# Rhifyn 19

Croesair ‘cyffredin’ y tro hwn. Awgrymir defnyddio Geiriadur Prifysgol Cymru.

Enwau cyntaf pobl yw un cliw ar ddeg, a’u hatebion yw eu cyfenwau. Mae rhywbeth yn cysylltu’r bobl hyn. O’r llythrennau ynddynt nad ydynt yn croesi ateb i gliw cyffredin, gellir cyfansoddi SLAF CIOSG SNISIN ‘KZ’: MORUS! Awgrymir defnyddio Geiriadur…

Ar ben y stryd lle rydw i’n byw, ceir dau gaffi, yn wynebu ei gilydd. Ni fyddaf fyth awydd mynychu’r naill na’r llall, ac mi wnaf bopeth i osgoi mynd i gyfarfod rhywun ynddynt. Ond mae’n rhaid eu pasio bob dydd, wrth fynd am y métro, ar orchwyl neu…

Ar 3 Ebrill 1969, fe gofnododd Richard Burton sylw yn ei ddyddiadur ynghylch deunydd darllen ei wraig: ‘E is reading a long fat novel about the Mafia called The Godfather which she says is badly written but un-put-downable.’ Roedd Elizabeth Taylor…

Prynu a gwerthu metelau yw gwaith Dafydd, fy mrawd. Catalytic converters yw ffocws penodol ei adran ef, a gwerth mawr y radiwm, y poloniwm a’r platinwm sydd i’w canfod ynddynt. Ailgylchu ydyw yn y bôn, ar lefel fyd-eang: echdynnu, ailbrisio,…

Rwyf newydd weld deiseb ar safle we Arlywydd Wcráin yn gofyn i’r wlad fabwysiadu sgript Ladin yn hytrach na’r un Cirileg ar gyfer yr Wcreineg. Os bydd mwy na 25,000 yn llofnodi bydd gofyn i Selensci lunio ymateb. Cymhelliad gwleidyddol pur sydd gan…

Daeth ystlum i’r ddaear yr un diwrnod â’r clociau dant y llew. Ers wythnos dda, bob tro yr awn ni am dro, rydw i’n cael tusw o flodau crynion, perffaith dant y llew: coesau hirion, coesau cyrliog, a blodau heb goesau o gwbl. Mae ein bysedd wedi eu…

Mae’n hoff iawn gen i y stori deuluol am fy mam a nhad yn cwrdd am y tro cyntaf. Roedd y ddau ar drên yn yr Almaen yn dychwelyd o’u gwyliau haf. Ceir arlliw o’r zeitgeist yn eu hanes ar y pryd: dau ifanc o gefndiroedd digon cyffredin ar grwydr yn…

Yn fy mhlentyndod roeddwn i’n byw yn y pumdegau a’r chwedegau. Yr un pryd, roedd y bobl drws nesa yn dal i fyw yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg. ‘Belongan’ i ni oedden nhw, perthnasau o bell, sef dau hen lanc a dwy hen ferch (ac roedd y termau hyn…

Glanio’n drwsgl ar fy nghlust erioed wnaeth y geiriau ‘dioddefwr’ a ‘dioddefwraig’ yng nghyd-destun straeon trosedd Cymraeg. Mae rhyw deimlad clogyrnaidd iddynt, heb glec gryno’r Saesneg, victim. Ond o ddarllen nofel ddiweddaraf Llwyd Owen, rwy’n…

Pe bai raid i mi ddewis gair i ddisgrifio effaith yr ymrafael ynghylch Brexit, ‘pegynu’ fyddai hwnnw. Go brin fod mater arall yn y ganrif hon wedi esgor ar y fath hollt cymdeithasol yn y Deyrnas Gyfunol nac ennyn y fath deimladau cryfion o’r ddwy…

Yn ddiweddar, rydw i wedi bod yn hel eglwysi o bob lliw a llun ym mhob cwr o Gymru, gan ryfeddu at bob un yn eu tro. Dyna Eglwys Gatholig Mair Seren y Môr a Santes Gwenffrewi yn Amlwch, Ynys Môn, sydd fel llong ben-i-waered â seren liwgar ar ei…

Dywedodd yr hanesydd Gwyn A Williams unwaith fod cyfalafiaeth ddiwydiannol yn dinistrio’r cof poblogaidd, gan ychwanegu ‘efallai bod angen iddo wneud’. Y cof am ymdrechion pobl yn y gorffennol i wella’u byd oedd ganddo mewn golwg, ac awydd y sawl…

Cyn i’r deyrnas syrthio, cyn y neidio, cyn i’r ysfa i beidio â byw ddechrau cydio, beth oedd y graig? Cyn i’r goron lithro, cyn i ddyn fynd yno am nad oedd nunlle arall ar ôl, cyn i’r siâp apelio at ŵr a oedd eisiau tranc cyflym,…