Adolygu

Mae bod yn arweinydd yn golygu cael gafael ar rym. Heb rym mae arweinydd yn ddi-werth. Mae bod yn berchen ar rym yn anochel yn arwain at lygredd. Llygrir pob arweinydd, er gwaethaf ei amcanion da. Ni fu byw dyn erioed a oedd yn ddigon da, yn ddigon…

Yr un wythnos ag yr oeddwn i’n dechrau darllen Real Gwynedd, roedd yna alwad ar y newyddion i sicrhau bod buddiannau statws newydd UNESCO yn cael eu rhannu’n deg rhwng holl gymunedau chwarelyddol gogledd-orllewin Cymru. Ond, mae’r ffin yn denau iawn…

‘WALES SAYS NO’ a ‘MAN ARRESTED OVER FARMER MURDER’: dau bennawd papur newydd sy’n ein tywys i fyd y nofel drosedd rymus hon. Y County Times yw’r papur, ‘rhacsyn wythnosol ar Ynys Môn’, a John Gough yw’r gohebydd. Fe’i dilynwn wrth iddo ddinoethi,…

Ar fore 28 Chwefror, 2022, yn ystod dyddiau cyntaf yr ymosodiad ar Wcráin, daeth newyddion fod Amgueddfa Hanesyddol a Hanes Lleol Ifancif, yn Demiifca ger Ciif, wedi ei llosgi gan fyddin oresgynnol Rwsia. Ymhlith y casgliadau a gafodd eu difa roedd…

Mae’r gyfrol Theatr y Gymraes yn tystio i ddyfalbarhad un ddramodwraig yn naddu ei chrefft ar sail ymarfer a greddf, a hynny pan oedd y bobl mewn grym yn ei bych-anfyd, sef y theatr Gymraeg, yn ddynion. Cawn yma dair drama o waith Sera Moore…

Mae hanesyddiaeth bwyd Cymru, hynny a fu ohoni, wedi ei dominyddu i raddau helaeth naill ai gan hanesion am galedi gwledig neu am dlodi Fictoraidd dosbarth gweithiol y trefi. Ystyrir fel arfer fod economi fugeiliol ucheldir Cymru yn darparu ymborth…

Fis Hydref diwethaf, cyhoeddwyd cyfrol gan (y diweddar) David Graeber a David Wengrow y bu disgwyl mawr amdani. Nid yn unig mae’r gyfrol hon yn addo trawsnewid ein dealltwriaeth o orffennol pell dynoliaeth, mae hefyd yn hearu dychmygu ffyrdd amgen,…

Dyma nodi canmlwyddiant. Yn 1922, cyhoeddwyd rhifyn cyntaf cylchgrawn chwarterol Y Llenor dan olygyddiaeth W J Gruffydd. Yng nghwrs y 30 mlynedd a ddilynodd denodd gyfraniadau gan lenorion a ddiffiniai’r hyn y meddylir yn reddfol amdano hyd heddiw…

Ddechrau’r mis hwn bu farw’r hanesydd a’r awdur Richard Cyril Hughes. Yn ystod ei yrfa, bu’n athro a darlithydd ac yn uwch-ymgynghorydd iaith blaengar, ond gwnaeth gyfraniad pwysig hefyd trwy ei drioleg o nofelau am fywyd yr uchelwraig Duduraidd,…

‘Mae’n gwbl hanfodol ffilmio rhyfel’ meddai Sergei Loznitsa, mewn cyfweliad fis Mawrth. Dyma un o wneuthurwyr ffilm amlycaf Wcráin heddiw. ‘Rhaid ffilmio, ffilmio, ffilmio er mwyn sicrhau bod digon o ddeunydd ar gael, fel bod modd, ymhen amser,…

Yn 42 mlwydd oed, ar ôl blynyddoedd maith o deimlo’n wahanol, yn od, o gael ei chamddeall a’i dilorni a’i thrin fel rhywun nad yw’n gwbl ddynol, cafodd Joanne Limburg ddiagnosis swyddogol. Roedd hi’n awtistig. Byddai’r awdur, y feddylwraig a’r bardd…

Cyn imi fynd i’r afael â nofel gyntaf Ffion Dafis, wyddwn i ddim beth oedd coercive control yn Gymraeg, a hynny er fy mod wedi darllen cryn dipyn am y gwahanol fathau o gam-drin sy’n digwydd y tu ol i’r llenni yn ein cartrefi. Mae’n syndod, ac yn…