Dadansoddi

Dywedir bod llenyddiaeth ar ei gorau yn torri rheolau, yn ailgyflunio'r tir ac yn ein galluogi i weld pethau o'r newydd. Fel petai'r awdur wedi llwyddo, trwy gael y nerth i graffu ar galon y gwir, i fynd tu hwnt i bethau.

Fel ym mhob dinas, mae gwahanol naratifau yn gweu trwy’i gilydd yng Nghaerdydd. Mae stori’r brifddinas a bleidleisiodd ‘na’ yn refferendwm 1997 yn cyd-fyw â ‘chwyldro tawel’ o blaid yr iaith Gymraeg. Dywed rhai mai dinas na lwyddodd erioed i…

Ni fu gwell cyfle i roi delfryd ar waith fel athronydd nag yn achos y frwydr dros ysgol Gymraeg i Grangetown a Threbiwt yn ne Caerdydd. Mae manylion yr achos yn hysbys erbyn hyn, ar ôl i Huw L Williams gyhoeddi erthygl ar wefan Open Democracy a…

Mae Her Gyfieithu 2017 yn seiliedig ar waith Nâzım Hikmet (1902–1963), un o feirdd amlycaf Twrci’r ugeinfed ganrif. Fe'i carcharwyd am ei ddaliadau gwleidyddol. Dyddiad cau'r gystadleuaeth yw diwrnod olaf mis Mai.

'Holais fy wyres fach sut noson o gwsg roedd hi wedi'i chael. "Mi wnes i gysgu drwy'r nos, nes nad oedd 'na ddim sêr ar ôl," meddai, a minnau'n diolch am y cyfle i glywed a blasu geiriau o'r newydd.'

Roedd y wasg Gymreig a Chymraeg yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg yn ganolog i’r trawsnewidiad a welwyd yn y wlad yn ystod y ganrif honno. Ifan Morgan Jones sy'n dadlau na fydd yna drawsnewidiad tebyg yng Nghymru heddiw tan ein bod ninnau hefyd yn…

Enillodd Derek Walcott un o'i wobrau rhyngwladol cyntaf yng Nghymru, yn 1980, ddeuddeng mlynedd cyn ennill Gwobr Nobel. Ned Thomas sy'n ystyried ei waith o safbwynt Cymreig, gan ystyried hefyd y duedd 'i osod beirdd mawr o'r ymylon mewn bocsys…

Wrth i Gymru nodi tri chanmlwyddiant geni William Williams Pantycelyn eleni, Dewi Alter sy'n edrych ar ei ddylanwad ar R Williams Parry, T H Parry-Williams a Gwenallt. 

I nodi Dydd Gŵyl Dewi, gofynnodd O'r Pedwar Gwynt i awduron a sylwebwyr ddweud eu dweud am Gymru yn 2017. Doedd yna ddim brîff fel y cyfryw ac fe gafodd pob un rwydd hynt i ddweud yr hyn a fynnai. Dyma ddetholiad o'r ymatebion a gafwyd. 

Ym 1942 fe ddinistriwyd pentref Lidice yn Tsiecoslofacia gan luoedd yr Almaen. Cludwyd y gwragedd a’r plant oddi yno mewn dwy lori, a saethwyd holl ddynion y pentref yn erbyn mur un o’r ffermydd. Dial oedd hyn am fod Reinhard Heydrich, y rhaglaw…

Yn ôl UNESCO, 21 Chwefror yw Diwrnod Rhyngwladol Mamiaith. Wel, meddech chi, mae hi'n ddiwrnod rhywbeth neu’i gilydd bob dydd o'r flwyddyn ac mae hi’n hawdd anghofio. Ond nid yw trigolion Bangladesh yn anghofio ...