Dadansoddi

#MustafaDawood


Fflur Arwel

Amser darllen: 5 munud

30·08·2018

Bore digon tebyg i’r arfer oedd y bore Sadwrn hwnnw yn y Shaftesbury Hand Car Wash yng Nghasnewydd. Roedd haul Mehefin yn crasu'r tarmac ac arogl coffi rhad yn cymysgu gyda sebon wrth i’r gweithwyr fynd ati i lanhau’r ceir. Yn eu plith yr oedd dyn ifanc tair ar hugain mlwydd oed o’r enw Mustafa Dawood. Yn geisiwr lloches, roedd yn un o’r gweithwyr, ac felly'n torri'r gyfraith oherwydd nid oes hawl i weithio gan geiswyr lloches yn y Deyrnas Gyfunol. Yn sydyn, daeth sgrech teiars ceir i darfu ar lonyddwch y bore. Cerbyd Immigration UKBA – yr UK Border Control. Allan o'r cerbyd neidiodd criw o swyddogion mudo mewn lifrai swyddogol.

A’i gorff yn chwys dan ofn ac mewn moment o banig, gollyngodd Mustafa ei offer gwaith a rhedodd. Dringodd ar ben to ffatri gyfagos er mwyn ceisio dianc rhag y swyddogion oedd yn prysur ddod ar ei ôl. Yn ei ruthr, collodd ei droedle gan ddisgyn dros ddeugain troedfedd. Er gwaethaf yr ymdrechion i’w achub, bu farw yn Ysbyty Athrofaol Cymru, Caerdydd.

Ganed Mustafa yn Al-Fashir, sef prifddinas fechan gwladwriaeth gogledd Darfur yn Y Swdan. Roedd yn un o chwech o blant – pedwar brawd a dwy chwaer, a chafodd blentyndod digon dedwydd yn gweithio gyda’i dad yn y siop neu ar gefn lori. Tan ddaeth y rhyfel.

Yn Chwefror 2003, fe ddechreuodd Byddin Rydd Y Swdan (Sudan Liberation Army) a’r Mudiad dros Gyfiawnder a Chydraddoldeb (Justice and Equality Movement) ymladd yn erbyn y llywodraeth oedd yn gormesu’r boblogaeth Affricanaidd ddu yn Darfur. Ymateb y wladwriaeth oedd dechrau ymgyrch o hil-laddiad yn erbyn llwythi’r Fur, Masalit a Zaghawa, sef llwyth Mustafa a’i deulu. Ac yntau ond yn ei arddegau, dihangodd Mustafa ar ei ben ei hun, gan fentro ar daith beryglus am y gogledd – yn gyntaf i’r Aifft, yna ar draws Môr y Canoldir i’r Eidal, nes teithio drwy Calais yn Ffrainc i gyrraedd Southampton yn 2015. 
 

Llun gan SOAS Detainee Support @sdetsup

Chwe mis yn ôl, symudwyd Mustafa i faestref Allt-Yr-Ynn ar gyrion Casnewydd ble cafodd ei roi mewn ystafell mewn tŷ oedd yn cael ei redeg gan gwmni preifat ar ran Swyddfa Gartref Llywodraeth Prydain. Yno, dechreuodd wneud ffrindiau. Daeth i adnabod nifer o’r cyfeillion hyn drwy gyfrwng yr elusen leol, The Sanctuary sydd yn rhoi cefnogaeth i ffoaduriaid a cheiswyr lloches yn yr ardal. Rhoddodd yntau gefnogaeth i’w ffrindiau newydd, gan roi cymorth iddynt gyda’u ceisiadau drwy gyfieithu ar eu rhan a thrwy eu holi am eu hanesion a’u diwylliannau hwythau. Bu’n mwynhau gweithio ar randir canolfan yr elusen gan dyfu llysiau o bob math.

Er bod rhai aelodau o deulu Mustafa wedi bod yn llwyddiannus yn eu ceisiadau am loches, nid oedd achos Mustafa ei hun mor syml. Nid oedd Swyddfa Gartref Llywodraeth Prydain yn credu ei fod yn perthyn i lwyth y Zaghawa a gwrthodwyd ei gais gwreiddiol am loches. Wedi hynny, aeth ei deulu ac aelodau o’r gymuned gydag ef i’r llys fel tystion gan bledio ei achos. Unwaith eto, fe wrthodwyd ei gais. Aeth y teulu at gyfreithiwr ac aros i glywed gan arbenigwr cyfreithiol fyddai’n gallu profi i’r Swyddfa Gartref fod Mustafa yn dod o Darfur. 

Arhosodd Mustafa bron i ddwy flynedd am yr adroddiad hwn ac unwaith yn rhagor, gwrthodwyd ei gais. Ysgrifennodd yr arbenigwr cyfreithiol at y Swyddfa Gartref gan ei gwneud yn glir bod eu penderfyniad yn anghywir a bod angen iddynt ailystyried ar fyrder. Fel y pum cant o geiswyr lloches sydd yng Nghasnewydd ar hyn o bryd, arhosodd Mustafa yn boenus o hir am ddyfarniad. Roedd Swyddfa Gartref Llywodraeth Prydain yn dal i 'ystyried ei achos' pan fu farw.

Mae dileu hawl ceiswyr lloches i weithio yn gorfodi pobl i dderbyn amodau gwaith anniogel lle maent yn agored i gael eu cam-drin. Mae’r bygythiad o gael eu cadw yn y ddalfa a’u halltudio, heb sôn am orfod byw o fewn cyfyngiadau polisïau caled, yn ddigon i wneud bywyd yn amhosibl iddynt. Ar gyfartaledd, mae ceiswyr lloches yn y Deyrnas Gyfunol yn treulio rhwng 10 a 15 mlynedd yn y system yn aros i glywed os yw eu cais yn llwyddiannus. Yn ôl ystadegau Cynulliad Cenedlaethol Cymru ar gyfer y flwyddyn 2016, mae 2,872 o geiswyr lloches yn byw yng Nghymru – y mwyafrif yn byw yn ninasoedd Caerdydd, Abertawe a Chasnewydd a thref Wrecsam.

O ganlyniad i ddiddymu ei gefnogaeth ariannol, dechreuodd Mustafa weithio er mwyn ennill bywoliaeth, fel miloedd o geiswyr lloches eraill. Yn ôl un llygad-dyst roedd y cyrch a gynhaliwyd gan y swyddogion mewnfudo yn gwbl ddramatig – fel fersiwn sinistr o’r ffilm Carry-On.

Ar 9 Gorffennaf, mynychodd criw bychan brotest i fynnu cyfiawnder i Mustafa a drefnwyd gan SOAS Detainee Support. Ond yng Nghymru, ac eithrio gwleidyddion Plaid Cymru, ni chafwyd na siw na miw am Mustafa nac ychwaith yr amodau erchyll a arweiniodd at ei farwolaeth annhymig. Hynny er ei fod wedi marw dan amgylchiadau amheus, er ei fod yn geisiwr lloches ifanc mewn sefyllfa fregus iawn, ac wedi ffoi o’i gartref oherwydd rhyfel. Peth peryglus yw anghofio nad oes neb yn anghyfreithlon.

Yr amgylchiadau creulon a grëwyd gan y wladwriaeth Brydeinig sy'n gyfrifol am farwolaeth Mustafa Dawood. Mae ein tawelwch ninnau yn adrodd cyfrolau.


Mae Fflur Arwel @FflurGwen yn gyd-gadeirydd Plaid Ifanc.


Mae O’r Pedwar Gwynt yn gyhoeddiad annibynnol. Mae pob tanysgrifiad a chyfraniad yn hynod werthfawr wrth geisio sicrhau dyfodol llewyrchus i’r cylchgrawn.


 

Categorïau:

Teyrnged

 


A’i gorff yn chwys dan ofn ac mewn moment o banig, gollyngodd Mustafa ei offer gwaith a rhedodd

Dyddiad cyhoeddi: 30·08·2018

Yn ôl i frig y dudalen

Adolygu


Sioned Puw Rowlands

Wrth edrych am yn ôl i'r saithdegau a thurio cof plentyndod, synhwyraf bâr o lygaid yn serio'r tywyllwch. Ymhlith y gwmnïaeth a aeth yn bapur wal ymwybod wrth i mi aeddfedu, ynghanol cymdeithas ddigon ecsentrig Mary Vaughan Jones, gwelaf lygaid dolefus a phenderfynol…

Adolygu


Angharad Penrhyn Jones

Mae Gwn Glân Beibl Budr yn albwm sydd yn cydio yn eich calon o’r dechrau un ac yn gwrthod llacio gafael tan y nodyn olaf. Mae i’r caneuon hyn deimlad elfennol, oesol. Dyma albwm tywyll, dirdynnol; mae’n gynnil ac yn treiddio i’ch cwsg, yn tarfu ar eich…

Adolygu


Ceri Williams

Nodweddir perfformiadau Public Service Broadcasting gan gyfuniad unigryw o gerddoriaeth roc electronig egnïol a ffilmiau archif gwreiddiol – 'think Pathé meets Pet Shop Boys,' meddai'r Guardian. Trefnwyd y daith ddiweddaraf, a ddaeth i Ganolfan Gelfyddydau Pontardawe yn yr hydref, ar gefn llwyddiant yr albwm Every Valley.

Dyma un…

Dadansoddi


Dyfan Maredudd Lewis

Alla’i ddim bod yn sicr pryd oedd y tro cyntaf i mi glywed y dawn chorus yn iawn. Rwy’n siŵr fy mod i’n ymwybodol o’r ffenomen cyn i mi glywed y peth ei hun. A hynny, dybiwn i, oherwydd bod yr ymadrodd yn un sy’n gafael.…

Cyfansoddi


Giacomo Leopardi

Cyhoeddir ar ddiwrnod Santes Dwynwen eleni gyfieithiad Saesneg newydd o gasgliad o feddyliau a gwirebau un o awduron mwyaf nodedig yr Eidal, Giacomo Leopardi (1798-1837). Mae Leopardi fwyaf adnabyddus am ei gasgliad o gerddi, Canti (1835), a ystyrir yn un o binaclau llenyddiaeth Eidaleg. Dywedodd Italo Calvino amdano: 'Yr hyn sy'n wyrthiol am…

Dadansoddi


Morgan Owen

Pan symudais, dros dro, i ogledd-orllewin Cymru i fyw mewn cymuned Gymraeg lle mae’r iaith i’w chlywed o hyd yn hollol naturiol – i’r ‘Fro Gymraeg’, beth bynnag yw honno – darganfûm rywbeth annisgwyl: fy mod ers blynyddoedd wedi bod yn atal a chladdu fy nghefndir, sef y Cymoedd.…

Adolygu


Rhys Watkin

Cyflwynwyd cyngerdd o weithiau gan Ralph Vaughan Williams, Lili Boulanger, a’r Gymraes Rhian Samuel gan Gerddorfa Symffoni’r Coleg Cerdd a Drama fis Tachwedd, ar y thema ‘tirluniau’. Roedd cysgod Sul y Cofio a’r Rhyfel Mawr yn drwm ar y rhaglen, a gynhwysai The Lark Ascending (1914) a…

Dadansoddi


Qing Niao

Y diwrnod hwnnw, mi es i fy hen ysgol uwchradd. Dilynais yr un llwybr ag yr arferwn droedio’n ystod fy nhair blynedd yn ddisgybl yno. Bob haf, mae’r sefydliad hwn yn agored am fis ychwanegol ar gyfer y disgyblion sydd ar fin dechrau ar eu…