# Crefydd

Yn ddiweddar, cefais y fraint o sgwrsio hefo Aled Jones Williams ar noson lansio ei gyfrol newydd o gerddi, Y Dychryn Angenrheidiol / The Necessary Terror. Roedd hynny’n fraint, yn bleser, ac yn un o’r pethau hawsaf y gallwn i fod wedi ei wneud,…

Annhebyg bod unrhyw le arall yng Nghymru lle ceir trafferth dod o hyd i le parcio am 5.45 ar fore Nadolig. Yng nghefn gwlad Powys, mewn tywyllwch dwfn, parciais ar ymyl ffordd fwdlyd a brysiais i fyny lôn gul gan ddilyn criw o bobl gyda…

Peth cwbl resymol fyddai i chwi dybio fod Cymro glân, gloyw a thraddodiadol fel y fi yn mwynhau cysuron ein traddodiad Anghydffurfiol, yn gallu gwerthfawrogi pregeth raenus a morio canu campweithiau’r Pêr Ganiedydd. Ond y gwir amdani yw fy mod yn…

Af at gefn yr adeilad, i fyny set o risiau sydd wedi eu gorchuddio â blodau pinc. Tynnaf lun o’r blodau cyn rhoi gwth anobeithiol i’r drws cefn: dim lwc. Af rownd at y ffenest ochr, sy’n edrych i lawr at neuadd isaf yr adeilad, gofod oeraidd yr olwg…

Stori am dair cenhedlaeth oedd y gofyn ar gyfer cystadleuaeth y nofel yn Eisteddfod Genedlaethol Castell-nedd yn 1934. Mae un o’r ddwy nofel a rannodd y wobr, sef Traed mewn Cyffion Kate Roberts, yn parhau’n waith adnabyddus a ddadansoddwyd yn…

[Mae] diwylliant llên y Gymru fodern yn annodweddiadol am ei bod yn groes i ddiwylliant llên diweddar a chyfredol y Gorllewin, yn fwyaf arbennig y rheini sy’n Saesneg eu hiaith. Cerddi anysbrydol, neu hyd yn oed gwrth-ysbrydol, sy’n nodweddu’r…

Ar gyrion y Barkhor, deuais ar draws siopau dillad gan Dibetiaid lleol. Roedd y siopau hyn yn gwerthu dillad traddodiadol, ond doedd y patrymau ar y dillad ddim yn yr un ysbryd mwyach. Yn lle'r patrwm crwn Bwdistaidd traddodiadol, roedd symbol cwmni…

Yn y gyfrol arloesol hon, mae Gareth Evans-Jones yn agor maes gwyryfol, sef y dadleuon ysgrythurol ynghylch caethwasiaeth yn llên gyfnodol Cymry America cyn ac ar ôl y rhyfel rhwng taleithiau’r de a’r gogledd. Trwy hynny mae’n cyfrannu at ein…

Yn ddiweddar, rydw i wedi bod yn hel eglwysi o bob lliw a llun ym mhob cwr o Gymru, gan ryfeddu at bob un yn eu tro. Dyna Eglwys Gatholig Mair Seren y Môr a Santes Gwenffrewi yn Amlwch, Ynys Môn, sydd fel llong ben-i-waered â seren liwgar ar ei…

Pan ddechreuodd y broses ddatganoli yng Nghymru, roedd yna reswm dros fod yn optimistaidd: dyma gyfle, o’r diwedd, i roi hwb sylweddol i’r broses o adeiladu cenedl. Gyda chreu’r Cynulliad yn 1999, esblygiad y grymoedd datganoledig a thwf y…

Ar y byd hwn y mae holl sylw Hägglund. Ceisia ein hargyhoeddi mor hanfodol yw einioes derfynol ei ffiniau, gyda’i holl ofalon a’i hanawsterau, er mwyn byw bywyd ystyrlon. Dechreua’r gyfrol trwy ddisgrifio sut y bydd yn dychwelyd bob haf i ogledd…

Ydi hi'n amser troi'n ôl unwaith eto at yr 'Anffyddwyr Newydd' (New Atheists), fel y'u gelwid? Yn sicr mae Penguin Random House fel petaent yn meddwl ei bod hi'n bryd gwneud: yn gynharach eleni cyhoeddwyd ganddynt destun llawn y sgwrs adnabyddus…

Cydnabyddir 11 Ionawr erbyn hyn yn Ddiwrnod Williams Pantycelyn, am iddo farw ar y dyddiad hwnnw yn 1791. Mae 2020 yn bedwarcanmlwyddiant cyhoeddi fersiwn terfynol y cyfieithiad Cymraeg o'r Beibl a fu'n destun safonol o'r Beibl Cymraeg o 1620 hyd at…

Yn 1974, bu R Tudur Jones yn ddylanwadol wrth i Blaid Cymru geisio penderfynu lle y safai ar y sbectrwm dde-chwith. Roedd Tudur Jones, fel Gwynfor, yn credu na ddylai Plaid Cymru ildio i rethreg yr oes, hynny yw na ddylai ddatgan a oedd yn blaid…