Dadansoddi

#MustafaDawood


Fflur Arwel

Amser darllen: 5 munud

30·08·2018

Bore digon tebyg i’r arfer oedd y bore Sadwrn hwnnw yn y Shaftesbury Hand Car Wash yng Nghasnewydd. Roedd haul Mehefin yn crasu'r tarmac ac arogl coffi rhad yn cymysgu gyda sebon wrth i’r gweithwyr fynd ati i lanhau’r ceir. Yn eu plith yr oedd dyn ifanc tair ar hugain mlwydd oed o’r enw Mustafa Dawood. Yn geisiwr lloches, roedd yn un o’r gweithwyr, ac felly'n torri'r gyfraith oherwydd nid oes hawl i weithio gan geiswyr lloches yn y Deyrnas Gyfunol. Yn sydyn, daeth sgrech teiars ceir i darfu ar lonyddwch y bore. Cerbyd Immigration UKBA – yr UK Border Control. Allan o'r cerbyd neidiodd criw o swyddogion mudo mewn lifrai swyddogol.

A’i gorff yn chwys dan ofn ac mewn moment o banig, gollyngodd Mustafa ei offer gwaith a rhedodd. Dringodd ar ben to ffatri gyfagos er mwyn ceisio dianc rhag y swyddogion oedd yn prysur ddod ar ei ôl. Yn ei ruthr, collodd ei droedle gan ddisgyn dros ddeugain troedfedd. Er gwaethaf yr ymdrechion i’w achub, bu farw yn Ysbyty Athrofaol Cymru, Caerdydd.

Ganed Mustafa yn Al-Fashir, sef prifddinas fechan gwladwriaeth gogledd Darfur yn Y Swdan. Roedd yn un o chwech o blant – pedwar brawd a dwy chwaer, a chafodd blentyndod digon dedwydd yn gweithio gyda’i dad yn y siop neu ar gefn lori. Tan ddaeth y rhyfel.

Yn Chwefror 2003, fe ddechreuodd Byddin Rydd Y Swdan (Sudan Liberation Army) a’r Mudiad dros Gyfiawnder a Chydraddoldeb (Justice and Equality Movement) ymladd yn erbyn y llywodraeth oedd yn gormesu’r boblogaeth Affricanaidd ddu yn Darfur. Ymateb y wladwriaeth oedd dechrau ymgyrch o hil-laddiad yn erbyn llwythi’r Fur, Masalit a Zaghawa, sef llwyth Mustafa a’i deulu. Ac yntau ond yn ei arddegau, dihangodd Mustafa ar ei ben ei hun, gan fentro ar daith beryglus am y gogledd – yn gyntaf i’r Aifft, yna ar draws Môr y Canoldir i’r Eidal, nes teithio drwy Calais yn Ffrainc i gyrraedd Southampton yn 2015. 
 

Llun gan SOAS Detainee Support @sdetsup

Chwe mis yn ôl, symudwyd Mustafa i faestref Allt-Yr-Ynn ar gyrion Casnewydd ble cafodd ei roi mewn ystafell mewn tŷ oedd yn cael ei redeg gan gwmni preifat ar ran Swyddfa Gartref Llywodraeth Prydain. Yno, dechreuodd wneud ffrindiau. Daeth i adnabod nifer o’r cyfeillion hyn drwy gyfrwng yr elusen leol, The Sanctuary sydd yn rhoi cefnogaeth i ffoaduriaid a cheiswyr lloches yn yr ardal. Rhoddodd yntau gefnogaeth i’w ffrindiau newydd, gan roi cymorth iddynt gyda’u ceisiadau drwy gyfieithu ar eu rhan a thrwy eu holi am eu hanesion a’u diwylliannau hwythau. Bu’n mwynhau gweithio ar randir canolfan yr elusen gan dyfu llysiau o bob math.

Er bod rhai aelodau o deulu Mustafa wedi bod yn llwyddiannus yn eu ceisiadau am loches, nid oedd achos Mustafa ei hun mor syml. Nid oedd Swyddfa Gartref Llywodraeth Prydain yn credu ei fod yn perthyn i lwyth y Zaghawa a gwrthodwyd ei gais gwreiddiol am loches. Wedi hynny, aeth ei deulu ac aelodau o’r gymuned gydag ef i’r llys fel tystion gan bledio ei achos. Unwaith eto, fe wrthodwyd ei gais. Aeth y teulu at gyfreithiwr ac aros i glywed gan arbenigwr cyfreithiol fyddai’n gallu profi i’r Swyddfa Gartref fod Mustafa yn dod o Darfur. 

Arhosodd Mustafa bron i ddwy flynedd am yr adroddiad hwn ac unwaith yn rhagor, gwrthodwyd ei gais. Ysgrifennodd yr arbenigwr cyfreithiol at y Swyddfa Gartref gan ei gwneud yn glir bod eu penderfyniad yn anghywir a bod angen iddynt ailystyried ar fyrder. Fel y pum cant o geiswyr lloches sydd yng Nghasnewydd ar hyn o bryd, arhosodd Mustafa yn boenus o hir am ddyfarniad. Roedd Swyddfa Gartref Llywodraeth Prydain yn dal i 'ystyried ei achos' pan fu farw.

Mae dileu hawl ceiswyr lloches i weithio yn gorfodi pobl i dderbyn amodau gwaith anniogel lle maent yn agored i gael eu cam-drin. Mae’r bygythiad o gael eu cadw yn y ddalfa a’u halltudio, heb sôn am orfod byw o fewn cyfyngiadau polisïau caled, yn ddigon i wneud bywyd yn amhosibl iddynt. Ar gyfartaledd, mae ceiswyr lloches yn y Deyrnas Gyfunol yn treulio rhwng 10 a 15 mlynedd yn y system yn aros i glywed os yw eu cais yn llwyddiannus. Yn ôl ystadegau Cynulliad Cenedlaethol Cymru ar gyfer y flwyddyn 2016, mae 2,872 o geiswyr lloches yn byw yng Nghymru – y mwyafrif yn byw yn ninasoedd Caerdydd, Abertawe a Chasnewydd a thref Wrecsam.

O ganlyniad i ddiddymu ei gefnogaeth ariannol, dechreuodd Mustafa weithio er mwyn ennill bywoliaeth, fel miloedd o geiswyr lloches eraill. Yn ôl un llygad-dyst roedd y cyrch a gynhaliwyd gan y swyddogion mewnfudo yn gwbl ddramatig – fel fersiwn sinistr o’r ffilm Carry-On.

Ar 9 Gorffennaf, mynychodd criw bychan brotest i fynnu cyfiawnder i Mustafa a drefnwyd gan SOAS Detainee Support. Ond yng Nghymru, ac eithrio gwleidyddion Plaid Cymru, ni chafwyd na siw na miw am Mustafa nac ychwaith yr amodau erchyll a arweiniodd at ei farwolaeth annhymig. Hynny er ei fod wedi marw dan amgylchiadau amheus, er ei fod yn geisiwr lloches ifanc mewn sefyllfa fregus iawn, ac wedi ffoi o’i gartref oherwydd rhyfel. Peth peryglus yw anghofio nad oes neb yn anghyfreithlon.

Yr amgylchiadau creulon a grëwyd gan y wladwriaeth Brydeinig sy'n gyfrifol am farwolaeth Mustafa Dawood. Mae ein tawelwch ninnau yn adrodd cyfrolau.


Mae Fflur Arwel @FflurGwen yn gyd-gadeirydd Plaid Ifanc.


Mae O’r Pedwar Gwynt yn gyhoeddiad annibynnol. Mae pob tanysgrifiad a chyfraniad yn hynod werthfawr wrth geisio sicrhau dyfodol llewyrchus i’r cylchgrawn.


 

Categorïau:

Teyrnged

 


A’i gorff yn chwys dan ofn ac mewn moment o banig, gollyngodd Mustafa ei offer gwaith a rhedodd

Dyddiad cyhoeddi: 30·08·2018

Yn ôl i frig y dudalen

Adolygu


Guto Dafydd

Mae cerddi arobryn cadair a choron eleni’n gweddu i’r dim i’r brifwyl agored, orfoleddus, herfeiddiol a gafwyd ym Mae Caerdydd. O ran arddull, maent yn hygyrch – yn rhwydd i’w darllen, a throeon ymadrodd yn pefrio oddi ar y dudalen. O ran cynnwys, maent yn…

Dadansoddi


Nathan Abrams

Ydw i o'r farn bod Jeremy Corbyn yn wrth-Semitaidd? Nac ydw. A yw'n fygythiad dirfodol i Iddewon y Deyrnas Unedig? Nac ydi. Ydi maniffesto Llafur yn wrth-Iddewig? Nac ydi. A oes gan Corbyn broblem gydag Israel? Oes, mae ganddo. Ond nid…

Adolygu


Ruth Richards

Wrth i gamerâu cryno a rhad gyrraedd y farchnad ar ddiwedd y bedwaredd ganrif ar bymtheg, gwelwn y cwmni Kodak yn anelu eu nwyddau at ferched ifanc. Dyma grŵp demograffaidd a elwir ganddynt yn 'Kodak Girl', enw sy'n cyfleu a manteisio ar feiddgarwch ac…

Dadansoddi


Annwyl Olygyddion,

Yn yr awyrgylch anoddefgar sydd ohoni, hoffwn dynnu eich sylw at garreg fedd go arbennig ym mynwent Bethesda Manod, Blaenau Ffestiniog. Yn wynebu'r Moelwyn Mawr ceir carreg fedd syml o lechfaen 'Stiniog gyda'r arysgrif canlynol arni: In Loving Memory of Professor Achill Rappaport of Vienna,…

Dadansoddi


Fflur Arwel

Bore digon tebyg i’r arfer oedd y bore Sadwrn hwnnw yn y Shaftesbury Hand Car Wash yng Nghasnewydd. Roedd haul Mehefin yn crasu'r tarmac ac arogl coffi rhad yn cymysgu gyda sebon wrth i’r gweithwyr fynd ati i lanhau’r ceir. Yn eu plith yr oedd dyn ifanc tair ar hugain mlwydd oed o’r enw Mustafa Dawood.…

Adolygu


Diane Bailey

Fel cyfanwaith, mae'r arddangosfa hon yn rhoi i ni bortread o gymoedd de Cymru, heb y bobl. Meddai Stokes, ‘I was well into this endeavour before I saw that the Valleys people were absent. Or were they?' Mewn gwrthgyferbyniad gyda'r tai teras twt a…

Dadansoddi


Huw L Williams

Eisteddfod hamddenol oedd hi fod. Roedd y maes, yn gyfleus iawn, nepell o fy nghartref yn Grangetown. A minnau wedi cael hen ddigon o ruthro'n chwyslyd rhwng gormod o bebyll yn Eisteddfodau'r blynyddoedd diwethaf y bwriad y tro hwn oedd mwynhau’r adloniant,…

Adolygu


Elin Meredith

Nofel a ddatblygir ar gynfas eang yw Taith yr Aderyn. Mae’n ein tywys i diroedd pell, i fyd o lynnoedd, mynyddoedd a choedwigoedd. Dyma'r byd digyfnod y lluniodd Alun Jones yn wreiddiol yn Lliwiau’r Eira (Gomer, 2012). Mae’r amwysedd o ran lleoliad a chyfnod yn ei gosod ar wahân i…