# Barddoniaeth

Y noson cyn mynd, mi alwodd.  Amser maith i fod i ffwrdd. Mi yrra’ i, meddai hi; wnaeth hi ddim.  Hen stori rhy dywyll o’r hanner.  A’r hyn na wyddai yntau: mi botsiodd hi â’r cloc mawr yn y dref nes y canai’r holl glychau cofia fi; euro’r tyrrau i…

Noson dywyll, noson fado,  mae’r môr yn llyfn fel croen. Ac mae geneth yma’n canu –   rhywbeth am sêr a llong a gwyll –  mae’r môr yn feddal fel croen.  Does ’run gwydryn ar y bar yn gandryll, ’run tram mewn trawiad tu allan. Difrod llai amlwg sydd…

Gellir cysylltu’r twf cyffredinol ym mhoblogrwydd barddoniaeth yn y blynyddoedd diwethaf â’r ffaith ei bod, bellach, yn rhan o fywyd ar-lein miliynau o bobl wrth iddyn nhw sgrolio drwy eu apiau, a hefyd â'r ffaith ei bod yn cael ei defnyddio fel…

Dydw i ddim wedi symud o’r unfan ers awr. Braidd wedi tynnu anadl. Prin wedi gallu gwthio fy mysedd trwm i droi, fesul un, y deg tudalen ar hugain sydd yn fy llaw. Mae Mynd gan Marged Tudur yn gyfrol syfrdanol. ‘Ddechreua i fel hyn’, meddai llinell…

Y mae dramâu teledu Sky Atlantic yn cael nawdd  gan Volvo’r gwneuthurwr ceir: gan Volvo fel yr yngenir ef yn Swedeg, yn feddal gyfoethog grwn, Volvo’n cynganeddu â felfed ...

Mae cynifer o straeon, mae’r plentyn wedi colli cownt sut daethon nhw i fod. Daeth rhai o bapur losin, eraill o flwch cardiau pen-blwydd, yn olion hen bryfed i gyd. Daeth un stori epig o acordion. Pan dynnwyd e o’i ges gan y plentyn, rhoddodd wich…

Eleni, mae’r Her Gyfieithu, ynghyd â’i chwaer gystadleuaeth, y Translation Challenge, yn troi ei golygon tuag at y byd Arabaidd, ddegawd wedi’r Gwanwyn hwnnw, ac at ddwy o ieithoedd yr un rhanbarth ...

Y mae’r clawr yn awgrymu cyfrol am gelfyddyd graffeg y 1970au. Y mae’r broliant ar y cefn fel petai’n siarad â disgyblion yn eu harddegau. Ac mae’n amlwg fod y golygyddion am ddihysbyddu pob ongl ar y pwnc a chyflwyno gwyddoniadur cartwnaidd a…

Mae’r plant bach yn cychwyn fis Medi i’r ysgol leiaf yn y ddinas fawr yn dringo’r grisiau cyfyng at ddwy stafell, un cyntedd, piano, ei ffenestri tua thôi dall tai, llathenni ei buarth mor fain ...

Yn llwch y trowyd fy llais o gyfaill; un a gefais yn driw heb ei weld erioed; llais a gefais yn gyfoed, fy llais o gyfaill a oedd yn feudwy, eto’n fydoedd. Tawodd a fferrodd y ffôn; rhewi’n iasoer un noson o Ionawr; daeth distawrwydd; trôi’n…

Mae’r darn cynnil sy’n cychwyn cyfrol gyntaf Casia Wiliam, Eiliad ac Einioes, yn hoelio’r sylw yn syth. Dyma gerdd fer a theimladwy am heneiddio, am dreigl sydyn y blynyddoedd nes fod y ‘pulpud a’r fferyllfa fechan ar bwys y gwely’ yn mynnu hawlio’u…

Cyfrol i’w chroesawu yw hon, ac un y bu cryn ddisgwyl amdani ers ymddangosiad Llyfr Glas Eurig ddeuddeng mlynedd yn ôl. I’r sawl sy’n gyfarwydd â gwefan eurig.cymru, y podlediadau ‘Clera’ a’i awen gynhyrchiol, daw’n amlwg yn syth mai casgliad…

Crwban o ddyn ar y bocs. Mae ei groen yn gynoesol, hynafol o hen, fel pe bai rhyw wynt poeth wedi ei ysu yn blisgyn, yn rhisgl heb sudd a heb sawr. Crwban o ddyn heb gragen, sy’n hercio ei ben yn ddi-ddal tua’r camera i weld ydi’r byd yn dal i fod…

Rydw i wedi bod yn dychwelyd i Aberystwyth yn amlach yn ddiweddar. Nid dychwelyd yn llythrennol (byddai hynny’n annoeth ac yn dor cyfraith heddiw, wrth i mi sgwennu), ond dychwelyd yn y cof. Rhyfedd yw ein perthynas â’n trefi a’n dinasoedd…

‘Gwreiddiau’ oedd testun Coron yr Eisteddfod Genedlaethol 2003 ac mae’r gerdd hon, sydd yn gerdd gomisiwn Eisteddfod AmGen (lle mae gofyn i gyn enillwyr ymateb i’w cerddi gwreiddiol), yn dechrau gyda dyfyniad o’r hen gân werin ‘Y Pren ar y Bryn’.…