# Yr amgylchedd

# Yr amgylchedd


Elan Grug Muse

Marian terfynol rhewlifol ydi Cape Cod, a rhoi ei deitl daearyddol iddo. Mae’n ymestyn am 65 milltir i’r Iwerydd ac, ar ei uchaf, yn codi i oddeutu 96 metr. Rhyw 16,000–20,000 mlwydd oed ydi’r marian hwn, sy’n gymharol ifanc mewn termau rhewlifol, ond mae’n dynesu…

# Yr amgylchedd


Llion Wigley

Yn hanesyddiaeth blynyddoedd cynhyrfus y 1960au fe welir 1968 yn gyffredinol fel uchafbwynt chwyldro’r genhedlaeth ifanc ledled y byd. O safbwynt y diwylliant Cymraeg, y broblem sylfaenol gyda’r amryw astudiaethau hanesyddol yw eu bod, bron yn ddieithriad, yn anwybyddu profiadau’r Cymry yn ystod y…

# Yr amgylchedd


R Gareth Wyn Jones

Dengys gwaith Damasio bod modd gwahaniaethu yn ffisiolegol rhwng ein hemosiynau a’n teimladau a bod ein hymatebion emosiynol yn digwydd yn lled ‘ddifeddwl’. Dadleua fod emosiwn yn deillio – yn niwrolegol a ffisiolegol – o integreiddio gweithgaredd ein hymennydd a’n cyrff (yn groes i ddeuoliaeth…

# Yr amgylchedd


R Gareth Wyn Jones

Mewn ffiseg diffinnir ynni fel ‘y gallu i wneud gwaith’, er bod tarddiad yr ynni a’r gwaith a gyflawnir yn dra amrywiol. Defnyddiaf ddwy enghraifft i egluro hyn. Gellir ffrwyno’r ynni mewn dŵr sy’n llifo o ben y mynydd i’r dyffryn islaw – sef ynni a ddaw drwy rym…

# Yr amgylchedd


Cynog Dafis yn holi R Gareth Wyn Jones

‘Mae pob chwyldro [ynni] wedi cyflymu prosesau bywyd; mae’n arbennig o wir am y chwyldro diwydiannol. Felly, os darganfyddir ffynonellau sy’n cynnig digonedd o ynni di-garbon yn y dyfodol, mi fydd hynny’n arwain at fwy o ynni, mwy o waith a mwy o rym. Os ydi’r…

# Yr amgylchedd


Angharad Penrhyn Jones

Tanysgrifiwch i ddarllen yr ysgrif hon

Mae gan Bruce Parry lawer o edmygwyr, mae’n debyg: tipyn o her oedd dod o hyd i sedd wag yn sinema Tywyn. Roeddem wedi ymgasglu yn y Magic Lantern, fel y’i hadnabyddir erbyn hyn, nid yn unig i…

# Yr amgylchedd


Cynog Dafis yn holi R Gareth Wyn Jones

‘Mae pob chwyldro [ynni] wedi cyflymu prosesau bywyd; mae’n arbennig o wir am y chwyldro diwydiannol. Felly, os darganfyddir ffynonellau sy’n cynnig digonedd o ynni di-garbon yn y dyfodol, mi fydd hynny’n arwain at fwy o ynni, mwy o waith a mwy o rym. Os ydi’r…

# Yr amgylchedd


Steffan Gwynn

Mae’r Ffindir yn enwog am ei fforestydd maith a’i chant a mil o lynnoedd disglair. Dyma wlad yr haul ganol nos, a pheth cyffredin yw dal bws o’r ddinas allan i’r wlad er mwyn mwynhau’r tywydd braf gan gasglu llus neu fadarch mewn basged wiail…

# Yr amgylchedd


Sioned Puw Rowlands

Hen ysfa ddigon afiach ydi mynwenta, meddai T H Parry-Williams yn un o'i ysgrifau. Aeth yn ei flaen i ddweud: 'ond y mae rhyw swyn arbennig yn yr arfer, er hynny.' Mi fydda i'n ei chael hi'n anodd mynd heibio i fedd Kostas Axelos…

# Yr amgylchedd


Casia Wiliam

Dwi wedi symud tŷ naw o weithiau yn ystod fy mywyd, ac ym mis Hydref, a minnau bellach yn byw yng Nghaerdydd ers deng mlynedd, fe fydda i’n symud eto. Rydw i a Tom wedi bod yn byw yn ein fflat…

# Yr amgylchedd


Caryl Lewis

Mae gan bobl rhyw ddarlun rhyfedd o’r frenhines. Yr unben anniolchgar, yn cael ei bwydo a’i mwytho a hithau’n gwneud dim ond dodwy a gloddesta. Dyma ddarlun sydd ymhell o fod yn gywir. Morwyn y cwch yw hi. Cael ei charcharu yno y mae.…

# Yr amgylchedd


Amrywiol

I nodi Dydd Gŵyl Dewi, gofynnodd O'r Pedwar Gwynt i awduron a sylwebwyr ddweud eu dweud am Gymru yn 2017. Doedd yna ddim brîff fel y cyfryw ac fe gafodd pob un rwydd hynt i ddweud yr hyn a fynnai.

Dyma ddetholiad o'r ymatebion a gafwyd. 

# Yr amgylchedd


Sara Penrhyn Jones

Gofynnodd fy mab i mi’n ddiweddar a oeddwn i erioed wedi gweld draenog. Edrychais arno'n syfrdan. Roedd draenogod yn gymaint rhan o fy mhlentyndod â chrafu pengliniau, danadl poethion a gwneud cadwyni o lygad y dydd. Doedd gen i ddim syniad y gallai…

# Yr amgylchedd


Bruno Latour, cyf. Owen Martell

Ceisiais amlinellu [yn y ddarlith hon] rhyw fath o driniaeth gychwynnol a'n harweiniai i chwarae yn erbyn ei gilydd wahanol ffyrdd o 'fod yn y byd'. Hynny yw, i ofyn cwestiynau hen a chyffredin iawn: pwy, ble, pryd, sut a pham? Pwy ydym ni, ni…

# Yr amgylchedd


Owen Martell

'Dw i’n ymddiddori yn yr un maes, yn ei hanfod, ers blynyddoedd lawer, sef astudiaeth anthropolegol o’r Moderniaid, neu’r bobl hynny sy’n eu galw’u hunain yn Bobl Fodern. Mae’n gwestiwn bythol. Yn ymarferol, dw i’n ymddiddori mewn dod o hyd i lwybr sydd yn wahanol i lwybr ‘moderneiddio’…