Dadansoddi

#MustafaDawood


Fflur Arwel

Amser darllen: 5 munud

30·08·2018

Bore digon tebyg i’r arfer oedd y bore Sadwrn hwnnw yn y Shaftesbury Hand Car Wash yng Nghasnewydd. Roedd haul Mehefin yn crasu'r tarmac ac arogl coffi rhad yn cymysgu gyda sebon wrth i’r gweithwyr fynd ati i lanhau’r ceir. Yn eu plith yr oedd dyn ifanc tair ar hugain mlwydd oed o’r enw Mustafa Dawood. Yn geisiwr lloches, roedd yn un o’r gweithwyr, ac felly'n torri'r gyfraith oherwydd nid oes hawl i weithio gan geiswyr lloches yn y Deyrnas Gyfunol. Yn sydyn, daeth sgrech teiars ceir i darfu ar lonyddwch y bore. Cerbyd Immigration UKBA – yr UK Border Control. Allan o'r cerbyd neidiodd criw o swyddogion mudo mewn lifrai swyddogol.

A’i gorff yn chwys dan ofn ac mewn moment o banig, gollyngodd Mustafa ei offer gwaith a rhedodd. Dringodd ar ben to ffatri gyfagos er mwyn ceisio dianc rhag y swyddogion oedd yn prysur ddod ar ei ôl. Yn ei ruthr, collodd ei droedle gan ddisgyn dros ddeugain troedfedd. Er gwaethaf yr ymdrechion i’w achub, bu farw yn Ysbyty Athrofaol Cymru, Caerdydd.

Ganed Mustafa yn Al-Fashir, sef prifddinas fechan gwladwriaeth gogledd Darfur yn Y Swdan. Roedd yn un o chwech o blant – pedwar brawd a dwy chwaer, a chafodd blentyndod digon dedwydd yn gweithio gyda’i dad yn y siop neu ar gefn lori. Tan ddaeth y rhyfel.

Yn Chwefror 2003, fe ddechreuodd Byddin Rydd Y Swdan (Sudan Liberation Army) a’r Mudiad dros Gyfiawnder a Chydraddoldeb (Justice and Equality Movement) ymladd yn erbyn y llywodraeth oedd yn gormesu’r boblogaeth Affricanaidd ddu yn Darfur. Ymateb y wladwriaeth oedd dechrau ymgyrch o hil-laddiad yn erbyn llwythi’r Fur, Masalit a Zaghawa, sef llwyth Mustafa a’i deulu. Ac yntau ond yn ei arddegau, dihangodd Mustafa ar ei ben ei hun, gan fentro ar daith beryglus am y gogledd – yn gyntaf i’r Aifft, yna ar draws Môr y Canoldir i’r Eidal, nes teithio drwy Calais yn Ffrainc i gyrraedd Southampton yn 2015. 
 

Llun gan SOAS Detainee Support @sdetsup

Chwe mis yn ôl, symudwyd Mustafa i faestref Allt-Yr-Ynn ar gyrion Casnewydd ble cafodd ei roi mewn ystafell mewn tŷ oedd yn cael ei redeg gan gwmni preifat ar ran Swyddfa Gartref Llywodraeth Prydain. Yno, dechreuodd wneud ffrindiau. Daeth i adnabod nifer o’r cyfeillion hyn drwy gyfrwng yr elusen leol, The Sanctuary sydd yn rhoi cefnogaeth i ffoaduriaid a cheiswyr lloches yn yr ardal. Rhoddodd yntau gefnogaeth i’w ffrindiau newydd, gan roi cymorth iddynt gyda’u ceisiadau drwy gyfieithu ar eu rhan a thrwy eu holi am eu hanesion a’u diwylliannau hwythau. Bu’n mwynhau gweithio ar randir canolfan yr elusen gan dyfu llysiau o bob math.

Er bod rhai aelodau o deulu Mustafa wedi bod yn llwyddiannus yn eu ceisiadau am loches, nid oedd achos Mustafa ei hun mor syml. Nid oedd Swyddfa Gartref Llywodraeth Prydain yn credu ei fod yn perthyn i lwyth y Zaghawa a gwrthodwyd ei gais gwreiddiol am loches. Wedi hynny, aeth ei deulu ac aelodau o’r gymuned gydag ef i’r llys fel tystion gan bledio ei achos. Unwaith eto, fe wrthodwyd ei gais. Aeth y teulu at gyfreithiwr ac aros i glywed gan arbenigwr cyfreithiol fyddai’n gallu profi i’r Swyddfa Gartref fod Mustafa yn dod o Darfur. 

Arhosodd Mustafa bron i ddwy flynedd am yr adroddiad hwn ac unwaith yn rhagor, gwrthodwyd ei gais. Ysgrifennodd yr arbenigwr cyfreithiol at y Swyddfa Gartref gan ei gwneud yn glir bod eu penderfyniad yn anghywir a bod angen iddynt ailystyried ar fyrder. Fel y pum cant o geiswyr lloches sydd yng Nghasnewydd ar hyn o bryd, arhosodd Mustafa yn boenus o hir am ddyfarniad. Roedd Swyddfa Gartref Llywodraeth Prydain yn dal i 'ystyried ei achos' pan fu farw.

Mae dileu hawl ceiswyr lloches i weithio yn gorfodi pobl i dderbyn amodau gwaith anniogel lle maent yn agored i gael eu cam-drin. Mae’r bygythiad o gael eu cadw yn y ddalfa a’u halltudio, heb sôn am orfod byw o fewn cyfyngiadau polisïau caled, yn ddigon i wneud bywyd yn amhosibl iddynt. Ar gyfartaledd, mae ceiswyr lloches yn y Deyrnas Gyfunol yn treulio rhwng 10 a 15 mlynedd yn y system yn aros i glywed os yw eu cais yn llwyddiannus. Yn ôl ystadegau Cynulliad Cenedlaethol Cymru ar gyfer y flwyddyn 2016, mae 2,872 o geiswyr lloches yn byw yng Nghymru – y mwyafrif yn byw yn ninasoedd Caerdydd, Abertawe a Chasnewydd a thref Wrecsam.

O ganlyniad i ddiddymu ei gefnogaeth ariannol, dechreuodd Mustafa weithio er mwyn ennill bywoliaeth, fel miloedd o geiswyr lloches eraill. Yn ôl un llygad-dyst roedd y cyrch a gynhaliwyd gan y swyddogion mewnfudo yn gwbl ddramatig – fel fersiwn sinistr o’r ffilm Carry-On.

Ar 9 Gorffennaf, mynychodd criw bychan brotest i fynnu cyfiawnder i Mustafa a drefnwyd gan SOAS Detainee Support. Ond yng Nghymru, ac eithrio gwleidyddion Plaid Cymru, ni chafwyd na siw na miw am Mustafa nac ychwaith yr amodau erchyll a arweiniodd at ei farwolaeth annhymig. Hynny er ei fod wedi marw dan amgylchiadau amheus, er ei fod yn geisiwr lloches ifanc mewn sefyllfa fregus iawn, ac wedi ffoi o’i gartref oherwydd rhyfel. Peth peryglus yw anghofio nad oes neb yn anghyfreithlon.

Yr amgylchiadau creulon a grëwyd gan y wladwriaeth Brydeinig sy'n gyfrifol am farwolaeth Mustafa Dawood. Mae ein tawelwch ninnau yn adrodd cyfrolau.


Mae Fflur Arwel @FflurGwen yn gyd-gadeirydd Plaid Ifanc.


Mae O’r Pedwar Gwynt yn gyhoeddiad annibynnol. Mae pob tanysgrifiad a chyfraniad yn hynod werthfawr wrth geisio sicrhau dyfodol llewyrchus i’r cylchgrawn.


 

Categorïau:

Teyrnged

 


A’i gorff yn chwys dan ofn ac mewn moment o banig, gollyngodd Mustafa ei offer gwaith a rhedodd

Dyddiad cyhoeddi: 30·08·2018

Yn ôl i frig y dudalen

Adolygu


Jane Aaron

Mae’r elw o werthiant y nofel hon yn mynd tuag at helpu ffoaduriaid rhyfel. Dyna’r hyn mae prif gymeriad Llinynnau, Ceridwen Jeremy, yn ei wneud hefyd, wrth iddi roi lloches yn ei chartref yng nghefn gwlad Ceredigion i ffoaduriaid o’r rhyfel yn Syria, yn ogystal â…

Cyfansoddi


Llŷr Gwyn Lewis

Bydoedd pell oedd y rhai a lygrwn i, a 'machau ar gontrol pad fy arddegau. Saethu hwrod ar draeth yn Miami; trywanu ellyllod yn Hyrule a Spira, achub Zelda; a liw nos, a'r dref yn dawel, esgyn o'r sybmarîn i hel Natsïaid ynghyd a'u llosgi â'm fflamdaflwr rhwng y sgwâr a'r stryd ... 

Cyfweld


Esyllt Angharad Lewis

Mae Mary Lloyd Jones wedi arddangos yn rheolaidd ers y 60au, yng Nghymru, ym Mhrydain ac yn rhyngwladol. Mae ei gwaith i'w weld mewn nifer o gasgliadau cyhoeddus a phreifat. Bu’n gweithio fel artist preswyl yn yr Iwerddon, Philadelphia, Vermont, yr Eidal, Catalwnia, Rajasthan, yr Alban a Llydaw. Ceir arddangosfa o'i gwaith (25 o baentiadau) yn Oriel Tegfryn,…

Cyfansoddi


Llŷr Gwyn Lewis

O le dwi’n sbio lawr fan hyn, mae pethau’n edrych yn ddu braidd, a gormod rywsut o bren i adael i’r balŵn hwn adael y ddaear; iddo fedru hedeg hyd yn oed o lenwi’r siambar, sori, mor llawn o aer poeth â hyn ... 

Cyfansoddi


Ruth Richards

‘DEW,’ MEDDAI NOW-HOW, gan ryfeddu at lun y Marcwis yn ei deits gwynion, gyda phlethen hir a phagoda ar ei ben. ‘Tydi hwn ddim byd tebyg i’r crach arferol.’ ​Gwenodd Annie arno, ei phenelin yng nghledr un llaw ac un o sigaréts Senior Service Now yn hongian rhwng deufys y llall, mewn ystum a…

Dadansoddi


Elin Haf Gruffydd Jones

Yn y byd cyhoeddi, nodir yr Hydref gan Ffair Lyfrau Frankfurt sydd, gyda llaw, yn arddel ei henw swyddogol Almaeneg, Frankfurter Buchmesse, hyd yn oed wrth gyfathrebu’n Saesneg ac yn rhyngwladol. Dyma ganolbwynt y farchnad ar gyfer y diwydiant hwn, gyda dros 7,000 o stondinwyr, 10,000 o newyddiadurwyr,…

Adolygu


Dyfrig Williams

Cyfrol i herio ein persbectif ar fyd gwaith a'r cyd-destun economaidd sy'n ei hybu yw Bullshit Jobs: A Theory gan yr anthropolegydd David Graeber. Mae'r awdur, sydd yn Athro yn yr LSE, eisoes yn adnabyddus am fathu'r slogan y mudiad Occupy Wall Street, 'We are the 99%', ac am…

Cyfansoddi


Frank Olding

Casgliad Frank Olding ddaeth yn ail yng nghystadleuaeth y Goron eleni yn Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd. Rydym yn falch o gyhoeddi detholiad o'r cerddi ar Ddiwrnod Cenedlaethol Barddoniaeth 2018.