# Ysgrifau

Ar ôl y wers, i’r fynwent yr es, i eistedd ar stepiau’r beddrod yna, sydd ambell dro yn debycach i mi i breswylfa nodedig mewn stryd Sioraidd yn Llundain na man claddu yn ninas Paris – dim ond nad oes traffig, na dynion yn mynd i mewn ac allan.…

Efallai mai am fod pump yn rhif crwn, braf yr es i i chwilio. Wn i ddim. Tebycach mai dyfnder yr asur yng ngwanwyn 2025 wnaeth imi ddechrau tynnu cymariaethau, ac oedi cyn dod i stop ac agor Llyfr Bach Rhyddid am y tro cyntaf ers gwanwyn 2020. 

Mae hi’n drigain mlynedd ers cyhoeddi’r gyfrol gyntaf o Ysgrifau Beirniadol, ond wedi bwlch o naw mlynedd wele’r cyfnodolyn yn cael ei atgyfodi dan olygyddiaeth dau ddarlithydd o Brifysgol Bangor. Ailgodi fel ‘ffenics’ y mae, yn ôl y rhagair, ac at…

Mi wyddost fy mod â diddordeb mewn pethau anhardd, pethau anffurfiedig, hyll hyd yn oed, angenfilaidd ar ryw olwg. Nid dim ond fel ochr arall yr hyn sydd hardd, fel nos yn diffinio dydd; nid fel pethau ynysig ychwaith, fel hynodion yn eu rhinwedd eu…

Bu farw fy nain, Gwladys Derwena Jones, ddydd Llun 9 Rhagfyr 2024, yn gant namyn ychydig fisoedd. Roedd hynny ddeuddydd wedi i Eglwys Notre Dame, Paris, ailagor yn dilyn y tân a ddinistriodd ran helaeth o do a thu mewn yr adeilad ar 15 Ebrill 2019;…

Prin bod angen hanner diwrnod o haul nawr cyn imi ddechrau myfyrio ar y fadfall. Ond y llynedd, yng nghanol yr haf na ddaeth yn dilyn y gwanwyn na fu, bu ychydig oriau o haul poeth yn wythnos olaf Gorffennaf yn ddigon i’m cludo yn ôl i Ffrainc, ac…

Ysgrif yw hon am golli golwg. Mae’n trafod yr heriau sydd ynghlwm wrth weld a dehongli’r byd o safbwyntiau amrywiol, heriol, a lliwgar. Yng nghanol byd o asesiadau optometryddol, robotiaid, a garddwriaeth mae’n ceisio ein hannog i feddwl am y modd y…

Casgliad o ysgrifau amrywiol ar rai o’r cysylltiadau rhwng llenyddiaeth Gymraeg ac Ewrop, a hynny dros sawl canrif, a geir yng nghyfrol ddiweddaraf Angharad Price, Gororion. Yn hytrach na dangos sut y dylanwadodd Ewrop ar y diwylliant Cymraeg yn…

‘Un da am gynnal ffosydd ydi hwn,’ meddai Mam wrth i ni basio ffos ddofn, lydan, sydd newydd ei hagor ar ymyl y ffordd rhwng Bryn a’r pentre. Yr ‘hwn’ ydi preswylydd y tŷ ar yr ochr arall i’r ffos. ‘Ond wedyn, mi fyset ti’n un da am gynnal ffosydd…

Nid adnodd yn unig yw llyfrgell. Ar ôl oriau o syllu ar sgrin cyfrifiadur, does dim byd yn atgyfnerthu’r llygaid, y cefn, yr ymennydd a’r enaid yn fwy na gadael y ddesg i ddychwelyd ambell lyfr a benthyg sawl un arall. Dydy’r llyfrgell ddim yn bell…

Mae fy mabi newydd, Miri Iola, yn gwrthod yn deg â chymryd potel. A hithau bellach yn flwydd, mae hyn yn golygu ’mod i wedi treulio tua 1,800 o oriau yn ei bronfwydo hyd yma. (I roi hynny mewn persbectif, mae blwyddyn o waith llawn amser yn gyfanswm…

Mae fy mronglwm yn y rhewgell. Mae hi’n ganol dydd, yn ganol haf. Tra oera’r cotwm a’r gwifrau, ymneilltuaf i fy seintwar dau fetr sgwâr. Af ar fy ngliniau ond mae’r aer drymaidd yn f’amgylchynu o hyd, fel pridd yn gwasgu’n boeth. Gorweddaf ar elor…