# Ffotograffiaeth

Nid yn aml y daw cyfle i ffotograffydd greu llun sydd yn cynrychioli digwyddiad tu hwnt i fesur, fel yn achos pandemig Covid-19 y flwyddyn ddiwethaf hon – cyfle i fod yn y lle iawn ar yr adeg iawn, ac yn groniclwr, un y mae eraill yn barod i roi eu…

Yn 2010, cafodd lluniau o’r gyfres ‘Stranger’ eu harddangos fel rhan o’r arddangosfa Exposed: Voyeurism, Surveillance and the Camera yn oriel y Tate Modern. Gweddai’r thema i oes y CCTV. Roedd hon yn arddangosfa lawn delweddau lladradaidd a…

Wrth i bawb a phopeth gau i lawr yn gynharach eleni fe wnes adduned na fyddwn yn peri diflastod i neb drwy ysgrifennu’r un gair am y profiad. Ni fyddwn yn sôn am y pobi cynddeiriog na’r gwingo o weld pobl yn cofleidio ar raglenni a ffilmiwyd cyn…

Rydym yn byw mewn cyfnod deublyg: yn boddi mewn môr o luniau digidol – cofnod o bob manylyn o'n bywydau beunyddiol sy'n llifo drwy gyfryngau cymdeithasol y we – ac yr un pryd, yn cael ein brawychu, ein caledu, gan adroddiadau gweledol dirdynnol ar y…

Haeriad haerllug o rym dyn dros natur ydi’r byd tanddaearol a ffotograffwyd gan Chloe Dewe Mathews: dyma weledigaeth anhygoel llywodraeth y Swistir yn y 1960au fel rhan o’i phenderfyniad i warchod ei phobl – pob un o’i dinasyddion, yn llythrennol –…

Lluniau o olwynion weindio pen pwll, tanciau nwy, tyrau dŵr, odynau calch a bwnceri glo a dynnwyd gan Hilla a Bernd Becher: olion ôl-ddiwydiannol a gysylltir yn bennaf â’r diwydiannau glofaol a dur. O ddiwedd y 1950au hyd ddechrau’r ganrif hon…

Gosodwyd y ddau ffotograff uchod dros ddwy dudalen yn y gyfrol Môr Goleuni: Tir Tywyll (Gomer, 2004), lle dygir ynghyd gerddi gan Waldo Williams a ffotograffau Aled Rhys Hughes. Nid aethpwyd ati i ddarlunio’r farddoniaeth; nid lluniau pwrpasol…

Er mwyn creu hanes, sef naratif yn y bôn, mae’r hanesydd yn dethol o blith digwyddiadau di-ben-draw nad ydynt o anghenraid yn gysylltiedig â'i gilydd yn yr ystyr wrthrychol, ddilyniannol. Yn yr un modd, mae’r ffotograffydd, wrth dynnu a threfnu…

Tybed i ba raddau y bu’r gwaith a wnaeth James Morris ar gyfer ei gyfrol The Landscape of Wales (2010) – ei luniau o chwareli Penrhyn a Dinorwig, y golygfeydd o Ferndale, Rhondda Fach a’i chasgliad aflêr o dai – yn sylfaen ar gyfer ei gyfrol…

Benben â’i gilydd, mewn cydbwysedd perffaith, mae dau gerflun yng nghanol cylch. Heb fwy na lled bys rhyngddyn nhw, does dim dwywaith nad ar y bwlch bychan hwn yr hoelir ein sylw gyntaf. Nid sefyll yn urddasol a wna’r siapiau rhyfedd ychwaith, ond…

Ymgartrefodd Sirkka-Liisa Konttinen yng ngogledd-ddwyrain Lloegr yn 23 oed. Daeth o’i chartref yn y Ffindir i Lundain yn gyntaf, cyn symud i ardal Byker yn Newcastle upon Tyne dair blynedd yn ddiweddarach. Aeth ati i greu cofnod o gymuned oedd yn…

Wrth i gamerâu cryno a rhad gyrraedd y farchnad ar ddiwedd y bedwaredd ganrif ar bymtheg, gwelwn y cwmni Kodak yn anelu eu nwyddau at ferched ifanc. Dyma grŵp demograffaidd a elwir ganddynt yn 'Kodak Girl', enw sy'n cyfleu a manteisio ar feiddgarwch…

Fel cyfanwaith, mae'r arddangosfa hon yn rhoi i ni bortread o gymoedd de Cymru, heb y bobl. Meddai Stokes, ‘I was well into this endeavour before I saw that the Valleys people were absent. Or were they?' Mewn gwrthgyferbyniad gyda'r tai teras twt a…

Yn 1935, tynnodd Edith Tudor-Hart y llun hwn yn Nhrealaw, de Cymru: gwŷr a merched yn gorymdeithio yn erbyn deddf diweithdra’r llywodraeth a bygythiad y prawf modd. Y flwyddyn flaenorol, priododd y meddyg Alexander Tudor-Hart yn Fienna, priodas a…