# Rhifyn 1

# Rhifyn 1


Wiliam Owen Roberts

Yn aml iawn, dw i’n edrych ar wledydd eraill fel Catalwnia, Slofenia neu wledydd y Baltig ac yn gofyn i mi fy hun: pam nad oes yna fwy o’r ysbryd herfeiddiol yna yng Nghymru heddiw? Mae hyd yn oed yr Alban yn bell ar…

# Rhifyn 1


J Aaron, E Gruffudd, R Lacey

Wrth i ni fynd i'r wasg roedd yr economegydd Thomas Piketty yn dychwelyd o Cannes, lle cyhoeddwyd y byddai ffilm yn cael ei chreu ar sail Capital in the Twenty-first Century. Bu'r gyfrol, sy'n archwilio effeithiau cyfalafiaeth ar y byd, ar frig…

# Rhifyn 1


Eluned Gramich

Yn yr Harz, ardal o harddwch naturiol arbennig, mae calon yr Almaen yn curo. Ond os taw calon yr Almaen yw’r Harz, fodd bynnag, nid yw’r galon honno o reidrwydd yn un lân (er bod y cymoedd yn wyrddlas ac yn llawn blodau…

# Rhifyn 1


Tomos Owen

Fel sawl tŷ unnos go iawn sy’n dal i fritho cefn gwlad, mae i ddelwedd y bwthyn yn ein llenyddiaeth ryw wytnwch cadarn. Os codwyd nhw ar frys, i ateb galw ac angen penodol, safasant am genedlaethau ddigon wedyn. Ac er mor…

# Rhifyn 1


Siwan M Rosser

‘Chewch chi mo’ch cymryd o ddifri fel llenor yn sgwennu i blant!’ meddai rhywun wrth awdur plant ar faes yr Eisteddfod yn ôl stori a glywais yn ddiweddar. Ni wn beth oedd cyd-destun yr ebychiad gwreiddiol ond roedd ei ergyd ddirmygus yn eglur: efallai fod…

# Rhifyn 1


Amrywiol

Cyhoeddwyd Stori Go Iawn Karl Marx ym mis Tachwedd 2015. Trwy stori a llun, mae’n esbonio i blant sut mae cyfalafiaeth yn gweithio. Amseru da o ystyried yr holl helbul gwleidyddol a chymdeithasol mae Cymru yn ei wynebu yn 2016.

# Rhifyn 1


Owen Martell

Fel golygyddion cylchgrawn llenyddol newydd, amhosib fyddai i ni beidio ag ychwanegu gair neu ddau at y llu teyrngedau a dalwyd eisoes i Gwyn Thomas, a fu farw ym mis Ebrill eleni. Roedd Gwyn yn un o Lywyddion O’r Pedwar Gwynt ac er na…

# Rhifyn 1


Golygyddol

Profiad digon digalon oedd dilyn trafodaethau a dadleuon y refferendwm ar Ewrop yn ystod y misoedd diwethaf. Roedd y papurau newydd ‘swyddogol’, heb sôn am y cyfryngau cymdeithasol, yn llawn hanner-gwirioneddau – a chelwydd noeth – a’r cyfan yn ymdebygu ar brydiau i ffuglen grotésg,…

# Rhifyn 1


Mihangel Morgan

Arferai Kamehameha y cyntaf (1736–1819), Kamehameha Fawr fel y’i llysenwid am iddo sefydlu brenhiniaeth Hawaii yn 1810, wisgo clogyn melyn ysblennydd ar gyfer defodau brenhinol. Nid yw’r gair ‘melyn’ yn gwneud cyfiawnder â godidowgrwydd y dilledyn unigryw hwn; mae’n felyn sydd fel petai’n ymbelydru gan ryw leufer…

# Rhifyn 1


Miriam Elin Jones

'A phwy, yn ei iawn bwyll, a ymboenai ag iaith nad oedd o werth i neb ond pregethwyr a beirdd ymfflamychol, iaith heb iddi unrhyw derm "that will help in the smallest degree the spread of science"?'

# Rhifyn 1


Huw L Williams

Caniatáu i Socrates 'gerdded yn ein plith’, dyna oedd anogaeth yr athronydd o Gymro Dewi Z Phillips yn ei waith ôl-argraffedig, Ffiniau (2007). Apêl glir oedd honno ar i’w gyd-wladwyr gynnig lle i athroniaeth nid yn unig yn ein prifysgolion ond hefyd yn ein bywydau beunyddiol.…

# Rhifyn 1


Ifor ap Glyn

Sefyll ar sgwâr Sant Siôr yr oeddwn yn Toulouse. Pnawn Llun a phob caffi awyr-agored yn gyforiog o grysau coch, a’r parti wedi gorlifo i’r llecynnau gwyrdd o dan y coed yng nghanol y sgwâr. Yno roedd rhagor o grysau coch, a baneri draig goch a chroes…

# Rhifyn 1


Dylan Foster Evans

Tarian y Gweithiwr, Calan Gaeaf 1900, tudalen 6. Ar y sgrin, ar fy nglin: y papur newydd radicalaidd o’r De diwydiannol wedi ei ddigido gan y Llyfrgell Genedlaethol. Rwy’n chwyddo’r ddelwedd ac yn sgrolio yma ac acw ... 

# Rhifyn 1


Ned Thomas

Yn ystod fy oes i newidiodd ‘Ewrop’ o fod yn gysyniad daearyddol a diwylliannol, ac yn ddyhead gwleidyddol i rai, i fod yn realiti sefydliadol anghyflawn, amherffaith ac, fe ymddengys, digon simsan. Ni wyddom beth fydd effaith y bleidlais ddiweddar ym Mhrydain ar…

# Rhifyn 1


Daniel G Williams

'Y mae yna fwy nag un chwyldroi distaw ar syniadau dynion yn cymryd lle bellach yn y byd, ac nid y lleiaf ohonynt yw’r dealltwriaeth newydd sy’n graddol ennill tir o ddyfnder a phwysigrwydd yr angen am wreiddiau. Ac yng nghraidd yr angen hwnnw…

# Rhifyn 1


Derec Llwyd Morgan

Pan fu farw Gwyn Thomas ddydd Mercher 13 Ebrill eleni, bu farw un o feirdd pwysicaf y Gymru sydd ohoni, ac un o’i hysgolheigion mwyaf gwerthfawr a goleuedig. I bawb a’i hadwaenai, bu farw hefyd ŵr na welir odid fyth ei gywirach,…