# Rhifyn 23

Nodiadau ACADEMIG – Cerdd RWP: ‘Gan bwyll y bwytawn, o dafell i dafell betryal, yr academig dost.’ ADWAEN – THPW ‘Celwydd’, sôn am haf bach Mihangel: ‘Adwaen ei driciau bob yr un.’ ANAFIADAU – A NAF DA mewn IAU. ANDRAS – Sant Andras, lle rhwng…

Yma, i’r bwthyn drws melyn, y daw Beth. Dychwelyd i dŷ ei mam, i ddianc. Newydd droi’r cloc yn ei flaen roedd hi – dechrau ffurfiol yr Haf, yn ôl rhai. Mae diwrnod troi’r clociau yn glanio ar ddydd Sul olaf mis Mawrth, ac eleni, mae hynny’n golygu…

Rhyw 5/10 y byddai Guto’n ei gael yn yr ysgol. Roedd ei sgwennu yn debyg i sỳms; roedd ei sỳms yn debyg i bryfed cop; roedd ei lun o bry cop heb fod yn debyg i ddim byd roedd Mr Huws wedi ei weld erioed. ‘Byta ei westai y bydd y pry cop, Guto! Nid…

‘I’m a linguist, and I live on the internet’ yw datganiad mwyaf trawiadol Gretchen McCulloch. Ond wrth droi tudalennau ei chyfrol arbennig ar newid iaith ar y we, buan y sylweddolwn nad yw ‘byw ar y we’ yn perthyn i fyd gwyddonias yn unig. Rydym oll…

Pan fydd y dyddiau wedi byrhau, a’r byd i gyd fel petai wedi ei gau gan dywyllwch a thamprwydd a phydru melys y flwyddyn, bydd yr awydd am straeon dirgel a rhyfedd yn gafael. Llyfr at y fath achlysuron yw The Bloody Chamber gan Angela Carter. Dyma…

Daw Thomas Morris o Gaerffili. Enillodd ei gyfrol gyntaf o straeon byrion, We Don’t Know What We’re Doing (2015), wobr Llyfr y Flwyddyn, Gwobr Ffuglen Ymddiriedolaeth Rhys Davies, a Gwobr Somerset Maugham. Yn 2023, cafodd ei enwi ar restr Best Young…

Dechreuodd hyn oll i mi wrth wylio Thomas Pennant (Esq.) ar gefn ei geffyl, yn mynd ling-di-long trwy sir y Fflint ac i lawr y Gororau, weithiau yng nghwmni ei ffrindiau (hynafiaethwyr, cartograffwyr, tirfeddianwyr, dynion o bwys) ac weithiau ar ei…

Wrth i’r hanes lifo’n raddol, cofnodir priodasau a genedigaethau a chylchoedd newydd o gyfyngiadau a felysir gan ambell i gân, neu ffilm neu atgof. Troes meddyliau’r merched ifanc yn ôl at gyfnod o ryddid i ddawnsio a mynd ar dripiau, neu feichio…

Dros y ddeufis diwethaf, rydw i wedi bod yn annog fy ffrindiau i ddarllen Brian gan Jeremy Cooper. ‘Mae ambiti Brian,’ rwy’n dweud yn frwdfrydig, ‘dyn canol oed sy’n mynd i’r sinema yn gyson i wylio ffilmiau celf.’ Ac? ‘Dyna fe, fwy neu lai!’ Mae’n…

Dywedodd R S Thomas yn 1967 nad oedd gan y Cymry cyfoes ddiddordeb mewn adaryddiaeth: ‘Mor aml yr wyf wedi cenfigennu wrth ryw ffermwr o Gymro sy’n byw’n ymyl llyn neu benrhyn yng Nghymru, wrth feddwl am y cyfle sydd ganddo i weld rhyw aderyn…

Oes pys yn ôl, pan oeddwn i’n fyfyriwr israddedig yn paratoi am radd yn y Saesneg, roedd hi’n ofynnol fy mod i’n ymgyfarwyddo â hanes datblygiad yr iaith Saesneg a’i llên o’r cychwyn cyntaf, sef cyfnod yr Eingl-Sacsoniaid. Ymhlith y testunau gosod…

Lledodd fflamau Merthyr Tudful ar draws Ewrop yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg, nes rhoi inni drysorfa amlieithog ac aml-genre o ddelweddau ac ymatebion i’r diwydiannu digyffelyb a welwyd yno. Dyma George Borrow a’i ddisgrifiad yn Wild Wales o’r…