# Teyrnged

Ddechrau’r mis hwn bu farw’r hanesydd a’r awdur Richard Cyril Hughes. Yn ystod ei yrfa, bu’n athro a darlithydd ac yn uwch-ymgynghorydd iaith blaengar, ond gwnaeth gyfraniad pwysig hefyd trwy ei drioleg o nofelau am fywyd yr uchelwraig Duduraidd,…

O’r tu draw i’r ffin y daeth y gefnogaeth gynnar i’r grŵp Datblygu – nid cyfrinach mo hynny. Yn fy arddegau fe fyddwn i’n mynychu gigs mewn gwestai gwledig lle prin fyddai'r rhai yn y gynulleidfa a fyddai'n deall pwynt Datblygu. Yn hwyrfrydig y…

O safbwynt trigolion yr Ariannin, roedd Maradona’n drosiad o’i wlad – gwlad y mae’r Archentwyr yn ei hystyried yn llawn cyfoeth a photensial ond sydd eto, er ei maint, yn methu gwireddu ei hamcanion uwch, yn methu â chymryd ei sedd wrth ochr…

Wrth i’r rhifyn hwn fynd i’r wasg, daeth y newyddion trist am farwolaeth Jan Morris, yr awdur byd-enwog a gyhoeddodd bron i hanner cant o lyfrau ac a oedd yn un o golofnwyr O’r Pedwar Gwynt. Roedd yn adnabyddus, ymhlith pethau eraill, fel y gohebydd…

Yn llwch y trowyd fy llais o gyfaill; un a gefais yn driw heb ei weld erioed; llais a gefais yn gyfoed, fy llais o gyfaill a oedd yn feudwy, eto’n fydoedd. Tawodd a fferrodd y ffôn; rhewi’n iasoer un noson o Ionawr; daeth distawrwydd; trôi’n…

‘Dwi wedi dod o hyd i’r lle delfrydol i ti gael esgus mai ti ydi Jan Morris,’ meddai Peredur wrtha i. Ac mi roedd o hefyd. Stafell mewn gwesty bach, efo balconi yn estyn dros brif sgwâr prysur y dref. Roeddem newydd lanio yn Corfu ar ôl croesi efo’r…

Llundain, Mehefin 1971. Ffair lyfrau awyr agored yn Bedford Square. Dyma’r tro cyntaf a’r tro olaf imi gwrdd â James Morris. Daeth ataf i ofyn imi lofnodi The Welsh Extremist oedd newydd ymddangos. Cawsom sgwrs am Gymru ond nid ein sgwrs sy’n aros…

Bu marwolaeth yr awdur a’r dylunydd Quino (Joaquín Salvador Lavado Tejón) yn 88 oed ar 30 Medi 2020 yn ergyd drom i genedl yr Ariannin. Dros gyfnod o fwy na hanner canrif, roedd ei greadigaethau wedi bod yn gefnlen i esblygiad bywyd cymdeithasol a…

Roedd Emyr Humphreys, a ddysgodd Gymraeg pan oedd yn ei arddegau, yn un o fawrion ein traddodiad llenyddol hir-barhaol. Mae’n adnabyddus bellach yn bennaf am y dau ddwsin a mwy o nofelau a gyhoeddodd, ynghyd â nifer o gasgliadau o straeon byrion.…

Sut mae rhywun yn cychwyn crisialu cyfraniad Siôn Eirian, nid yn unig i’r byd llenyddol Cymreig, ond hefyd i fywydau personol cynifer ohonom? Y tro cyntaf y gwelais i Siôn oedd ar lwyfan Ysgol Maes Garmon, Yr Wyddgrug – minnau yn fy mlwyddyn gyntaf…

Ymhlith y llyfrau Cymraeg a gyhoeddwyd yn 1978 roedd Beibl y Plant Mewn Lliw (gol. Alan Llwyd), Y Ddaeargryn Fawr Harri Williams (enillydd Medal Ryddiaith Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd), Odliadur Roy Stephens a Dyddiadur Dyn Dŵad dan y ffugenw…

Gweithio ar ei addasiad o’r Divina Commedia yr oedd Alasdair Gray pan fu farw ddiwrnod ar ôl ei ben-blwydd yn 85 mlwydd oed ddiwedd mis Rhagfyr y llynedd. Ni chyhoeddodd Baradwys, ond fe luniodd (ac addurnodd) drywydd newydd trwy Uffern a Phurdan…

Wrth edrych am yn ôl i'r saithdegau a thurio cof plentyndod, synhwyraf bâr o lygaid yn serio'r tywyllwch. Ymhlith y gwmnïaeth a aeth yn bapur wal ymwybod wrth i mi aeddfedu, ynghanol cymdeithas ddigon ecsentrig Mary Vaughan Jones, gwelaf lygaid…

Annwyl Olygydd, Yn yr awyrgylch anoddefgar sydd ohoni, hoffwn dynnu eich sylw at garreg fedd go arbennig ym mynwent Bethesda Manod, Blaenau Ffestiniog. Yn wynebu'r Moelwyn Mawr ceir carreg fedd syml o lechfaen 'Stiniog gyda'r arysgrif canlynol…