Dadansoddi

‘Els segadors’

Pleidlais dros annibyniaeth 27 Hydref 2017


Ned Thomas

Amser darllen: 3 munud

01·11·2017

Ddydd Gwener, 27 Hydref 2017, pleidleisiodd Senedd Catalwnia dros annibyniaeth. Darllenwyd y datganiad ffurfiol gan y Llywydd Carme Forcadell, ac yna canwyd yr anthem genedlaethol 'Els segadors' (y medelwyr neu'r cynaeafwyr). Aeth yr Arlywydd Carles Puigdemont allan i annerch y dorf – yn eu plith, meiri nifer fawr o drefi Catalwnia – a gwaeddwyd 'Llibertat!' Canwyd a gwaeddwyd gydag arddeliad, ac yr oedd ymdeimlad o hanes ymhlyg ymhob gair a gweithred.

Poster Libertat! Lluniwyd geiriau ac alaw'r anthem genedlaethol ar ddiwedd y 19eg ganrif ar sail cerdd a gasglwyd o'r traddodiad llafar. Y digwyddiad a gofnodir yn y gân yw gwrthryfel y medelwyr yn 1640-41, pan gododd gwerin gwlad yn erbyn gormes haerllug milwyr Castilla yn eu tir. Roedd hi'n adeg y cynhaeaf, a daeth llu o fedelwyr i Barcelona heb i'r awdurdodau sylwi bod dim byd anarferol ar y gweill. Ymunodd nifer o arweinwyr y dosbarth canol â'r gwrthryfel, yn eu plith y clerigwr Pau Claris, a gofir hefyd am iddo sicrhau mai Catalaneg fyddai iaith pregethau yn yr eglwys. Trechwyd byddinoedd Castilla (gyda chymorth Ffrainc) a datganwyd annibyniaeth Catalwnia am y tro cyntaf erioed.

Sylwer nad brenhiniaeth a gyhoeddwyd ond gweriniaeth – fel y tro hwn, ac fel y tro diwethaf, sef 1934. Lluis Companys oedd yr arlywydd bryd hynny ac yn ystod rhyfel cartref Sbaen. Fe'i dienyddiwyd gan Franco yn 1940. I gyfnod y rhyfel cartref y perthyn y darlun a atgynhyrchir fa hyn. Roedd anarchwyr y Federación Anarquista Ibéricaar (FAI) ar eu cryfaf yng Nghatalwnia a dyma un o'u posteri. Roedd y cryman yn y cyfnod yn dal yn erfyn cyffredin yng nghefn gwlad. Yr oedd yn debyg (ac eto'n wahanol) i symbol y Comiwnyddion, sef y morthwyl a'r cryman; yr oedd hefyd yn ategu traddodiad cenedlaethol 'Els segadors'. 

Mae O’r Pedwar Gwynt yn gyhoeddiad annibynnol. Mae pob tanysgrifiad a chyfraniad yn hynod werthfawr wrth geisio sicrhau dyfodol llewyrchus i’r cylchgrawn.


Roedd hi'n adeg y cynhaeaf, a daeth llu o fedelwyr i Barcelona heb i'r awdurdodau sylwi bod dim byd anarferol ar y gweill

Dyddiad cyhoeddi: 01·11·2017

Yn ôl i frig y dudalen

Adolygu


Guto Dafydd

Mae cerddi arobryn cadair a choron eleni’n gweddu i’r dim i’r brifwyl agored, orfoleddus, herfeiddiol a gafwyd ym Mae Caerdydd. O ran arddull, maent yn hygyrch – yn rhwydd i’w darllen, a throeon ymadrodd yn pefrio oddi ar y dudalen. O ran cynnwys, maent yn…

Dadansoddi


Nathan Abrams

Ydw i o'r farn bod Jeremy Corbyn yn wrth-Semitaidd? Nac ydw. A yw'n fygythiad dirfodol i Iddewon y Deyrnas Unedig? Nac ydi. Ydi maniffesto Llafur yn wrth-Iddewig? Nac ydi. A oes gan Corbyn broblem gydag Israel? Oes, mae ganddo. Ond nid…

Adolygu


Ruth Richards

Wrth i gamerâu cryno a rhad gyrraedd y farchnad ar ddiwedd y bedwaredd ganrif ar bymtheg, gwelwn y cwmni Kodak yn anelu eu nwyddau at ferched ifanc. Dyma grŵp demograffaidd a elwir ganddynt yn 'Kodak Girl', enw sy'n cyfleu a manteisio ar feiddgarwch ac…

Dadansoddi


Annwyl Olygyddion,

Yn yr awyrgylch anoddefgar sydd ohoni, hoffwn dynnu eich sylw at garreg fedd go arbennig ym mynwent Bethesda Manod, Blaenau Ffestiniog. Yn wynebu'r Moelwyn Mawr ceir carreg fedd syml o lechfaen 'Stiniog gyda'r arysgrif canlynol arni: In Loving Memory of Professor Achill Rappaport of Vienna,…

Dadansoddi


Fflur Arwel

Bore digon tebyg i’r arfer oedd y bore Sadwrn hwnnw yn y Shaftesbury Hand Car Wash yng Nghasnewydd. Roedd haul Mehefin yn crasu'r tarmac ac arogl coffi rhad yn cymysgu gyda sebon wrth i’r gweithwyr fynd ati i lanhau’r ceir. Yn eu plith yr oedd dyn ifanc tair ar hugain mlwydd oed o’r enw Mustafa Dawood.…

Adolygu


Diane Bailey

Fel cyfanwaith, mae'r arddangosfa hon yn rhoi i ni bortread o gymoedd de Cymru, heb y bobl. Meddai Stokes, ‘I was well into this endeavour before I saw that the Valleys people were absent. Or were they?' Mewn gwrthgyferbyniad gyda'r tai teras twt a…

Dadansoddi


Huw L Williams

Eisteddfod hamddenol oedd hi fod. Roedd y maes, yn gyfleus iawn, nepell o fy nghartref yn Grangetown. A minnau wedi cael hen ddigon o ruthro'n chwyslyd rhwng gormod o bebyll yn Eisteddfodau'r blynyddoedd diwethaf y bwriad y tro hwn oedd mwynhau’r adloniant,…

Adolygu


Elin Meredith

Nofel a ddatblygir ar gynfas eang yw Taith yr Aderyn. Mae’n ein tywys i diroedd pell, i fyd o lynnoedd, mynyddoedd a choedwigoedd. Dyma'r byd digyfnod y lluniodd Alun Jones yn wreiddiol yn Lliwiau’r Eira (Gomer, 2012). Mae’r amwysedd o ran lleoliad a chyfnod yn ei gosod ar wahân i…