# Tirwedd

Dwi’n gyrru trwy’r canolbarth, a’r tu allan i ffenestri’r car mae caeau mor wyrdd mae’r llygaid yn brifo, mae ŵyn yn y caeau, mae ffriddoedd coediog yn dechrau blaguro, lliwiau’r dail cynnar bron yn hydrefol, ambell arwydd ‘HEB AMAETH HEB FAETH’…

Wedi’r holl dwrw, beth a erys? Ymholiad oesol yw hwn ond un y mae iddo arwyddocâd neilltuol ym meysydd amaeth a chadwraeth heddiw, a hynny yn sgil datganiadau, strategaethau a newidiadau polisi di-ri yr hanner canrif diwethaf. Ac yn wyneb heriau…

Mae’n ddiwrnod clên ond yn garedig o gymylog. Mae’r tywydd wedi brafio ers sawl wythnos erbyn hyn, a’r pridd wedi sychu yn ddigonol. Dacw Tydecho yn ei gaeau, yn aredig efo’i griw o eifr – gorwyrion i’r rhai a arweiniodd yntau yr holl ffordd o…

Yng ngwlad hudolus, anhysbys Aber Tywi ddechrau’r ugeinfed ganrif, mae llwybr hynafol yn arwain at furddun hen ffermdy Cwm yr arian. Lle llewyrchus oedd hwn, yn manteisio ar dir coch da y fro honno ac yn rhoi bywoliaeth a gwaith bôn braich i deulu…

Cymaint harddach yw’r ddraenen ddu na’r ddraenen wen. Cymaint dewrach y blagur gwyn sy’n ymwthio’n obeithiol yn unigedd ir dechrau’r flwyddyn na blodau’r ymwelwyr haf. Byddwn yn rhoi gwerth ar bethau prin, wrth gwrs, ond byddaf i’n breuddwydio am…

Dechreuais weithio ar y prosiect ‘Calon Wlân’ yn 2020, yn ystod y ffwdan dros effaith Brexit ar ddyfodol ffermio yng Nghymru. Ond fe fu'n amlwg i mi erioed fod bugeilio yn elfen bwysig yng Nghymru, yn ddiwylliannol ac yn economaidd. Mae’r pwnc yn un…

Mae tirweddau Cymru yn amlwg iawn yn ein barddoniaeth, ond yn ein canu diweddar mae rhai ardaloedd yn amlycach nag eraill. Mae cerddi tyn, diwastraff, cerddi manwl a miniog Eilun gan Frank Olding yn llwyddo’n arbennig i greu ymdeimlad o le, ac mae…

Gofynnodd fy mab i mi’n ddiweddar a oeddwn i erioed wedi gweld draenog. Edrychais arno'n syfrdan. Roedd draenogod yn gymaint rhan o fy mhlentyndod â chrafu pengliniau, danadl poethion a gwneud cadwyni o lygad y dydd. Doedd gen i ddim syniad y gallai…