Cyfansoddi

Mae gan bawb eu cofebion, am wn i

o gomisiwn Bardd Y Lle Celf, Ynys Môn, 2017


Llion Pryderi Roberts

11·04·2018



Cofeb

o weld ‘Cofeb 1’, André Stitt 


Mae gan bawb eu cofebion,
am wn i;
rhai’n swagro’u coffa
yng nglendid marmor,
neu sglein yr efydd
wrthodwyd gan Horas, gynt.

Mae eraill yn llai lluniaidd,
gwyfynod
sy’n cnoi tyllau yng ngharthen amser,
neu blaciau tolciog
wedi eu hestyn drachefn o’r gist.

Caeau cysáct yw’r rhain;
doeau sgwâr o dan gnwd,
neu falle mai gwres yr haul sy’n pelydru’r gwynder, –
aceri’r cynhaeaf gwair
Sadyrnaidd eu diwrnodau,
ac eraill yn clywed clewt y biliau
ar garped y gegin gefn.

Ond mae sbienddrych adlewych
yn tremio trwch y glastir
trwy’r gwyngalch,
a’r ponciau llaethog
sy’n dreflu’u profiadau,
fel cwyr tawdd,
yn gomedd cymesuredd i’r cloddiau.

 

André Stitt, Monument (Cofeb, 2016), acrylic ar gotwm

Comisiwn Bardd Y Lle Celf, Eisteddfod Genedlaethol Ynys Môn, 2017

 


Mae Llion Pryderi Roberts yn ddarlithydd yn Ysgol y Gymraeg, Prifysgol Caerdydd. Mi fydd cyfrol newydd ganddo, Tipiadau, yn cael ei chyhoeddi fis Mehefin 2018 gan Cyhoeddiadau Barddas.


Mae O’r Pedwar Gwynt yn gyhoeddiad annibynnol. Mae pob tanysgrifiad a chyfraniad yn hynod werthfawr wrth geisio sicrhau dyfodol llewyrchus i’r cylchgrawn.


Dyddiad cyhoeddi: 11·04·2018

Yn ôl i frig y dudalen

Dadansoddi


Morgan Owen

Beth yw wyneb poblyddiaeth? Wyneb blinedig, trist, trallodus. Nid yw’r ffromi a’r ysgyrnygu ond crychau egnïol, dros dro, ar y wyneb hwn; yn y dwfn y mae’r casineb yn llechu. A phrin mewn gwirionedd y bydd y casineb hwn yn brigo’n agored yng nghwrs y rhygnu…

Dadansoddi


Bethan Wyn Jones

I mi, un o linellau mwyaf dirdynnol y Gymraeg ydi hon gan Dafydd Namor: ‘Ni ddyly Mai ddeilio mwy.’ Fedra i ddim meddwl am lawer o bethau gwaeth na Mai yn methu deilio. Ond dyma ydi hanfod adroddiad a gyhoeddwyd 6 Mai 2019 gan y…

Adolygu


Rhianwen Daniel

Mae cymhwyso damcaniaeth ôl-drefedigaethol at hanes, diwylliant a gwleidyddiaeth Cymru wedi dod yn gynyddol ffasiynol dros y blynyddoedd diwethaf. Enghraifft newydd o hyn yw llyfr Martin Johnes, Wales: England’s Colony? Yn y gyfrol hon, dadleuir i'r gwrthwyneb na ddylid dehongli’r berthynas rhwng Cymru a Lloegr mewn termau trefedigaethol.

Cyfansoddi


Dyfan Maredudd Lewis

Mi roeddwn innau fel chithau unwaith. Yn ddiriaeth o foleciwlau. Fe’m ganed ac fe’m maged o’r fron fel baban o’ch rhywogaeth chi.

Ystyriwch eich safle yn nhrefn daear, ar ba begwn o’r echel hon ydych chi’n trigo – daioni ynte drygioni? Tybed a yw pegynnau moesoldeb dynolryw mor glir
i…

Cyfansoddi


Casi Dylan

‘Wennol Bwlch a Chilhollt’ Caryl Lewis oedd y stori a’n cyflwynodd ni i’n gilydd. Stori gariad o’r casgliad Plu (2013), wedi ei hadrodd o safbwynt Emrys, mab fferm a glymwyd i’w aelwyd gan amgylchiadau, ac a arhosodd yno yn y gobaith y dôi ei gariad cyntaf ’nôl ato o’i theithio byd: ‘Roedd…

Dadansoddi


Angharad Closs Stephens

Symudais i Abertawe i fyw ddechrau mis Ionawr 2016, yn ystod y gaeaf hwnnw lle bu hi’n bwrw glaw am bron i ddeufis yn ddi-baid. Gyrrais i lawr mewn car benthyg oherwydd fy mod wedi dinistrio fy nghar fy hun naw mis…

Adolygu


Gruffydd Aled Williams

‘Epig o nofel fydd yn byw yn y cof’ meddai Jon Gower mewn broliant ar glawr y nofel hon. Anodd fyddai anghytuno: o ran rhychwant amser a chymeriadaeth dyma’r fwyaf uchelgeisiol o bum nofel Jerry Hunter, ac, fe ddichon, un o’r nofelau mwyaf uchelgeisiol erioed…

Adolygu


Ceridwen Lloyd-Morgan

Bu pobl yn hoff o wneud rhestri erioed. Cymorth i’r cof, mae’n debyg, oedd diben llawer o’r casgliadau o enwau, ffenomenâu, traddodiadau neu wybodaeth arall a fu’n boblogaidd yn yr Oesoedd Canol. Ar wahân i’r Trioedd, lle crynhowyd traddodiadau storïol mewn cyfresi o dri, bu bri ar restri o bump, o saith, naw,…