Dadansoddi

Dadansoddi


Bruno Latour, cyf. Owen Martell

Ceisiais amlinellu [yn y ddarlith hon] rhyw fath o driniaeth gychwynnol a'n harweiniai i chwarae yn erbyn ei gilydd wahanol ffyrdd o 'fod yn y byd'. Hynny yw, i ofyn cwestiynau hen a chyffredin iawn: pwy, ble, pryd, sut a pham? Pwy ydym ni, ni…

Dadansoddi


Jon Gower

Os yw awduron yn rhannu’n ddau dosbarth – yr hunanbwysig a’r diymhongar – roedd Gareth F Williams yn sicr yn perthyn i’r ail grŵp. Prin bod ’na’r un awdur yng Nghymru wedi cynhyrchu cymaint, a gwneud hynny’n gyson, heb golli golwg erioed ar safon na cholli ei ddiléit yng ngrym geiriau.

Dadansoddi


Rosanne Reeves

Nôl ym mis Hydref 1986, sefydlwyd Honno fel Cwmni Cydweithredol Cymunedol i Fenywod Cymru. Nid digwyddiad sydyn oedd hwn ond rhan – ac adlewyrchiad – o’r brwdfrydedd a’r bwrlwm a ddatblygodd ymhlith menywod yng Nghymru ym maes gwleidyddiaeth, y cyfryngau, academia a llenyddiaeth mewn ymgyrch…

Dadansoddi


O’r Pedwar Gwynt

Dw i ddim yn rhy siŵr erbyn hyn sut i ysgrifennu enw’r adeilad mawreddog ym Mharc Cathays lle gallwch fynd, ar brynhawn Sadwrn braf, i weld gweithiau gan Monet a Degas, er enghraifft, yng nghasgliad godidog chwiorydd Davies Llandinam, a chredu am awr,…

Colofnau


Eurig Salisbury

Mae'r pren afal yn yr ardd yn llwythog o gnwd y tymor. Pan ddaethom yma rai blynyddoedd yn ôl, roedd eiddew wedi cropian o'r bôn i'r brig ac wrthi'n mygu'r goeden yn ara' deg. Bellach mae'r holl dyfiant wedi ei glirio a phatio newydd a photiau taclus yn ei…

Colofnau


Owen Martell

Fel golygyddion cylchgrawn llenyddol newydd, amhosib fyddai i ni beidio ag ychwanegu gair neu ddau at y llu teyrngedau a dalwyd eisoes i Gwyn Thomas, a fu farw ym mis Ebrill eleni. Roedd Gwyn yn un o Lywyddion O’r Pedwar Gwynt ac er na…

Colofnau


Golygyddol

Profiad digon digalon oedd dilyn trafodaethau a dadleuon y refferendwm ar Ewrop yn ystod y misoedd diwethaf. Roedd y papurau newydd ‘swyddogol’, heb sôn am y cyfryngau cymdeithasol, yn llawn hanner-gwirioneddau – a chelwydd noeth – a’r cyfan yn ymdebygu ar brydiau i ffuglen grotésg,…

Colofnau


Mihangel Morgan

Arferai Kamehameha y cyntaf (1736–1819), Kamehameha Fawr fel y’i llysenwid am iddo sefydlu brenhiniaeth Hawaii yn 1810, wisgo clogyn melyn ysblennydd ar gyfer defodau brenhinol. Nid yw’r gair ‘melyn’ yn gwneud cyfiawnder â godidowgrwydd y dilledyn unigryw hwn; mae’n felyn sydd fel petai’n ymbelydru gan ryw leufer…

Dadansoddi


Miriam Elin Jones

'A phwy, yn ei iawn bwyll, a ymboenai ag iaith nad oedd o werth i neb ond pregethwyr a beirdd ymfflamychol, iaith heb iddi unrhyw derm "that will help in the smallest degree the spread of science"?'

Colofnau


Huw L Williams

Caniatáu i Socrates 'gerdded yn ein plith’, dyna oedd anogaeth yr athronydd o Gymro Dewi Z Phillips yn ei waith ôl-argraffedig, Ffiniau (2007). Apêl glir oedd honno ar i’w gyd-wladwyr gynnig lle i athroniaeth nid yn unig yn ein prifysgolion ond hefyd yn ein bywydau beunyddiol.…

Colofnau


Ifor ap Glyn

Sefyll ar sgwâr Sant Siôr yr oeddwn yn Toulouse. Pnawn Llun a phob caffi awyr-agored yn gyforiog o grysau coch, a’r parti wedi gorlifo i’r llecynnau gwyrdd o dan y coed yng nghanol y sgwâr. Yno roedd rhagor o grysau coch, a baneri draig goch a chroes…

Colofnau


Dylan Foster Evans

Tarian y Gweithiwr, Calan Gaeaf 1900, tudalen 6. Ar y sgrin, ar fy nglin: y papur newydd radicalaidd o’r De diwydiannol wedi ei ddigido gan y Llyfrgell Genedlaethol. Rwy’n chwyddo’r ddelwedd ac yn sgrolio yma ac acw ... 

Dadansoddi


Ned Thomas

Yn ystod fy oes i newidiodd ‘Ewrop’ o fod yn gysyniad daearyddol a diwylliannol, ac yn ddyhead gwleidyddol i rai, i fod yn realiti sefydliadol anghyflawn, amherffaith ac, fe ymddengys, digon simsan. Ni wyddom beth fydd effaith y bleidlais ddiweddar ym Mhrydain ar…

Dadansoddi


Daniel G Williams

'Y mae yna fwy nag un chwyldroi distaw ar syniadau dynion yn cymryd lle bellach yn y byd, ac nid y lleiaf ohonynt yw’r dealltwriaeth newydd sy’n graddol ennill tir o ddyfnder a phwysigrwydd yr angen am wreiddiau. Ac yng nghraidd yr angen hwnnw…

Dadansoddi


Derec Llwyd Morgan

Pan fu farw Gwyn Thomas ddydd Mercher 13 Ebrill eleni, bu farw un o feirdd pwysicaf y Gymru sydd ohoni, ac un o’i hysgolheigion mwyaf gwerthfawr a goleuedig. I bawb a’i hadwaenai, bu farw hefyd ŵr na welir odid fyth ei gywirach,…

Dadansoddi


Sioned Puw Rowlands

‘Fel priodas wedi ei threfnu â gŵr mwy cefnog.’ Dyna sut y disgrifiodd Andrea aelodaeth ei gwlad, Rwmania, o’r Undeb Ewopeaidd. Cael ei holi ydoedd ynghylch ei chanfyddiad o Ewrop, ar gyfer prosiect i gofnodi lleisiau y genhedlaeth iau, o Porto i Riga (I like Europe Caroline…