Adolygu

Wrth osod y nofel hon ar fy mwrdd bach ger fy ngwely, a syllu ar y clawr trawiadol, fe’m hatgoffwyd o eiriau un o’m hen athrawesau yn yr ysgol gynradd: ‘Mae llyfrau fel allweddi y gelli di eu defnyddio i agor pob mathau o ddrysau.’ Ond drws cloëdig,…

Mae tirweddau Cymru yn amlwg iawn yn ein barddoniaeth, ond yn ein canu diweddar mae rhai ardaloedd yn amlycach nag eraill. Mae cerddi tyn, diwastraff, cerddi manwl a miniog Eilun gan Frank Olding yn llwyddo’n arbennig i greu ymdeimlad o le, ac mae…

Pan mae artist newydd yn ymddangos yng Nghymru gall greu tipyn o gyffro ond yn amlach na pheidio cawn ein siomi, gan ein hatgoffa o eiriau Chuck-D a Public Enemy – ‘don't believe the hype’. Dwi'n falch o ddweud bod ymddangosiad Cerys Hafana yn…

Ymhlith y llyfrau Cymraeg a gyhoeddwyd yn 1978 roedd Beibl y Plant Mewn Lliw (gol. Alan Llwyd), Y Ddaeargryn Fawr Harri Williams (enillydd Medal Ryddiaith Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd), Odliadur Roy Stephens a Dyddiadur Dyn Dŵad dan y ffugenw…

Pe baent yn dal ar dir y byw, byddai Syr John Edward Lloyd a Syr Thomas Parry wrth eu bodd gyda phenodau cyntaf y gyfrol hon, yn syml am eu bod yn trafod y berthynas ddiwylliadol dynn rhwng barddoniaeth a’r gyfraith yng Nghymru’r Oesoedd Canol. Ni…

Wrthi’n darllen The Wall (2019) gan John Lanchester oeddwn i pan groesodd Iaith y Nefoedd, seithfed nofel Llwyd Owen, fy llwybr. Dyma ddwy nofel ddystopaidd sydd wedi eu gosod yn y dyfodol cymharol agos. Yng ngwaith Lanchester ffoaduriaid a newid…

Ers tro rwyf wedi bod yn chwilota am lais sydd yn rhoi mynegiant i f’anniddigrwydd â’r cyfryngau cymdeithasol. Dyna pam roeddwn mor falch o weld cyhoeddi The Twittering Machine, cyfrol ddiweddaraf y darlledwr Marcsaidd o Ogledd Iwerddon, Richard…

Nid y llun arferol o T Gwynn Jones a geir ar glawr y gyfrol hon. Y darlun mwyaf cyfarwydd o’r bardd, efallai, yw’r ffotograff ohono’n henwr: gwallt claerwyn, mwstás trwchus, ei osgo wedi’i grymu gan flynyddoedd o graffu dros wahanol destunau.…

Yn nyddiau cynnar carwriaeth Mari a Nico yn nofel Gymraeg gyntaf Lloyd Jones, Y Dŵr (2009), mae her arbennig yn perthyn i drosi teimladau’n eiriau:  ‘How do you say I love you in Welsh?’ Cochodd hithau ar unwaith a phlygu ei phen tua’r llawr.  ‘We…

Es ati i ddarllen y gyfrol hon nid am ei bod wedi ennill y wobr Booker y llynedd, yn gydradd â Margaret Atwood (tydi enillwyr y wobr hon ddim bob amser yn apelio ataf), na chwaith am ei bod wedi ei henwi yn un o hoff gyfrolau Barack Obama ac ar…

Clefydau pandemig fu’n gyfrifol am lawer o’r newidiadau hir-dymor i’n dinasoedd ar hyd y canrifoedd – newidiadau fuodd weithiau er gwell a dro arall er gwaeth. A ninnau ar ddechrau cyfnod digynsail yn hanes y byd, yn ceisio addasu i gyd-fyw â’r…

Roedd Cymru’n ganolbwynt llythrennol i’r chwyldro diwethaf, ond roedd hefyd ar yr ymylon; ac ar ymylon yr ymylon hynny yr oedd y Gymraeg. Bydd ein hymateb i’r chwyldro nesaf yn pennu ein ffawd fel cymdeithas Gymraeg, ond y tro hwn mae llai o amser…

Llyfr cymhleth ydi Flights. Cyfrol lithrig, bytiog ydi hi – fe’i gelwir gan yr awdur, Olga Tokarczuk, enillydd Gwobr Llenyddiaeth Nobel 2018, yn nofel ‘gytserol’. Mae pob un o’r 116 o bytiau ynddi yn seren mewn ffurfafen, yn gorff unigol, digyswllt.…

Roedd y byd mawr tu hwnt i Gymru ac i Brydain yn rhan o'n bywydau ni yn Nhre-garth ... Rhyfedd meddwl ein bod ni'n sglaffio turrón o Sbaen a panettone o'r Eidal yn y 1950au tra oedd ein cymdogion yn taenu menyn ar eu bara brith.

Ers canlyniad refferendwm Brexit yn 2016, collais gyfrif faint o weithiau y clywais y safbwynt mai ‘pleidlais yn erbyn Llundain’ oedd y bleidlais hon mewn gwirionedd. Pleidlais, mewn geiriau eraill, yn erbyn y ddinas fetropolitanaidd, ryddfrydol.…