Llinos a Dylan Rowlands


Bwyd a Gwin

Y Lolfa, 176tt, £14.95, 2013

Tri pheth ar fy meddwl
Colofnau

Tri pheth ar fy meddwl

Ymweld â gwinllannoedd yn Armenia,
Bourgogne a Chymru


Dylan Rowlands

Amser darllen: 3 munud

13·12·2016

1

Wrth jalopian i fyny llethr yn dilyn traciau hen Lada, tyfodd f'amheuon am fy nhaith i winllan Zorah yn Armenia. Ond roedd y profiad yn werth pob munud o'r anturio oer a digon cymhleth ar adegau. Gwelir clytwaith o ogofeydd ar ochrau'r bryniau hyn ble darganfuwyd y cyfarpar gwneud gwin cynharaf mwy na 6,000 o flynyddoedd yn ôl. Nid yw'n anodd dychmygu'r wlad dlawd hon yn cynhyrchu gwin yng nghyfnod cynnar hanes y ddiod. Mae gwinllan Zorah yn ceisio atgyfodi'r ysbryd hwnnw. Cafodd y gwinwydd yno eu plannu o'r newydd ond hen fath o rawnwin sy'n tyfu arnynt, sef Areni Noir. Mae'r winllan yn driw i ddulliau oes arall: defnyddir crochanau mawr a elwir yn amphorae i aeddfedu’r gwin, sy’n rhoi gwedd wahanol iddo. Mae'r arfer hwn yn deillio o’r dyddiau pan oedd gwin yn cael ei gynhyrchu fel diod ymarferol - am ei fod yn un o'r ychydig ddiodydd diogel i’w hyfed. Taith bell oedd hon i ymchwilio i hanes un math o win. Ac er y pellter, mae yna lawer sy'n cysylltu Armenia gyda Chymru; gwlad fechan fynyddig ydi hi efo golygfeydd eang - a Thwrci'n gymydog mawr a phwerus.
 

2

Taith wahanol iawn oedd yr un i Bourgogne yn Ffrainc, lle mae rhai o winoedd drytaf y byd yn gorwedd yn selerau'r ystadau enwog – fel y Domaine de Romanée Conti. Gall un o'r poteli hyn werthu am hyd at £10,000. Wrth symud o Armenia i Bourgogne, teithiaf ymlaen mewn amser i oes y mynachod – nhw fapiodd y gwinllannoedd gorau gan adnabod gwerth y gwin. Parseli bychain o dir arbennig iawn sy'n nodweddu'r dirwedd yn y fan hon. Dyma syniad y Ffrancwyr o'r terroir, sef pridd, llethr a hinsawdd ‘meicro’ sy'n cyfuno i greu'r amodau perffaith ar gyfer cynhyrchu gwin. Adeiladwyd yr hosbis enwog yn Beaune diolch i roddion gan y cyfoethogion a’r boneddigion a oedd am wneud iawn am eu pechodau ac ennill maddeuant yr eglwys – roedd eu gwin erbyn hynny yn dechrau troi'n ‘gomoditi’ ac roedd yn cael ei gadw ar gyfer haenau uchaf cymdeithas. O ystyried y prisiau, tydi pethau ddim mor wahanol â hynny heddiw.


3

Yn yr unfed ganrif ar hugain, yn ein byd ninnau, mae ambell Gymro a Chymraes yn buddsoddi llawer i wireddu'r freuddwyd o greu gwin o safon. Bu Robb Merchant yn gweithio i’r Swyddfa Bost a'i wraig, Nicola, yn y byd meddygol. Does dim hanes o wneud gwin yn y teulu ac ni fu gwinllan erioed ar y tir lle plannwyd eu gwinwydd. Ond wrth sefydlu gwinllan White Castle, roedd awydd angerddol ganddynt i greu rhywbeth arbennig. Eu Pinot Noir Précoce sy’n gwneud yr argraff fwyaf, a hwnnw wedi ei wneud o'r un grawnwin ag a dyfir yn Bourgogne. Mae’n cymharu’n ffafriol iawn – nid efo'r Domaine de Romanée Conti 'fallai ond pwy a ŵyr sut y datblygith pethau yn y dyfodol, wrth i effeithiau newid yn yr hinsawdd ddod i'r amlwg. Sut, sgwn i, fydd gwerthfawrogwyr gwin y dyfodol yn edrych yn ôl ar arloeswyr Cymru – a chynhyrchwyr gwin White Castle, Ancre Hill, Gwinllan Conwy a’u tebyg?


Dylan Rowlands yw perchennog Gwin Dylanwad yn Nolgellau, ar y cyd â Llinos Rowlands (www.dylanwad.co.uk).

Yn ystod y gaeaf, teithia ar draws Ewrop a thu hwnt er mwyn dod o hyd i winoedd newydd diddorol. Mae'r gyfrol goginio Bwyd a Gwin yn rhoi blas o'r teithiau hyn ac yn cynnig awgrymiadau hefyd ar gyfer gwinoedd i gyd-fynd â'r ryseitiau.

Erthyglau tebyg: Tri pheth ar feddwl Eurig Salisbury a Roger Owen


Mae O’r Pedwar Gwynt yn gyhoeddiad annibynnol. Mae pob tanysgrifiad a chyfraniad yn hynod werthfawr wrth geisio sicrhau dyfodol llewyrchus i’r cylchgrawn.


Mae'r arfer yn deillio o’r dyddiau pan oedd gwin yn cael ei gynhyrchu fel diod ymarferol - am ei fod yn un o'r ychydig ddiodydd diogel i’w hyfed

Dyddiad cyhoeddi: 13·12·2016

Yn ôl i frig y dudalen

Adolygu


Jane Aaron

Mae’r elw o werthiant y nofel hon yn mynd tuag at helpu ffoaduriaid rhyfel. Dyna’r hyn mae prif gymeriad Llinynnau, Ceridwen Jeremy, yn ei wneud hefyd, wrth iddi roi lloches yn ei chartref yng nghefn gwlad Ceredigion i ffoaduriaid o’r rhyfel yn Syria, yn ogystal â…

Cyfansoddi


Llŷr Gwyn Lewis

Bydoedd pell oedd y rhai a lygrwn i, a 'machau ar gontrol pad fy arddegau. Saethu hwrod ar draeth yn Miami; trywanu ellyllod yn Hyrule a Spira, achub Zelda; a liw nos, a'r dref yn dawel, esgyn o'r sybmarîn i hel Natsïaid ynghyd a'u llosgi â'm fflamdaflwr rhwng y sgwâr a'r stryd ... 

Cyfweld


Esyllt Angharad Lewis

Mae Mary Lloyd Jones wedi arddangos yn rheolaidd ers y 60au, yng Nghymru, ym Mhrydain ac yn rhyngwladol. Mae ei gwaith i'w weld mewn nifer o gasgliadau cyhoeddus a phreifat. Bu’n gweithio fel artist preswyl yn yr Iwerddon, Philadelphia, Vermont, yr Eidal, Catalwnia, Rajasthan, yr Alban a Llydaw. Ceir arddangosfa o'i gwaith (25 o baentiadau) yn Oriel Tegfryn,…

Cyfansoddi


Llŷr Gwyn Lewis

O le dwi’n sbio lawr fan hyn, mae pethau’n edrych yn ddu braidd, a gormod rywsut o bren i adael i’r balŵn hwn adael y ddaear; iddo fedru hedeg hyd yn oed o lenwi’r siambar, sori, mor llawn o aer poeth â hyn ... 

Cyfansoddi


Ruth Richards

‘DEW,’ MEDDAI NOW-HOW, gan ryfeddu at lun y Marcwis yn ei deits gwynion, gyda phlethen hir a phagoda ar ei ben. ‘Tydi hwn ddim byd tebyg i’r crach arferol.’ ​Gwenodd Annie arno, ei phenelin yng nghledr un llaw ac un o sigaréts Senior Service Now yn hongian rhwng deufys y llall, mewn ystum a…

Dadansoddi


Elin Haf Gruffydd Jones

Yn y byd cyhoeddi, nodir yr Hydref gan Ffair Lyfrau Frankfurt sydd, gyda llaw, yn arddel ei henw swyddogol Almaeneg, Frankfurter Buchmesse, hyd yn oed wrth gyfathrebu’n Saesneg ac yn rhyngwladol. Dyma ganolbwynt y farchnad ar gyfer y diwydiant hwn, gyda dros 7,000 o stondinwyr, 10,000 o newyddiadurwyr,…

Adolygu


Dyfrig Williams

Cyfrol i herio ein persbectif ar fyd gwaith a'r cyd-destun economaidd sy'n ei hybu yw Bullshit Jobs: A Theory gan yr anthropolegydd David Graeber. Mae'r awdur, sydd yn Athro yn yr LSE, eisoes yn adnabyddus am fathu'r slogan y mudiad Occupy Wall Street, 'We are the 99%', ac am…

Cyfansoddi


Frank Olding

Casgliad Frank Olding ddaeth yn ail yng nghystadleuaeth y Goron eleni yn Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd. Rydym yn falch o gyhoeddi detholiad o'r cerddi ar Ddiwrnod Cenedlaethol Barddoniaeth 2018.