# Rhifyn 12

Y byd yn ddim a dim yn y byd ond y mudandod yn disgyn yn denau. Dyma’r dim-byd, gofod y bron-iawndod sy’n mynd ac yn dod, wastad yn dawel – y byd, coelia neu beidio, nad yw’n pydru, nad yw’n boddi, fel y byddai. Dyma’r wedyn, yr ar-ôl, y gallai-fod…

Llinell drafnidiaeth rhwng dinasoedd, trefi, pentrefi, &c., a’i gilydd, gynt yn ddim namyn llwybr llydan caregog, llychlyd, ond bellach ac iddi wyneb llyfn a chaled ... 

Llygaid Croes.  Mae disgrifiadau dau lygad sy’n gweld yn berffaith yma. Yn anffodus, maent yn llygaid croes. Chwiliwch amdanynt ar ôl datrys y croesair, ac yna llanwch y pedwar sgwâr gwag. Argymhellir defnyddio Geiriadur Prifysgol Cymru, sydd ar…

Pe baent yn dal ar dir y byw, byddai Syr John Edward Lloyd a Syr Thomas Parry wrth eu bodd gyda phenodau cyntaf y gyfrol hon, yn syml am eu bod yn trafod y berthynas ddiwylliadol dynn rhwng barddoniaeth a’r gyfraith yng Nghymru’r Oesoedd Canol. Ni…

Wrthi’n darllen The Wall (2019) gan John Lanchester oeddwn i pan groesodd Iaith y Nefoedd, seithfed nofel Llwyd Owen, fy llwybr. Dyma ddwy nofel ddystopaidd sydd wedi eu gosod yn y dyfodol cymharol agos. Yng ngwaith Lanchester ffoaduriaid a newid…

Ers tro rwyf wedi bod yn chwilota am lais sydd yn rhoi mynegiant i f’anniddigrwydd â’r cyfryngau cymdeithasol. Dyna pam roeddwn mor falch o weld cyhoeddi The Twittering Machine, cyfrol ddiweddaraf y darlledwr Marcsaidd o Ogledd Iwerddon, Richard…

Nid y llun arferol o T Gwynn Jones a geir ar glawr y gyfrol hon. Y darlun mwyaf cyfarwydd o’r bardd, efallai, yw’r ffotograff ohono’n henwr: gwallt claerwyn, mwstás trwchus, ei osgo wedi’i grymu gan flynyddoedd o graffu dros wahanol destunau.…

Yn nyddiau cynnar carwriaeth Mari a Nico yn nofel Gymraeg gyntaf Lloyd Jones, Y Dŵr (2009), mae her arbennig yn perthyn i drosi teimladau’n eiriau:  ‘How do you say I love you in Welsh?’ Cochodd hithau ar unwaith a phlygu ei phen tua’r llawr.  ‘We…

Es ati i ddarllen y gyfrol hon nid am ei bod wedi ennill y wobr Booker y llynedd, yn gydradd â Margaret Atwood (tydi enillwyr y wobr hon ddim bob amser yn apelio ataf), na chwaith am ei bod wedi ei henwi yn un o hoff gyfrolau Barack Obama ac ar…

Clefydau pandemig fu’n gyfrifol am lawer o’r newidiadau hir-dymor i’n dinasoedd ar hyd y canrifoedd – newidiadau fuodd weithiau er gwell a dro arall er gwaeth. A ninnau ar ddechrau cyfnod digynsail yn hanes y byd, yn ceisio addasu i gyd-fyw â’r…

A barnu wrth ein llenyddiaeth roedd curo plant bach yn beth digon cyffredin, os nad yn dderbyniol, ers llawer dydd. Dyma enghraifft o un o storïau Kate Roberts:

Mae sawl ffordd i anfarwoli ymadrodd neu ddywediad Cymraeg, am wn i: ar gân, efallai, neu mewn cwpled epigramataidd. Neu beth am ar flaen crys-T? Yn 2013, cyhoeddodd Stephanie Talbot ei chyfrol Slogan T-Shirts: Cult and Culture, a diau y byddai…

Am gyfnod ar ddiwedd y 1960au mi ro’n i’n gowboi, ac mae’r diolch am hynny i Gerallt Lloyd Owen. Fi oedd Jess Malone ac Owen Kane, Y Gŵr o Golorado, a toedd ’na ddim twmpath na ffos na wnes i a fy ngheffyl ffyddlon drotian drostyn nhw wrth erlid…

Mae min i wanwyn. Un o’r arwyddion cyntaf fod lliwiau’r tymor ar eu ffordd ydi fod dant y llew yn taflu eu tarianau dail o’r tir a’r danadl poethion ifanc yn bitw, yn flasus a di-flodau. Dim ond wedyn y daw’r lliw. Yn gyntaf, y llifau gwyrdd yma…

Dro ar ôl tro y dyddiau hyn, ymysg fy nghyfoedion, clywaf ymadrodd digon annisgwyl, ond un dadlennol hefyd o’r cyfnod sydd ar gyrraedd: ‘Lle mae’r amser wedi mynd?’ Nid syndod, felly, fyddai i chi glywed fy mod i a fy nghyfoedion ar drothwy’r…