# Gwynt y Dwyrain

# Gwynt y Dwyrain


Mihangel Morgan

Bob wythnos, ers bron i dair blynedd, bûm i’n mynychu dosbarth ioga a gynhelir yn festri’r capel lle rydw i’n mynd i gwrdd bob dydd Sul. Mae’r dosbarth yn cychwyn am 1.30 y prynhawn ac yn dod i ben am 3.30 ond wedyn rydyn ni’n cael…

# Gwynt y Dwyrain


Mihangel Morgan

Gwn fod y Fanaweg wedi cael ei hatgyfodi gyda chryn lwyddiant yn ddiweddar, ac yn wir, maentumiai rhai na fu iddi farw gyda Ned Maddrell o gwbl. Ond credaf ei bod yn deg dweud iddi ddod i ben fel iaith…

# Gwynt y Dwyrain


Mihangel Morgan

Mae’r helynt Brexitlyd diweddaraf ynghylch dymuniad rhai jingoistiaid i gael pasbortau glas - pasbortau wedi’u cynhyrchu ym Mhrydain yn hytrach nag ar y cyfandir, er gwaetha’r gost ychwanegol aruthrol, a chan gwmni â’r enw Prydeinig iawn De La Rue - wedi dwyn i gof yr helynt…

# Gwynt y Dwyrain


Mihangel Morgan

Rai blynyddoedd yn ôl fe gyhoeddais gyfrol o storïau byrion yn dwyn y teitl Saith Pechod Marwol (1993). Nid myfi oedd y llenor cyntaf o bell ffordd i weld potensial yn yr hen batrwm hwn sy’n dyddio yn ôl i’r hen Roegiaid; fe’i defnyddiwyd gan Dante,…

# Gwynt y Dwyrain


Mihangel Morgan

Fis diwethaf roedd ffrind i mi yn cael ei phen-blwydd yn hanner cant oed. Pan oedd John Betjeman yn fardd y Frenhines cafodd ei feirniadu yn y wasg am beidio â llunio cerdd i ddathlu pen-blwydd Ei Mawrhydi pan gyrhaeddodd hithau’r hanner…

# Gwynt y Dwyrain


Mihangel Morgan

Er mwyn dianc rhag twymyn yr ymgyrch etholiadol – Carwyn nad yw’n Corbyn bondigrybwyll, arweinydd Prennaidd Plaid Cymru ac ymddangosiad brawychus anochel Mark Williams neu Ann Clwyd ar garreg y drws (yr unig adeg y cewch chi gipolwg ar y troglodeitau hyn yw pan…

# Gwynt y Dwyrain


Mihangel Morgan

Rai blynyddoedd yn ôl fe geisiais lunio llinell o gynghanedd am gath. Dydw i ddim yn ei chofio hi nawr ond ynddi roedd yr ymadrodd ‘canu’r grwndi’. Treiais y llinell ar ddau fardd oedd yn feistri ar y canu caeth ’ma, un yn Brifardd Cadeiriol yn…

# Gwynt y Dwyrain


Mihangel Morgan

Creadur dirgel yn ein llenyddiaeth yw Claf Abercuawg. Ble oedd Abercuawg? Dadansoddwyd y cwestiwn gyda threiddgarwch gan R S Thomas. Ond beth oedd ei glefyd? Mae un peth yn sicr; ni chafodd fynd i ysbyty.

# Gwynt y Dwyrain


Mihangel Morgan

Arferai Kamehameha y cyntaf (1736–1819), Kamehameha Fawr fel y’i llysenwid am iddo sefydlu brenhiniaeth Hawaii yn 1810, wisgo clogyn melyn ysblennydd ar gyfer defodau brenhinol. Nid yw’r gair ‘melyn’ yn gwneud cyfiawnder â godidowgrwydd y dilledyn unigryw hwn; mae’n felyn sydd fel petai’n ymbelydru gan ryw leufer…