Dadansoddi

Dadansoddi


Huw M

Roedd ’na adeg pan oedd y caffi Eidalaidd yr un mor nodweddiadol o ddiwylliant y cymoedd â’r capel, y clwb rygbi a’r pwll glo. Roedd o leiaf un, weithiau dau neu dri, ym mhob pentref. Ac ymhell cyn dyddiau Nero, Costa a Starbucks, roedd…

Dadansoddi


Ffion Dafis

Bu fy rhaglen ddiweddaraf ar S4C, Bras, Botox a'r Bleidlais, yn rhan o fis o raglenni yn cofnodi a dathlu can mlynedd ers i rai merched gael yr hawl i bleidleisio. Roedd yr hawl hwn yn benllanw degawdau o orymdeithio, brwydro a…

Dadansoddi


Ursula K Le Guin

'Dyn wyf. Fallai eich bod o'r farn fy mod wedi gwneud camgymeriad hurt ynghylch rhyw, neu fy mod yn ceisio eich twyllo, oherwydd mae fy enw cyntaf yn gorffen efo 'a', ac mi dwi'n berchen ar dri bra, ac wedi bod yn feichiog bum…

Dadansoddi


Geraint Løvgreen

Y Tad, symud tŷ a breuddwydio sydd ar feddwl Geraint Løvgreen wrth i’w drosiad o ddrama Florian Zeller, Le Père agor yr wythnos hon yn Pontio, Bangor. Enillodd y ddrama wreiddiol wobr Molière 2014 yn Ffrainc. Bydd y cynhyrchiad gan Theatr Genedlaethol Cymru yn teithio ledled Cymru hyd 16 Mawrth…

Dadansoddi


Huw L Williams

Mae’r penderfyniad i streicio gan staff prifysgolion ledled Cymru a’r Deyrnas Gyfunol, yn wyneb y bygythiad newydd i gynllun pensiwn prifysgolion, yn codi cwestiynau sylfaenol am rôl y Brifysgol fel sefydliad. Mae hyn ar ben cynlluniau diswyddo sydd ar waith ar raddfa syfrdanol ac sydd…

Dadansoddi


Nerys Williams

Yn y chwedegau, anogwyd 'Mamau America' i yrru eu plant i'r sinema gan y bardd Americanaidd Frank O'Hara – yn chwareus felly. O leiaf byddai gobaith wedyn na fyddent yn stelcian yn eu llofftydd 'yn eich casáu cyn pryd, a chithau ddim wedi gwneud dim byd rhy…

Dadansoddi


Daniel Huws

Mae canu'n ymestyn lawer pellach yn ôl yn ein hanes nag ysgrifennu. Genir canu yn y cof ac yn y cof y'i diogelir. Cof sy'n gwneud dyn. Mae grym y cof dynol yn rhywbeth y mae pawb ohonom wedi cael achos o bryd i'w gilydd i…

Dadansoddi


Huw L Williams

Nid ysgeler yw pob llais o'r ochr draw i Glawdd Offa. Yn ddiweddar, bûm yn ddigon ffodus i fynychu sesiwn benigamp Cymru dros Ewrop, yng nghwmni Anthony Barnett, sef cyfarwyddwr y mudiad Charter 88 a sefydlydd y wefan wych OpenDemocracy. Buodd yng Nghaerdydd yn…

Dadansoddi


Cefin Roberts

Mae’r theatr yng Nghymru wedi colli dyrnaid creulon o’i mawrion eleni ac roedd clywed am farwolaeth Meic Povey yr wythnos ddiwethaf yn waldan greulon arall i bawb ohonom sy’n caru’r theatr Gymraeg. Roedd Meic yn actor, awdur, cyfaill a Chymro i’r carn ac un a fu’n dyfal osod…

Dadansoddi


M Wynn Thomas

Roedd Tony yn un o gymwynaswyr mwyaf gwerthfawr Cymru a’r Gymraeg fy nghyfnod i. Roedd hefyd yn un o’r unigolion mwyaf egwyddorol a llachar o dreiddgar ei feddwl i mi ddod ar eu traws. Fe ddes i’w adnabod gyntaf ar ddiwedd yr wythdegau pan…

Dadansoddi


Simon Brooks & Daniel Williams

'Roedd yna berygl ar ôl Brexit, ac yng nghyd-destun yr etholiad hwn yn benodol, dw i’n meddwl, i Blaid Cymru ddiflannu’n llwyr o olwg pleidleiswyr mewn rhai rhannau o Gymru. Un o sgil-effeithiau Brexit oedd rhannu’r ardaloedd hynny o Gymru a esgorodd ar y bleidlais o…

Colofnau


Mihangel Morgan

Fis diwethaf roedd ffrind i mi yn cael ei phen-blwydd yn hanner cant oed. Pan oedd John Betjeman yn fardd y Frenhines cafodd ei feirniadu yn y wasg am beidio â llunio cerdd i ddathlu pen-blwydd Ei Mawrhydi pan gyrhaeddodd hithau’r hanner…

Dadansoddi


Steffan Gwynn

Mae’r Ffindir yn enwog am ei fforestydd maith a’i chant a mil o lynnoedd disglair. Dyma wlad yr haul ganol nos, a pheth cyffredin yw dal bws o’r ddinas allan i’r wlad er mwyn mwynhau’r tywydd braf gan gasglu llus neu fadarch mewn basged wiail…

Dadansoddi


Ned Thomas

Darllenais Prydeindod ac ysgrifau gwleidyddol eraill J R Jones am y tro cyntaf yn agos i hanner canrif yn ôl, pan oedd eu hergyd yn ffres ac yn heriol ac yn cael dylanwad uniongyrchol ar fudiadau iaith a gwleidyddiaeth Cymru. Roedd…

Dadansoddi


Helena Miguélez-Carballeira

Oes yna well cloc larwm na chipolwg sydyn, boreol ar bŵer cyfansoddiadol? Mae hi’n bum munud wedi chwech ar fore Sul anarferol ar fore Sul anarferol o damp yng nghymdogaeth Sants, Barcelona. Yn ddigon anarferol, nid dychwelyd adref ar ôl noson hwyr y mae’r…

Dadansoddi


Emyr Humphreys

Y mae papur newydd bob amser yn fwy o lawer na dim ond papur newydd. Yn aml iawn, newyddion ‘caled’ yw'r peth olaf a gewch chi ynddo. Yr hyn sydd yn cael ei gyflwyno yn gwbl gyson beunydd beunos yw ffordd o edrych ar y…