# Y Gymraeg

# Y Gymraeg


Angharad Dafis

Aeth tridiau heibio bellach ers i gabinet Cyngor Dinas a Sir Abertawe benderfynu yn unfrydol i gau Ysgol Gynradd Gymraeg Felindre. Bu’n dridiau anodd. Rwyf wedi bod yn galaru droeon am anwyliaid. Mae hwn yn alar gwahanol: galar am gymuned benodol iawn…

# Y Gymraeg


Dyfan Maredudd Lewis

Alla’i ddim bod yn sicr pryd oedd y tro cyntaf i mi glywed y dawn chorus yn iawn. Rwy’n siŵr fy mod i’n ymwybodol o’r ffenomen cyn i mi glywed y peth ei hun. A hynny, dybiwn i, oherwydd bod yr ymadrodd yn un sy’n gafael.…

# Y Gymraeg


Morgan Owen

Pan symudais, dros dro, i ogledd-orllewin Cymru i fyw mewn cymuned Gymraeg lle mae’r iaith i’w chlywed o hyd yn hollol naturiol – i’r ‘Fro Gymraeg’, beth bynnag yw honno – darganfûm rywbeth annisgwyl: fy mod ers blynyddoedd wedi bod yn atal a chladdu fy nghefndir, sef y Cymoedd.…

# Y Gymraeg


Angharad Closs Stephens

Yn Abertawe y mae gwaith awyr agored mwyaf yr artist gwleidyddol Jeremy Deller. Ef hefyd a gynlluniodd ‘We’re here because we’re here’ (ar y cyd â Rufus Norris, cyfarwyddydd Theatr Genedlaethol Pydain) – gwaith sydd yn cofiannu can mlynedd ers brwydr y Somme. Fel rhan o’r perfformiad hwnnw ar 1 Gorffennaf 2016, gwelwyd…

# Y Gymraeg


Catrin Dafydd

Ers cyhoeddi fy nofel, Gwales, ym mis Awst, dwi wedi dod yn fwy ymwybodol o gymuned o ddarllenwyr dros Gymru benbaladr. Beth yw llyfr heb y darllenwyr? Dim ond swp o eiriau du ar bapur gwyn mewn drâr tywyll. Profiad cathartig ac…

# Y Gymraeg


Catrin Wyn Edwards

Er mwyn cyrraedd y nod uchelgeisiol o filiwn o siaradwyr erbyn 2050, mae gofyn am newid chwyldroadol yn y ffordd yr ydym yn trafod yr iaith Gymraeg a’i rôl gymdeithasol. Mae’n hollbwysig bod yr iaith Gymraeg yn parhau’n iaith yr aelwyd ac yn iaith addysg,…

# Y Gymraeg


Emyr Lewis

Yn ôl y cyfreithiwr Emyr Lewis, fe fydd yr effeithiau economaidd ar y Gymraeg yn digwydd boed y Brexit yn ‘galed’ neu beidio. Ac o adael yr UE, bydd y Gymraeg yn colli cysylltiad â ffrindiau mewn cyfundrefn sydd yn gweld dwyieithrwydd fel peth cwbl arferol. 

# Y Gymraeg


Richard Glyn Roberts

Cysyniad sy’n perthyn i faes ieithyddiaeth hanesyddol yw iaith Geltaidd. Nid oes iddo ddilysrwydd y tu hwnt i ffiniau’r ddisgyblaeth honno; mae unrhyw ymgais i’w gymhwyso at gymdeithaseg iaith, felly, yn sylfaenol ddiffygiol ... 

# Y Gymraeg


Dylan Foster Evans

Fel ym mhob dinas, mae gwahanol naratifau yn gweu trwy’i gilydd yng Nghaerdydd. Mae stori’r brifddinas a bleidleisiodd ‘na’ yn refferendwm 1997 yn cyd-fyw â ‘chwyldro tawel’ o blaid yr iaith Gymraeg. Dywed rhai mai dinas na lwyddodd erioed i ‘bwnio’i phwysau’ llenyddol yw Caerdydd ...

# Y Gymraeg


Huw L Williams

Ni fu gwell cyfle i roi delfryd ar waith fel athronydd nag yn achos y frwydr dros ysgol Gymraeg i Grangetown a Threbiwt yn ne Caerdydd. Mae manylion yr achos yn hysbys erbyn hyn, ar ôl i Huw L Williams gyhoeddi erthygl ar…

# Y Gymraeg


Mihangel Morgan

Rai blynyddoedd yn ôl fe geisiais lunio llinell o gynghanedd am gath. Dydw i ddim yn ei chofio hi nawr ond ynddi roedd yr ymadrodd ‘canu’r grwndi’. Treiais y llinell ar ddau fardd oedd yn feistri ar y canu caeth ’ma, un yn Brifardd Cadeiriol yn…

# Y Gymraeg


Amrywiol

I nodi Dydd Gŵyl Dewi, gofynnodd O'r Pedwar Gwynt i awduron a sylwebwyr ddweud eu dweud am Gymru yn 2017. Doedd yna ddim brîff fel y cyfryw ac fe gafodd pob un rwydd hynt i ddweud yr hyn a fynnai.

Dyma ddetholiad o'r ymatebion a gafwyd. 

# Y Gymraeg


Robin Okey

Ysgrifennodd Simon Brooks lyfr nodedig iawn a ddylai fod o ddiddordeb i bawb sy’n coleddu’r Gymraeg. Cymhariaeth wybodus o brofiad Cymru a gwledydd bychain Ewropeaidd eraill yw sylfaen ei waith. Mae’r deunydd yn gymhleth ond mae yma neges gref. Dyma gyfraniad heb ei ail i’r…

# Y Gymraeg


O’r Pedwar Gwynt

Dw i ddim yn rhy siŵr erbyn hyn sut i ysgrifennu enw’r adeilad mawreddog ym Mharc Cathays lle gallwch fynd, ar brynhawn Sadwrn braf, i weld gweithiau gan Monet a Degas, er enghraifft, yng nghasgliad godidog chwiorydd Davies Llandinam, a chredu am awr,…