Dadansoddi

Dadansoddi


Angharad Dafis

Aeth tridiau heibio bellach ers i gabinet Cyngor Dinas a Sir Abertawe benderfynu yn unfrydol i gau Ysgol Gynradd Gymraeg Felindre. Bu’n dridiau anodd. Rwyf wedi bod yn galaru droeon am anwyliaid. Mae hwn yn alar gwahanol: galar am gymuned benodol iawn…

Dadansoddi


Mabon Llŷr Hincks

Benben â’i gilydd, mewn cydbwysedd perffaith, mae dau gerflun yng nghanol cylch. Heb fwy na lled bys rhyngddyn nhw, does dim dwywaith nad ar y bwlch bychan hwn yr hoelir ein sylw gyntaf. Nid sefyll yn urddasol a wna’r siapiau rhyfedd ychwaith, ond…

Dadansoddi


Huw L Williams

Undod – sy’n sefyll dros annibyniaeth radical i Gymru – yw un o’r grwpiau diweddaraf i ymuno â’r mudiad ehangach #indywales. Mae ambell ymateb i ddyfodiad y grŵp hwn wedi bod yn ddadlennol. Holwyd yn lled gyson ‘Pam?’, gyda rhai yn ei ystyried fel rhaniad diangen, eraill yn mynnu…

Dadansoddi


Sioned Puw Rowlands

Ar yr ymosodiadau gwrth-Semitaidd diweddar yn Ffrainc.

Roeddwn i'n methu â dod dros y ffaith ei bod hi'n gwisgo wig; byddwn yn ei dychmygu yn ei dynnu i ddatgelu pen moel, yn gyfrinachol, yng ngŵydd ei gŵr; gwnaethwn fy ngorau i wthio'r olygfa hon o…

Dadansoddi


Dyfan Maredudd Lewis

Alla’i ddim bod yn sicr pryd oedd y tro cyntaf i mi glywed y dawn chorus yn iawn. Rwy’n siŵr fy mod i’n ymwybodol o’r ffenomen cyn i mi glywed y peth ei hun. A hynny, dybiwn i, oherwydd bod yr ymadrodd yn un sy’n gafael.…

Dadansoddi


Morgan Owen

Pan symudais, dros dro, i ogledd-orllewin Cymru i fyw mewn cymuned Gymraeg lle mae’r iaith i’w chlywed o hyd yn hollol naturiol – i’r ‘Fro Gymraeg’, beth bynnag yw honno – darganfûm rywbeth annisgwyl: fy mod ers blynyddoedd wedi bod yn atal a chladdu fy nghefndir, sef y Cymoedd.…

Dadansoddi


Qing Niao

Y diwrnod hwnnw, mi es i fy hen ysgol uwchradd. Dilynais yr un llwybr ag yr arferwn droedio’n ystod fy nhair blynedd yn ddisgybl yno. Bob haf, mae’r sefydliad hwn yn agored am fis ychwanegol ar gyfer y disgyblion sydd ar fin dechrau ar eu…

Dadansoddi


Gareth Leaman

Waeth i ni gydnabod un gwirionedd sylfaenol ar y dechrau un: nid oes unrhyw beth cynhenid Gymreig am y cyfryngau cyfrwng Saesneg yng Nghymru ac ni cheir ychwaith y fath beth â chyhoeddfan neu fywyd cyhoeddus penodol Gymreig trwy gyfrwng y Saesneg. Mae difrifoldeb y…

Colofnau


Dylan Foster Evans

Mae taro i’r siop yn mynd yn brofiad mwyfwy gwleidyddol y dyddiau hyn wrth i gynnyrch o bob math gael ei frandio â Jaciau’r Undeb breision (ac ambell waith â’r Ddraig Goch hithau). Beth bynnag eich barn am hynny, mae’n newydd da fod y Gymraeg erbyn hyn i’w…

Colofnau


Sioned Puw Rowlands

Roedd fy mam yng nghyfraith ar y ffôn: ‘Be, mi rwyt ti’n ymddiheuro am dorri gwydr arall? Bravo! I’w torri maen nhw’n da, ferch! Gad i wydr arall ddisgyn yn deilchion ar lawr! Ia, yr un drudfawr yna sydd wedi ei gadw’n ofalus gan dy fam yng nghyfraith, dy…

Colofnau


Emyr Ll Gruffudd

Ar ôl gorffen sgwennu’r golofn hon a gwasgu’r botwm fydd yn ei gyrru at y golygydd, mi fydda i’n teimlo fy mod wedi haeddu seibiant. Wedi’r cwbwl, nid ar chwarae bach y mae rhywun yn ymchwilio’n drylwyr, yn cynllunio, ac wedyn yn ysgrifennu colofn o fil o…

Colofnau


Huw L Williams

Brexit. Trump. Yr amgylchfyd ar i waered. Argyfwng parhaol neo-ryddfrydiaeth a hirlwm. Ymchwydd y dde eithafol a’r chwith sosialaidd. Yng Nghymru, dwysáu tlodi a dioddefaint; Cynulliad ar chwâl; Prif Weinidog yn ymddiswyddo; arweinyddion newydd i’r pleidiau, a gwewyr geni araf mudiad annibyniaeth.

Dyma…

Colofnau


Mihangel Morgan

Bob wythnos, ers bron i dair blynedd, bûm i’n mynychu dosbarth ioga a gynhelir yn festri’r capel lle rydw i’n mynd i gwrdd bob dydd Sul. Mae’r dosbarth yn cychwyn am 1.30 y prynhawn ac yn dod i ben am 3.30 ond wedyn rydyn ni’n cael…

Colofnau


Simone Weil

Cafodd yr ysgrif hon ei darganfod ymhlith papurau un o feddylwyr mawr yr ugeinfed ganrif, Simone Weil (1909–43). Yn gyfoeswraig i Simone de Beauvoir a Hannah Arendt, roedd y rhan helaeth o’i hysgrifau heb eu cyhoeddi pan fu farw yn annhymig yn 34 oed.…

Dadansoddi


Dafydd Huw Rees

Mae Bryn Seion yn dadfeilio. Erbyn hyn, mae’r ffenestri wedi eu dryllio a chadwyn rydlyd ar draws y gatiau. Mae Bethania’n wag. Yn St Margaret’s, cynhaliwyd y gwasanaeth olaf ddegawd yn ôl. Dal ati mae Bethesda, ond daeth Ysgol Sul Bethel Newydd i ben.

Dadansoddi


Samuel Jones

Pan ymwelais â Rwsia am y tro cyntaf yn 2013, roedd newidiadau mawr ar droed. Y flwyddyn honno y dechreuodd y Cremlin hyrwyddo’n agored ideoleg geidwadol, Gristnogol ac wrth-Ewropeaidd a fyddai, cyn hir, yn lledu fel pla drwy’r Gorllewin. Tan hynny, credwn mai…