# Rhifyn 5

# Rhifyn 5


Ceridwen Lloyd-Morgan

Ddechrau’r 1980au gosododd ffermwr o ucheldir Ceredigion fwthyn ar ei dir i Gymraes leol a’i chymar o Sais. Difarodd yn syth pan ddechreuodd y Sais greu llanastr yn y tŷ a cham-drin y wraig ifanc – hyd heddiw, erys craith ar un o’r drysau lle…

# Rhifyn 5


Emyr Ll Gruffudd

'Bydd dyn wedi troi’r hanner-cant yn gweld yn lled glir / Yr awduron a’r llyfrau a foldiodd ei fywyd e’. Nid trwy gamddyfynnu Gwenallt y mae cychwyn adolygiad efallai, ond dyna beth aeth trwy fy meddwl yn ddiweddar wrth gychwyn ar y dasg ddiddiolch o chwalu llyfrgell…

# Rhifyn 5


Jeremy Miles

Un o’r delweddau mwyaf trawiadol yng nghyfrol Songlines Bruce Chatwin yw’r syniad o gynfrodorion Awstralia yn ‘canu’ byd, tir, gwlad i fodolaeth (‘singing the world into existence’), syniad bod disgrifio’r byd mewn cerdd yn weithred greadigol, enedigol. Mae’n sicr na chlywodd Iolo Morganwg erioed am ‘dreamtime’ pobl…

# Rhifyn 5


Emyr Glyn Williams

Ho-hym. Methu canolbwyntio o gwbl ar y dasg o’m blaen: pwrpas gwreiddiol dechrau ysgrifennu’r darn hwn yw cyfrannu at drafodaeth am ddiffyg unrhyw beth tebyg i ddiwylliant sinematig cadarn, llewyrchus a bywiog yn y Gymraeg. Yn hytrach, dyma fi’n edrych ar hen lun du a…

# Rhifyn 5


Dylan Foster Evans

Mae’n rhyfedd sut y gall ein synhwyrau ein cludo’n ôl i gyfnodau arbennig yn ein hanes. Bydd clywed aroglau sebon Imperial Leather – am enw! – yn ail-greu’r wythdegau i mi. A bydd gwrando ar Mwng gan y Super Furry Animals yn mynd â mi ar fy mhen yn ôl i…

# Rhifyn 5


Gareth Evans-Jones

Gwyliodd Jakob y llanc yn crwydro o’r rhes ac yn rhedeg. Nerth ei draed. Nes bod cymylau o lwch yn codi o’i ôl. Rhedeg a rhedeg i ben pella’r gwersyll. Yna sylwodd Jakob nad oedd yr un swyddog wedi ymateb, dim un wedi mynd ar ôl y…

# Rhifyn 5


Einion Gruffudd & Ben Lake

'Pe bai Leanne Wood yn darllen y llyfr hwn, byddai’n newid hanner yr hyn mae hi’n ddweud.’ Dyna ddywedodd Einion Gruffudd wrth Ben Lake ar ei noson olaf yntau o ryddid — neu o gaethiwed — cyn cael ei ethol yn Aelod Seneddol dros Geredigion yn gynharach…

# Rhifyn 5


Meic Birtwistle

Wrth ddarllen llyfr gan destun y deyrnged hon, dechreuais i chwerthin yn agored ac yn afreolus yn y Llyfrgell Genedlaethol. Nid dyna'r ffordd i ddangos parch i'r meirwon. A hynny hefyd ar ôl darllen brawddegau dwys a dwfn – darnau a oedd yn gwneud y…

# Rhifyn 5


Ifor ap Glyn

Y ffoaduriaid o Syria yw'r diweddaraf mewn llinach hir o bobloedd sydd wedi cael lloches yma yng Nghymru yn ystod y ganrif a aeth heibio. O Sbaenwyr y Rhyfel Cartref i Chileaid cyfnod Pinochet, does dim rhyfedd fod rhai wedi disgrifio'r…

# Rhifyn 5


Sioned Puw Rowlands

Hen ysfa ddigon afiach ydi mynwenta, meddai T H Parry-Williams yn un o'i ysgrifau. Aeth yn ei flaen i ddweud: 'ond y mae rhyw swyn arbennig yn yr arfer, er hynny.' Mi fydda i'n ei chael hi'n anodd mynd heibio i fedd Kostas Axelos…

# Rhifyn 5


Golygyddol

Hwyliau sydd fel petaen nhw’n adlewyrchu natur begynol y drafodaeth gyhoeddus. Rhan ohonof sydd eisiau bod fel y darlun poblogaidd o’r Brecsitwr pybyr – tynnu’r cwrlid dros ei ben, rhoi ei fysedd yn ei glustiau, ac ailadrodd y diwn gron y bydd popeth yn iawn,…