# Rhifyn 13

Efallai y dylwn gyfaddef fan hyn, ar y dechrau, fy mod i’n Gomiwnydd ac felly rwyf wedi bod yn darllen The Communist Party of Great Britain and the National Question in Wales 1920–1991 fel aelod o Blaid Gomiwnyddol Prydain (CPB). I mi, mae’r profiad…

Cyhoeddwyd Citizen: An American Lyric gan y bardd Claudia Rankine yn 2015 ac fe enillodd sawl gwobr lenyddol. Mae’n gyfrol berffaith ar gyfer y foment hon yn ein hanes. Dyma gerddi rhyddiaith hunanfywgraffiadol sydd hefyd yn dogfennu hiliaeth ac…

Yn y ril o brofiadau sy’n perthyn i berson sydd wedi byw rhywfaint o’i siâr, mae yna ambell olygfa sydd yn nogio ac yn gwrthod troi. Ac os bydd yr olygfa hon yn bodloni symud yn ei blaen i wneud lle i’r nesaf, mi ddaw rownd drachefn, fel hen…

Rwy’n llunio’r ysgrif hon o ganol y microcosm – y ‘byd bychan’, chwedl beirdd yr Oesoedd Canol – sy’n cwmpasu fy modolaeth ers canol mis Mawrth. Cornel o hen blwyf Llandaf. Ni allaf gwyno. Nid yw’r ymgyfyngu hwn yn ddim o’i gymharu â’r loes y mae…

Dim ond un waith dwi wedi cyfarfod Paul McCartney. Yn Oriel Walker, Lerpwl, oeddwn i ar gyfer agoriad arddangosfa o weithiau celf McCartney ym mis Mai 2002. Mi roedd yna haid o newyddiadurwyr a darlledwyr yno, a phawb am y gorau yn gwthio i flaen y…

Chwynnyn pinafal   Mae un dant y llew ar ôl. Pan fydd hwn wedi colli ei ben, efallai y daw un bach arall penderfynol i’r fei, ond mae tymor yr ymylon ffyrdd melyn gan ddant y llew wedi ei hen chwythu i ffwrdd, a’r melyn yn dod o lefydd gwahanol…

Tua dechrau’r ganrif ddiwethaf, gwgu’n fygythiol ar Ewrop gyfan mae’r flwyddyn 19--. Mae hi’n ddechrau Mai, ac wedi gwanwyn annaturiol o oer yn München, yn sydyn mae fel petai haf annhymhorol yn ei anterth, haf ffug sy’n boeth fel Awst a phawb yn…

Pan ddechreuodd y broses ddatganoli yng Nghymru, roedd yna reswm dros fod yn optimistaidd: dyma gyfle, o’r diwedd, i roi hwb sylweddol i’r broses o adeiladu cenedl. Gyda chreu’r Cynulliad yn 1999, esblygiad y grymoedd datganoledig a thwf y…

‘If you are going to plan the world you must first of all control the part of it that you want to fit into the whole.’ Dyma eiriau Aneurin Bevan yn ei lyfr, In Place of Fear (1952). Mae eleni’n 60 mlynedd ers ei farw ond dyma eiriau sy’n parhau’n…

Maes parcio yw erchwyn fy ngwely. Yno y byddaf yn gosod watsh a sbectol bob nos a’u hailwisgo’n ddeddfol bob bore. Yno y daw’r teclynnau trydan yn eu tro i roi gwefr i’r ffôn, y brws dannedd a’r rasel. Ac yno hefyd, ar ddamwain, y bydd llyfrau’n dod…

Mowredd! Dyma fi mewn nofel ôl-apocalyptaidd unwaith yn rhagor. Myfi, afraid dweud, yw’r Unig Oroeswr a dyna pam rwy’n cadw’r cofnodion hyn, er nad oes neb arall sy’n gallu eu darllen, gan fod pob un arall, ac eithrio myfi, wedi cael ei ddileu, ei…

Ym mis Medi 2007, dros goctêls, cafodd Richard Dawkins, Sam Harris, Daniel Dennett a’r diweddar Christopher Hitchens sgwrs am ddiffygion crefydd. Rhoddwyd fideo o’r drafodaeth, sy’n ddwy awr o hyd, ar YouTube, gyda’r teitl The Four Horsemen –…

Yn y flwyddyn 2015 teithiodd 1,032,408 o ffoaduriaid i wledydd Ewrop trwy groesi Môr y Canoldir. Cyn cyrraedd pen eu taith, bu farw 3,771. Yn 2016, yn ôl Asiantaeth Ffoaduriaid y Cenhedloedd Unedig, llwyddodd 373,652 i wneud y daith mewn cychod…

Dyma’r bywgraffiad cynhwysfawr cyntaf o’r awdures Jane Williams a gyhoeddodd ei chyfrol gyntaf, o farddoniaeth Saesneg, yn 18 oed, ond na ddaeth i amlygrwydd nes oedd hi’n 42 oed, yn sgil sgandal y Llyfrau Gleision. Yr oedd ei phamffled Saesneg…