel ei gilydd. Dywed Rhiannon fod symud y siop i safle amlycach ar y stryd fawr wedi bod yn fanteisiol o safbwynt denu cwsmeriaid newydd. Bu'n gyfle hefyd i ail-gynllunio'r siop, yn unol â'i delfryd. Gŵr Rhiannon, Ioan, fu'n ymwneud â'r dylunio, a hithau wedyn yn gofalu am y manylion. Ac mae ôl llafur cariad y ddau i'w weld yn glir.

Fel llawer un sy'n dyheu am newid, bu'n freuddwyd gan Rhiannon gael siop ei hun. Dywed gyda gwên ei bod ers blynyddoedd wedi ffansïo ei hun fel Juliette Binoche yn y ffilm Chocolat; a phwy, mewn difri, a welodd y ffilm honno erioed heb feddwl yr un peth? Cyfuniad o hel meddyliau yn ystod seibiant mamolaeth a chydamseriad twt a'i pwniodd i wireddu ei breuddwyd. Digwydd pasio Awen Menai, a meddwl, tybed ...? Yna, gweld yn y papur bro bod y perchnogion blaenorol yn awyddus i werthu'r busnes ac ymddeol. Ac wrth wireddu ei dymuniad, fe sicrhaodd yn ogystal bod modd i bobl de Môn barhau i bicio i'r Borth am lyfrau Cymraeg.

Yn y Borth y magwyd Rhiannon ond, ers agor y siop, dywed ei bod hithau, ei gŵr Ioan a'u dwy ferch yn teimlo eu bod yn agosach nag erioed at galon y gymuned: bod y fenter wedi cadarnhau a sefydlogi eu gwreiddiau yn yr ardal. Mae hynny i'w ddisgwyl ar un wedd, ac eto mae'n dangos mor hawdd yw anghofio neu ddiystyru'r elfen foddhaol hon o redeg busnes teuluol. Mae'n atgoffa rhywun o werth creiddiol busnesau lleol o safbwynt magu cyswllt â'r cwsmeriaid – a thrwy estyniad, wrth gwrs, effaith gadarnhaol hynny ar naws y gwasanaeth.

Er y bod Rhiannon yn parhau i weithio'n rhan-amser fel cyfieithydd, mae'n amlwg bod Awen Menai'n llawer iawn mwy na difyrrwch iddi. Siarada'n angerddol a byrlymus am gynlluniau i adeiladu estyniad i'r siop ac am yr her o greu awydd am lyfrau Cymraeg ymysg plant wrth i gyllidebau ysgolion a llyfrgelloedd grebachu. Ymddiheura wrth basio 'am y golwg'. Pa olwg? yw'r ymateb amlwg, gan nad oes golwg siop lyfrau lychlyd a'i phentyrrau simsan o gyfrolau anhrefnus ar gyfyl Awen Menai.

Mae lle ac apêl i siop lyfrau flêr wrth gwrs, a chanlyniad digon tebyg a geir o siopa yn Awen Menai, sef gadael gyda mwy o helfa na'r bwriad. Fel gydag unrhyw siop lyfrau, mae yma gyfrolau i demtio rhywun i ychwanegu at y rhestr siopa, gyda'r bonws ychwanegol o allu croesi sawl anrheg arall oddi ar y rhestr dymhorol. 


Mae Ruth Richards yn Brif Weithredwr Dyfodol i'r Iaith ac yn rhan o dîm golygu a chynhyrchu O'r Pedwar Gwynt. Gellir darllen pennod o'i nofel Pantywennol (Y Lolfa, 2016) yn y fan hon.


Mae O’r Pedwar Gwynt yn gyhoeddiad annibynnol. Mae pob tanysgrifiad a chyfraniad yn hynod werthfawr wrth geisio sicrhau dyfodol llewyrchus i’r cylchgrawn.


 

Categorïau:

Ruth Richards, Siop lyfrau, Môn

 


Ymddengys bod y gornel hon o Fôn yn cael cryn hwyl ar annog ymwelwyr a Monwysion fel ei gilydd i wario. Lle perffaith - yn unol â'r ystrydeb - i wared rhag cynnwrf a dal ati

Dyddiad cyhoeddi: 25·11·2017

Yn ôl i frig y dudalen

Adolygu


Jane Aaron

Mae’r elw o werthiant y nofel hon yn mynd tuag at helpu ffoaduriaid rhyfel. Dyna’r hyn mae prif gymeriad Llinynnau, Ceridwen Jeremy, yn ei wneud hefyd, wrth iddi roi lloches yn ei chartref yng nghefn gwlad Ceredigion i ffoaduriaid o’r rhyfel yn Syria, yn ogystal â…

Cyfansoddi


Llŷr Gwyn Lewis

Bydoedd pell oedd y rhai a lygrwn i, a 'machau ar gontrol pad fy arddegau. Saethu hwrod ar draeth yn Miami; trywanu ellyllod yn Hyrule a Spira, achub Zelda; a liw nos, a'r dref yn dawel, esgyn o'r sybmarîn i hel Natsïaid ynghyd a'u llosgi â'm fflamdaflwr rhwng y sgwâr a'r stryd ... 

Cyfweld


Esyllt Angharad Lewis

Mae Mary Lloyd Jones wedi arddangos yn rheolaidd ers y 60au, yng Nghymru, ym Mhrydain ac yn rhyngwladol. Mae ei gwaith i'w weld mewn nifer o gasgliadau cyhoeddus a phreifat. Bu’n gweithio fel artist preswyl yn yr Iwerddon, Philadelphia, Vermont, yr Eidal, Catalwnia, Rajasthan, yr Alban a Llydaw. Ceir arddangosfa o'i gwaith (25 o baentiadau) yn Oriel Tegfryn,…

Cyfansoddi


Llŷr Gwyn Lewis

O le dwi’n sbio lawr fan hyn, mae pethau’n edrych yn ddu braidd, a gormod rywsut o bren i adael i’r balŵn hwn adael y ddaear; iddo fedru hedeg hyd yn oed o lenwi’r siambar, sori, mor llawn o aer poeth â hyn ... 

Cyfansoddi


Ruth Richards

‘DEW,’ MEDDAI NOW-HOW, gan ryfeddu at lun y Marcwis yn ei deits gwynion, gyda phlethen hir a phagoda ar ei ben. ‘Tydi hwn ddim byd tebyg i’r crach arferol.’ ​Gwenodd Annie arno, ei phenelin yng nghledr un llaw ac un o sigaréts Senior Service Now yn hongian rhwng deufys y llall, mewn ystum a…

Dadansoddi


Elin Haf Gruffydd Jones

Yn y byd cyhoeddi, nodir yr Hydref gan Ffair Lyfrau Frankfurt sydd, gyda llaw, yn arddel ei henw swyddogol Almaeneg, Frankfurter Buchmesse, hyd yn oed wrth gyfathrebu’n Saesneg ac yn rhyngwladol. Dyma ganolbwynt y farchnad ar gyfer y diwydiant hwn, gyda dros 7,000 o stondinwyr, 10,000 o newyddiadurwyr,…

Adolygu


Dyfrig Williams

Cyfrol i herio ein persbectif ar fyd gwaith a'r cyd-destun economaidd sy'n ei hybu yw Bullshit Jobs: A Theory gan yr anthropolegydd David Graeber. Mae'r awdur, sydd yn Athro yn yr LSE, eisoes yn adnabyddus am fathu'r slogan y mudiad Occupy Wall Street, 'We are the 99%', ac am…

Cyfansoddi


Frank Olding

Casgliad Frank Olding ddaeth yn ail yng nghystadleuaeth y Goron eleni yn Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd. Rydym yn falch o gyhoeddi detholiad o'r cerddi ar Ddiwrnod Cenedlaethol Barddoniaeth 2018.