# Rhifyn 3

# Rhifyn 3


Golygyddol

Mae Cymru'n hollol amharod am y newidiadau sylfaenol sydd yn debygol o ddod yn ystod y blynyddoedd nesaf. Nid dim ond y Gymraeg a'r 'pethe' diwylliannol sydd yn y fantol - mae yna fygythiad i bopeth, o'r tîm pêl-droed cenedlaethol i allu'r Gwasanaeth Iechyd i newid clun.

# Rhifyn 3


Emyr Lewis

Yn ôl y cyfreithiwr Emyr Lewis, fe fydd yr effeithiau economaidd ar y Gymraeg yn digwydd boed y Brexit yn ‘galed’ neu beidio. Ac o adael yr UE, bydd y Gymraeg yn colli cysylltiad â ffrindiau mewn cyfundrefn sydd yn gweld dwyieithrwydd fel peth cwbl arferol. 

# Rhifyn 3


Gruff Rhys

Os nad Gruff Rhys yw’r person mwyaf creadigol yng Nghymru, mae hi’n bosib dadlau – fel y dadleuodd y rheolwr pêl-droed Brian Clough wrth sôn amdano’i hun – ei fod ar restr fer o un. Aeth yr awdur a’r darlledwr Jon Gower i gyfweld ag ef ar ran O’r Pedwar Gwynt.

# Rhifyn 3


Owen Martell

Mae dwy gyfrol am yr hyfforddwr rygbi Carwyn James yn cynnig dwy weledigaeth wahanol iawn o Gymru - ac o'r berthynas rhwng magwraeth a diwylliant, chwaraeon a bywyd a chyfiawnder. Ai maes gwastad yw'r maes chwarae? 

# Rhifyn 3


Jan Morris a Twm Morys

Cefais ergyd neithiwr. Sylweddolais nad y fi fues i ydw i. Gwyddwn, wrth reswm, yn y 91ain flwyddyn o'm bywyd chwim braf, nad ydw i mor ystwyth fy nghoesau ag y byddwn, nac mor gry' fy ngolwg, a bod fy nhro…

# Rhifyn 3


Robert Lacey

Ers talwm, rhaid oedd chwifio arogldarth / a chyflwyno offrwm poeth; / gwaedu gafr ddi-fefl efallai / neu’i diberfeddu, er mwyn cael hyd / i ddryswch stemiog y dyfodol / ar yr allor, cyn iddo oeri; / ymprydio yn y diffeithwch / a chanfod rhin mewn prinder ...

# Rhifyn 3


Lloyd Roderick

Caiff nifer o artistiaid eu hadnabod yn ôl eu henwau cyntaf yn unig, wrth gwrs, a daeth enw Kyffin a'i dirluniau at ei gilydd mewn undod. Ond beth yw natur y portread o'r ffermwr - a'i lafur - yn y delweddau eiconig hyn?

# Rhifyn 3


Rhys Iorwerth

Roedd hi’n anodd gwybod ble i ddechrau wrth adolygu dwy gyfrol mor wahanol â’r rhain. ‘Yn Ffrainc, fis Mehefin diwethaf,’ fyddai’r cyngor amlwg, oherwydd dyna’r llinyn cyswllt rhwng y ddau lyfr. Ond mae i hynny broblemau, a hynny’n bennaf oherwydd rhagfarnau’r adolygydd ei hun.

# Rhifyn 3


Morgan Owen

Wrth dafoli ffurf yr ysgrif ac ymwneud awduron Cymraeg â hi, cyfeiriodd John Breese Davies at wireb honedig a ddeil mai ‘dawn at wneuthur gweithiau byrion ydyw dawn y Cymry’. Unllygeidiog fyddai cytuno â hynny, ond anodd yw peidio â sylwi ar y cnwd rhyfeddol o…

# Rhifyn 3


Jane Aaron

Ers degawdau olaf yr ugeinfed ganrif mae’r nofel neo-Fictoraidd wedi bod mewn bri ym Mhrydain – nofel, hynny yw, wedi ei gosod yn gwbl neu’n rhannol yn oes Fictoria, gyda’r nod o ddatgelu rhai o gyfrinachau’r oes honno a hefyd ddangos ei dylanwad ar yr oes…

# Rhifyn 3


Owen Martell

Mae Celwydd a Choncwest yn affwysol, yn ddi-ildio, yn waradwyddus, yn dorcalonnus ac yn anfaddeuol o drist. Ond y mae hefyd yn llyfr angenrheidiol. Hynny yw, tra bydd Prydain, bydd y llyfr hwn yn parhau i fod yn angenrheidiol.

# Rhifyn 3


Mererid Puw Davies

Mae gen i un gwpan ac un soser o tsieina gwyn, mor fain nes eu bod nhw fel pe baent yn goleuo oddi mewn, fel sêr. Arnynt, mewn glas disglair, mae enw Capel Bethesda, Corwen. Mae gan fy chwaer gwpan a…

# Rhifyn 3


Robin Llywelyn

Mae pen y sarff ddu hefo'r llgadau gloywon yn fy ngwyneb. Mae'i thafod mor bell i lawr fy nghorn gwddw nes ’mod i ar dagu. Allan yn y nos mae rhedwyr y maes a rhodwyr y gelltydd yn hel amdanaf i saethu at…

# Rhifyn 3


Heini Gruffudd

Roedd yn bleser digymysg i ni fel teulu fod gwasg Honno wedi penderfynu ailgyhoeddi Mae’r Galon wrth y Llyw. Er i fy mam, Kate Bosse-Griffiths, ysgrifennu storïau byrion yn dilyn cyhoeddi’r nofel hon yn 1957, ynghyd â llyfrau taith am yr Almaen, Rwsia a’r…

# Rhifyn 3


Guto Dafydd

Dywedodd rhywun fod darllen Min Kamp fel agor dyddiadur rhywun arall a chanfod eich cyfrinachau eich hun. Dyna’n union fy mhrofiad innau. Efallai fod y cyfnod, y lleoliadau a’r bobl yn wahanol, ond bron na theimlwn fod Karl Ove wedi byw fel fi ... 

# Rhifyn 3


O’r Pedwar Gwynt

'Peidio â meddwl oedd y bwriad wrth ysgrifennu 'Fy Mrwydr'. Roedd yn ymgais i ddod o hyd i ryw ofod lle roedd modd i'r weithred o ysgrifennu ddarganfod ei hynt ei hun, a hynny heb gynllun, heb strwythur penodol i rychwantu'r cyfan fel cyfanwaith.'